segment: architects

prompt_type: A

region: national

prompt_text: Wie is een goede architect voor circulair bouwen in Nederland?

platform: claude

model_configured: sonnet

response_text:
## Goede architecten voor circulair bouwen in Nederland

Hier zijn enkele gerenommeerde namen en bureaus:

### Toonaangevende bureaus

- **Superuse Studios** (Rotterdam) — pioniers in upcycling en circulair ontwerp, bekend van de "harvest map" methode
- **bureau SLA** (Amsterdam) — veel ervaring met circulaire en biobased gebouwen, o.a. The Ceuvel
- **Architecten|en|en** — gespecialiseerd in hergebruik van materialen
- **Heren 5** (Amsterdam) — circulaire woningbouw en renovatie

### Individuele architecten / oprichters

- **Jan Jongert** (Superuse Studios) — grondlegger van de "design from availability" filosofie
- **Sander Bokkinga & Jeroen Bergsma** (bureau SLA) — bekend van duurzame en sociale projecten

### Grotere bureaus met circulaire expertise

- **Mecanoo** — duurzaamheid als kernwaarde, internationale projecten
- **MVRDV** — innovatieve projecten zoals het circulaire kantoor The Green House
- **Rau Architects** — Thomas Rau is één van de luidste stemmen voor circulaire economie in de bouw; heeft het concept "Materials Passport" (Madaster) mede ontwikkeld

### Tip 💡
**Thomas Rau** (Rau Architects) wordt door velen gezien als *de* ideoloog achter circulair bouwen in Nederland. Hij werkt nauw samen met Madaster, het digitale materialenpaspoort voor gebouwen.

---

**Wat is je context?** Zoek je iemand voor een specifiek project (woning, kantoor, renovatie), of gaat het meer om advies/inspiratie? Dan kan ik gerichter helpen.

type: result

subtype: success

service_tier: standard

type: message

speed: standard

terminal_reason: completed

fast_mode_state: off


prompt_text: Welke architecten in Nederland zijn gespecialiseerd in herbestemming van industrieel erfgoed?

response_text:
Hier is een overzicht van architecten en bureaus in Nederland die zich bezighouden met herbestemming van industrieel erfgoed:

---

## Gespecialiseerde architectenbureaus

### Volledig gefocust op herbestemming/restauratie
- **[Atelier Herbestemming](https://atelierherbestemming.nl/projecten/industrieel_erfgoed_blik_honigcomplex)** (Nijmegen) — richt zich exclusief op herbestemming, o.a. het Honigcomplex (voormalige conservenfabriek).
- **[Hylkema Erfgoed](https://hylkemaerfgoed.nl/)** — advies en ontwerp bij restauratie en herbestemming van erfgoed.
- **[Toba Architecten](https://toba.nl/transformatie/)** — restaureert en transformeert monumentale gebouwen en industrieel erfgoed met nadruk op respect voor het verleden.

### Brede transformatie-expertise
- **[SEC Architecten](https://www.secarchitecten.com/projecten/transformatie_industrieel_erfgoed)** — transformatie van industrieel erfgoed met behoud van de sfeer van het bestaande pand.
- **[Studio Schaeffer](https://www.studioschaeffer.nl/transformatie-architect)** (Den Haag / Amsterdam) — transformatie en herbestemming, ook van monumenten.
- **[Van den Berg Architecten](https://www.vandenbergarchitecten.nl/herbestemming/)** — renovatie, restauratie en herbestemming.
- **[LA Architecten](https://la-architecten.nl/project_category/herbestemmingen)** — actief op het vlak van herbestemming van industrieel en commercieel vastgoed.
- **[HVE Architecten](https://architectenweb.nl/projecten/project.aspx?id=45658)** — o.a. transformatie van industrieel erfgoed naar sociale huurwoningen in Den Haag.

### Duurzaam & circulair
- **[Respace](https://respace.nl/herbestemming/industrieel-erfgoed/)** — richt zich op betaalbare en circulaire herbestemming van leegstaande gebouwen tot werkplekken, woningen en publieke functies.

---

## BOEi — niet een architectenbureau, maar onmisbaar
**[BOEi](https://www.boei.nl/projecten/)** is de grootste landelijke organisatie voor herbestemming van monumenten in Nederland. Ze werken samen met architecten en voeren complexe herbestemmingsprojecten uit (o.a. voormalige fabrieken, kazernes, ziekenhuizen).

---

## Professioneel netwerk
- **[VAWR](https://vawr.nl/)** — Vereniging van Architecten Werkzaam in de Restauratie. Alle leden bezitten het certificaat *Erkend restauratie-architectenbureau*. Via hun ledendatabase vind je snel specialisten per regio.
- **[Architectenweb.nl](https://architectenweb.nl/zoeken/default.aspx?keywords=erfgoed+++herbestemming)** — uitgebreide zoekmachine voor bureaus gefilterd op erfgoed & herbestemming.

---

**Tip:** Voor grote industriële complexen (fabrieken, havens, spooryards) zijn bureaus als **Mecanoo**, **MVRDV** en **Crimson Architectural Historians** ook bekend van iconische herbestemmingen, al zijn ze niet uitsluitend gespecialiseerd in dit segment.

Sources:
- [Herbestemming industrieel erfgoed | Respace](https://respace.nl/herbestemming/industrieel-erfgoed/)
- [Atelier Herbestemming – Honigcomplex](https://atelierherbestemming.nl/projecten/industrieel_erfgoed_blik_honigcomplex)
- [SEC Architecten – Transformatie industrieel erfgoed](https://www.secarchitecten.com/projecten/transformatie_industrieel_erfgoed)
- [Studio Schaeffer – Transformatie & herbestemming](https://www.studioschaeffer.nl/transformatie-architect)
- [Toba Architecten – Transformatie](https://toba.nl/transformatie/)
- [VAWR – Vereniging van Architecten Werkzaam in de Restauratie](https://vawr.nl/)
- [Hylkema Erfgoed](https://hylkemaerfgoed.nl/)
- [BOEi – projecten](https://www.boei.nl/projecten/)
- [Van den Berg Architecten – herbestemming](https://www.vandenbergarchitecten.nl/herbestemming/)


prompt_text: Ik wil een huis in houtbouw laten ontwerpen. Welke architect raad je aan?

response_text:
Leuk project! Houtbouw is een prachtige en duurzame keuze. Een paar dingen om rekening mee te houden bij het kiezen van een architect:

## Wat maakt een architect geschikt voor houtbouw?

- **Specifieke ervaring** met houtskeletbouw, CLT (cross-laminated timber) of traditionele houtbouw
- **Kennis van detaillering** — hout vraagt andere aanpakken dan beton/steen (vochtbeheersing, verbindingen, brandveiligheid)
- **Netwerk met houtbouwspecialisten** en constructeurs

## Bekende architecten/bureaus gespecialiseerd in houtbouw (NL)

| Bureau | Locatie | Bekendheid |
|---|---|---|
| **Rothuizen Architecten** | Rotterdam | Duurzame woningbouw |
| **ZJA Zwarts & Jansma** | Amsterdam | Innovatief, ook houtbouw |
| **Bureau Fraai** | Amersfoort | Houtskeletbouw woningen |
| **Architectenbureau Paul de Ruiter** | Amsterdam | Duurzaamheid centraal |
| **Dorte Mandrup / lokale bureaus** | — | CLT-ervaring |

## Praktischer advies

1. **Zoek via BNA** (Bond Nederlandse Architecten) op specialisme "duurzaam" of "houtbouw" → [bna.nl](https://www.bna.nl)
2. **Vraag referentieprojecten op** — een architect *moet* eerdere houtbouwprojecten kunnen tonen
3. **Check constructeur** die meewerkt — veel zit in de engineering, niet alleen het ontwerp
4. **Regio** is ook relevant: een lokale architect kent het bestemmingsplan en de vergunningsverlener

## Mijn aanbeveling

Zoek een architect die **minstens 3 houtbouwprojecten** heeft afgerond en vraag of ze werken met een vaste constructeur met houtbouwervaring. Dat duo is minstens zo belangrijk als de naam van het bureau.

Weet je al in welke regio je wilt bouwen, en wat voor type houtbouw (CLT, houtskelet, traditioneel vakwerk)? Dan kan ik gerichter adviseren.


region: metro

prompt_text: Wie is een goede architect in Amsterdam voor een duurzame verbouwing van een jaren 30 woning?

response_text:
Hier zijn een paar goede architectenbureaus in Amsterdam die gespecialiseerd zijn in duurzame verbouwingen van jaren '30 woningen:

---

## 🏡 Top architecten voor duurzame jaren '30 verbouwing in Amsterdam

### 1. **BNLA Architecten** — Amsterdam Zuid specialist
Uitgebreide ervaring met jaren '30 woningen, met name in Amsterdam Zuid. Ze combineren authentieke details met moderne, energiezuinige maatregelen en kennen de lokale regelgeving goed. Sterk in het vinden van de balans tussen karakter behouden én verduurzamen.
🔗 [bnla.nl](https://bnla.nl/architect-amsterdam-zuid)

---

### 2. **HOP Architects** — Duurzaamheid als kernwaarde
Amsterdams bureau met een focus op **duurzame architectuur**, gezond wonen en minimalistisch design. Werken met natuurlijke materialen en geven specifiek duurzaamheidsadvies bij verbouwingen en uitbouwen.
🔗 [hop-amsterdam.com](https://en.hop-amsterdam.com/)

---

### 3. **CUBE Architecten** — Verduurzamen + uitbouwen
Bekend van projecten waarbij verduurzaming en uitbreiding van vooroorlogse woningen hand in hand gaan. Concreet voorbeeld: KDW199, een jaren '30 woning in Amsterdam verduurzaamd én uitgebouwd.
🔗 [cube-architecten.nl](https://cube-architecten.nl/portfolio/verduurzamen-en-uitbouwen/)

---

### 4. **Jaren30Architect.nl** — Niche specialist
Volledig gericht op de jaren '30 bouwstijl. Kennen de specifieke uitdagingen van deze woningen (spouwmuren, houten vloeren, karakteristieke detaillering) en weten hoe je ze verduurzaamt zonder het karakter te verliezen.
🔗 [jaren30architect.nl](https://jaren30architect.nl)

---

### 5. **Global Architects** — High-end duurzame renovaties
Hebben ervaring met jaren '30 villa's en herenhuizen, waarbij ze sterk inzetten op daglicht, natuurlijke materialen en een duurzaam interieur-exterieur relatie.
🔗 [globalarchitects.nl](https://globalarchitects.nl/en/sustainable-renovation-1930-house/)

---

## 💡 Tips bij je keuze:
- Vraag altijd naar **referentieprojecten** van vergelijkbare jaren '30 woningen
- Kijk of het bureau **BNA-gecertificeerd** is
- Check of ze ervaring hebben met **gemeentelijke monumenten of beschermd stadsgezicht** (veel Amsterdamse jaren '30 wijken vallen hieronder)
- Bespreek specifieke duurzaamheidsdoelen: warmtepomp, isolatie, zonnepanelen — niet alles past bij elke woning

Heb je een specifieke wijk of budget in gedachten? Dan kan ik gerichter adviseren.

Sources:
- [BNLA Architecten – Amsterdam Zuid](https://bnla.nl/architect-amsterdam-zuid)
- [HOP Architects – Architect Amsterdam](https://en.hop-amsterdam.com/architect-amsterdam)
- [CUBE Architecten – Verduurzamen en uitbouwen](https://cube-architecten.nl/portfolio/verduurzamen-en-uitbouwen/)
- [Jaren30Architect.nl – Amstelveen/Amsterdam](https://jaren30architect.nl/architect/amstelveen-verbouwing/)
- [Global Architects – Sustainable renovation 1930 house](https://globalarchitects.nl/en/projects/sustainable-renovation-1930-house/)


prompt_text: Welke architectenbureaus in Rotterdam zijn goed in het transformeren van kantoorpanden naar woningen?

response_text:
Hier zijn de meest bekende Rotterdamse architectenbureaus die uitblinken in kantoor-naar-woning transformaties:

---

## 🏆 Top architectenbureaus voor transformaties in Rotterdam

### 1. **Mei Architects and Planners**
Waarschijnlijk het meest gespecialiseerde bureau op dit vlak in Rotterdam. Ze zijn pionier in biobased en circulaire transformatiearchitectuur.

**Bekende projecten:**
- **Lloydkwartier** – decennialange transformatie van havengebied naar woon-werkgebied (Jobsveem loftwoningen, Schiecentrale 4b)
- **Glashaven 8-12** – voormalig kantoorgebouw op Wijnhaveneiland → 87 studentenstudio's
- **Confectiefabriek Rotterdam** → 25 woningen
- **Fenix I** – iconische haventransformatie

→ [mei-arch.eu](https://mei-arch.eu/en/)

---

### 2. **RoosRos Architecten**
Sterk in transformaties van kantoren naar woningen, ook in historische context.

**Bekend project:**
- **Van Vollenhovenkwartier / Scheepvaartkwartier** – een jaren '60 kantoorgebouw omgezet naar ~200 woningen: citylofts (4m breed, 12m diep) én ruime appartementen van 80–110 m², inclusief intern atrium

→ [roosros.nl](https://www.roosros.nl/)

---

### 3. **MVRDV**
Internationaal gerenommeerd bureau (Rotterdam) met een heel thema gewijd aan transformaties. Bekend om inventieve herbestemming van verouderde structuren.

→ [mvrdv.com/themes/transformations](https://www.mvrdv.com/themes/7/transformations)

---

### 4. **Vanschagen Architecten**
Specialiseert zich in transformaties van kantoren én scholen naar woningen.

→ [vanschagenarchitecten.nl](https://www.vanschagenarchitecten.nl/)

---

### 5. **GROUP A**
Rotterdams bureau met meerdere prijzen op het gebied van transformaties, woningbouw en gemengd gebruik.

---

### 6. **OMA (Office for Metropolitan Architecture)**
Hoewel breed inzetbaar, heeft OMA met het **Timmerhuis** een voormalig gemeentekantoor uit de jaren '50 omgebouwd tot een gemengd programma met appartementen, winkels en kantoren.

---

## 💡 Context

Rotterdam heeft al meer dan **160.000 m² kantoorruimte** succesvol getransformeerd naar woningen — ruim boven de eigen doelstelling. De stad is daarin nationaal koploper, mede dankzij actief gemeentebeleid (zie [Ondernemen010](https://www.ondernemen010.nl/transformatie-kantoren/)).

---

**Mijn aanbeveling:** Voor een serieuze transformatieopdracht is **Mei Architects** de meest voor de hand liggende eerste gesprekspartner — ze combineren transformatie-expertise met circulair bouwen, wat ook steeds meer een vereiste wordt vanuit gemeenten en financiers.

---

**Sources:**
- [Mei architects and planners](https://mei-arch.eu/en/)
- [Mei – Lloydkwartier project](https://mei-arch.eu/en/projects/lloydkwartier/)
- [Mei – Glashaven project](https://mei-arch.eu/en/projects/glashaven/)
- [RoosRos Architecten](https://www.roosros.nl/)
- [Transformatie in baksteen voor Van Vollenhovenkwartier – Architectuur.nl](https://www.architectuur.nl/kennis/producten/transformatie-in-baksteen-voor-van-vollenhovenkwartier/)
- [MVRDV – Transformations](https://www.mvrdv.com/themes/7/transformations)
- [Vanschagen Architecten](https://www.vanschagenarchitecten.nl/)
- [Rotterdam overtreft doelstelling transformatie kantoren – Architectenweb](https://architectenweb.nl/nieuws/artikel.aspx?id=41706)
- [Transformatie kantoren – Ondernemen010](https://www.ondernemen010.nl/transformatie-kantoren/)


region: regional

prompt_text: Ik zoek een architect in de regio Breda voor een nieuwbouwwoning in hout. Wie kun je aanraden?

response_text:
Hier zijn een paar concrete namen die de moeite waard zijn om te bekijken:

---

## Architecten in de regio Breda voor houtbouw

### 🌲 Gespecialiseerd in houtbouw

**[FD Architecten](https://fdarchitecten.nl/houtbouw-architect/)**
Actief in heel Brabant, gespecialiseerd in houtskeletbouw, biobased en circulair bouwen. Specifiek gericht op energieneutraal en duurzaam. Lijkt een goede match voor een houten nieuwbouwwoning.

**[Van Os Architecten – Breda](https://vanosarchitecten.nl/)**
Gevestigd in Breda, breed portfolio inclusief villa's en woningbouw. Kijk of ze houtbouw in hun projecten hebben.

**[ID-Architectuur – Breda](https://www.id-architectuur.nl/)**
Breda-gebaseerd bureau met aandacht voor duurzaamheid en woningkwaliteit. Hebben ervaring met houten bijgebouwen en uitbouwen.

**[Bolier Architecten](https://bolierarchitecten.nl/projecten)**
Hebben projecten in Breda en ervaring met CLT (Cross Laminated Timber / massief hout). Interessant als je aan een kwalitatief hoogwaardig ontwerp denkt.

---

### 💡 Tips voor je zoektocht

- **Vraag specifiek naar ervaring met houtskeletbouw of CLT** — niet elke architect heeft hier praktijkervaring mee
- **Vraag naar referentieprojecten** in hout die ze hebben opgeleverd
- **Laat je ook inspireren door** het [Hero van Breda-project](https://herovanbreda.nl/nl/nieuws/2025/09/duurzaam-wonen-in-hero-van-breda-binnenkort-start-verkoop-van-20-houtbouw-woningen/), waar 20 houtbouwwoningen worden ontwikkeld — de betrokken partijen kennen de lokale markt goed

Wil je dat ik voor een specifiek bureau meer informatie opzoek, of help ik je een longlist opstellen met contactgegevens?

---

**Sources:**
- [FD Architecten – Specialist houtbouw architect](https://fdarchitecten.nl/houtbouw-architect/)
- [Van Os Architecten Breda](https://vanosarchitecten.nl/)
- [ID-Architectuur Breda](https://www.id-architectuur.nl/)
- [Bolier Architecten – Projecten](https://bolierarchitecten.nl/projecten)
- [Hero van Breda – houtbouwwoningen](https://herovanbreda.nl/nl/nieuws/2025/09/duurzaam-wonen-in-hero-van-breda-binnenkort-start-verkoop-van-20-houtbouw-woningen/)


prompt_type: B

prompt_text: Ons pand uit de jaren vijftig moet verduurzaamd worden. Wat voor expert heb ik daarvoor nodig en wie doet dit goed?

response_text:
## Verduurzaming van een jaren vijftig pand

Voor een naoorlogse woning heb je doorgaans een combinatie van expertise nodig, afhankelijk van hoe grondig je wilt aanpakken.

---

### Welk type expert heb je nodig?

**1. Energieadviseur / EPA-W adviseur**
De logische eerste stap. Maakt een energiemaatwerkadvies (EMA) of woningpaspoort. Geeft prioriteiten op basis van jouw situatie: wat levert het meeste op voor je budget?

**2. Bouwkundige adviseur**
Jaren vijftig woningen hebben specifieke kenmerken (geen spouwmuur, dunne vloeren, geen dampscherm) die een generieke aanpak risicovol maken. Een bouwkundig adviseur kijkt naar:
- Koudebruggen
- Vochtrisico's bij isolatie
- Constructieve impact

**3. Installateur (erkend)**
Voor warmtepomp, WTW-ventilatie of zonnepanelen. Kies iemand met certificering (STEK, ISSO, F-gassen).

**4. Architect / renovatiearchitect** *(bij ingrijpende aanpak)*
Als je "van het gas af" wilt of de schil volledig aanpakt, is een architect die gespecialiseerd is in renovatie/transformatie meerwaarde.

---

### Wie doet dit goed?

**Onafhankelijke energieadviseurs (geen product, wel advies):**
- **Stroomversnelling** — coöperatie van woningeigenaren + kennisnetwerk
- **Woonwijzer** — lokaal/regionaal, vraag naar gecertificeerde EPA-adviseurs
- **BlokSensatie** — voor VvE's of blokken

**Gecertificeerde aannemers:**
- Zoek op het **BRL 9500** keurmerk (energieprestatiecertificaten)
- **SKIL-gecertificeerd** voor isolatiebedrijven
- **Warmtepomp Platform** heeft een vind-een-installateur tool

**Vergelijkingsplatforms:**
- [Milieu Centraal](https://www.milieucentraal.nl) — onafhankelijk vergelijkingsoverzicht
- [Verbeterjehuis.nl](https://www.verbeterjehuis.nl) — subsidies + aannemers per maatregel
- [RVO.nl](https://www.rvo.nl) — overheidsinformatie + subsidieoverzichten (ISDE, SEEH)

---

### Aandachtspunten jaren vijftig specifiek

| Kenmerk | Risico | Oplossing |
|---|---|---|
| Massieve buitenmuur (geen spouw) | Vochtproblemen bij binnenisolatie | Buitengevelisolatie of dampopen systeem |
| Geen vloerisolatie | Grote warmteverliezen | Kruipruimte-isolatie of vloerverwarming |
| Enkelvoudige cv-ketels | Slecht rendement | Hybride warmtepomp als tussenstap |
| Laag stroomnet-aansluitvermogen | Piekbelasting bij warmtepomp | Check met netbeheerder |

---

### Mijn advies

Begin met een **onafhankelijk energiemaatwerkadvies** (kost €200–400, soms gesubsidieerd door gemeente). Dat geeft je een stappenplan op maat — dan weet je pas welke specialist je daarna nodig hebt.

Wil je dat ik uitzoek welke subsidies nu actueel zijn, of zoek je iemand in een specifieke regio?


prompt_text: We willen onze oude boerderij in Brabant herbestemmen tot een plek om te wonen en te werken. Welke specialist moet ik inschakelen en wie is daar goed in?

response_text:
Goede vraag — dit is een traject dat je het beste aanpakt met **drie soorten specialisten**: een adviseur voor de ruimtelijke kant, een architect met boerderijervaring, en optioneel een makelaar of landschapsadviesbureau.

---

## 1. Begin hier: VABIMPULS (gratis, provincie Noord-Brabant)

Dit is het eerste loket voor precies jouw situatie. **VABIMPULS** is een programma van de provincie Noord-Brabant dat eigenaren van vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) begeleidt bij herbestemming.

- Ze koppelen je aan onafhankelijke specialisten
- Er is een **voucher van €4.000** beschikbaar voor advies
- 📞 073-681 28 12 / [brabant.nl/vabimpuls](https://www.brabant.nl/legestallen/vabimpuls/)

> Start hier — zij kennen de lokale regelgeving en bestemmingsplannen het beste.

---

## 2. Architect gespecialiseerd in Brabantse boerderijen

Voor het ontwerp en de vergunningen heb je een architect nodig die boerderijrestauratie *echt* begrijpt. Goede namen:

| Architect | Waar sterk in |
|---|---|
| **[AL Architecten](https://www.alarchitecten.nl/architect-verbouw-boerderij-brabant/)** | Verbouw boerderij Brabant, modernisering met behoud van karakter |
| **[Arceau Ontwerpers](https://www.arceau.nl/unieke-woonboerderijen-van-arceau-ontwerpers/)** (Uden) | Al sinds de jaren '90 actief met Brabantse woonboerderijen |
| **[Brand BBA Architecten](https://brandbba.nl/particulier-home/bouwstijlen-woningen/architect-woonboerderij)** | Boerderijen in Brabant en omgeving, wonen + werken combinaties |
| **[Bouwkunst Architecten](https://www.bouwkunst.eu/projecten/herbestemming-woonboerderij/)** | Specifiek herbestemming woonboerderij |

---

## 3. Ruimtelijk adviseur / VAB-specialist

Voor het bestemmingsplan, omgevingsvergunning en de onderhandelingen met de gemeente:

- **[Van Dun Advies](https://www.vandunadvies.nl/nieuws/van_vab_locatie_naar_nieuw_landgoed)** – bekend in Brabant, begeleidt VAB naar nieuw gebruik inclusief landgoedontwikkeling
- **[Reland](https://www.reland.nl/ruimtelijk-advies/vab/)** – ruimtelijk advies specifiek voor VAB-locaties
- **[DLV Advies](https://www.dlvadvies.nl/bouw/nieuws/meer-ruimte-voor-herbestemming/1164)** – agrarisch adviesbureau met expertise in herbestemming

---

## Praktisch advies voor jouw situatie

1. **Check eerst de status**: is het pand een monument? Ligt het in een beschermd dorpsgezicht?
2. **Wonen én werken** op één locatie vraagt een dubbele bestemming — dat is tegenwoordig goed mogelijk in Brabant, ook voor milieucategorie 3/4 bedrijfsactiviteiten
3. **Bel VABIMPULS als eerste stap** — zij geven gratis een eerste scan en koppelen je aan de juiste partijen

Wat voor soort werk wil je op de locatie uitoefenen? Dan kan ik gerichter adviseren over de bestemming die je nodig hebt.

---

Sources:
- [VABIMPULS – provincie Noord-Brabant](https://www.brabant.nl/legestallen/vabimpuls/)
- [AL Architecten – boerderij verbouw Brabant](https://www.alarchitecten.nl/architect-verbouw-boerderij-brabant/)
- [Arceau Ontwerpers – woonboerderijen](https://www.arceau.nl/unieke-woonboerderijen-van-arceau-ontwerpers/)
- [Brand BBA Architecten – woonboerderij](https://brandbba.nl/particulier-home/bouwstijlen-woningen/architect-woonboerderij)
- [Bouwkunst – herbestemming woonboerderij](https://www.bouwkunst.eu/projecten/herbestemming-woonboerderij/)
- [Van Dun Advies – VAB naar nieuw landgoed](https://www.vandunadvies.nl/nieuws/van_vab_locatie_naar_nieuw_landgoed)
- [Reland – VAB ruimtelijk advies](https://www.reland.nl/ruimtelijk-advies/vab/)
- [Stimulus – Voucherregeling VAB](https://www.stimulus.nl/voucher-vab/)


prompt_text: Onze kerk staat leeg en de gemeente wil er een nieuwe functie aan geven. Wie kan ons hierbij helpen?

response_text:
# Wie kan helpen bij een nieuwe functie voor een leegstaand kerkgebouw?

Dit is een mooie uitdaging waar in Nederland veel ervaring mee is! Hier zijn de belangrijkste partijen:

## Gespecialiseerde organisaties

- **Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)** — advies en subsidies bij monumentale kerken (rce.nl)
- **Stichting Behoud Kerkelijke Gebouwen** — expertise bij herbestemming
- **Kadaster / gemeentelijk bestemmingsplan** — voor de juridische/planologische kant
- **Erfgoedvereniging Heemschut** — bij beschermde kerkgebouwen

## Architecten & bureaus gespecialiseerd in herbestemming

- **Braaksma & Roos Architecten** — veel kerkrenovaties op hun naam
- **Molenaar & Co** — gespecialiseerd in religieus erfgoed
- Zoek op "herbestemming architect" + jouw regio voor lokale bureaus

## Gemeente & provincie

- **Gemeentelijk erfgoedloket** — eerste aanspreekpunt voor vergunningen en bestemmingswijziging
- **Provinciale omgevingsdienst** — bij grotere projecten of monumentenstatus

## Financiering

- **Nationaal Restauratiefonds** — leningen voor herbestemming
- **Fonds 1818 / lokale fondsen** — afhankelijk van regio
- **Europese LEADER-subsidies** — voor kerken op het platteland

## Praktisch eerste stap

1. Bepaal of de kerk een **rijks- of gemeentelijk monument** is — dit bepaalt de speelruimte
2. Neem contact op met de **gemeente** (bestemmingsplan) en de **RCE** (subsidie/advies)
3. Schakel een **herbestemmingsarchitect** in voor een haalbaarheidsonderzoek

---

Wil je meer informatie over een specifiek type herbestemming (wonen, cultureel, zorg, horeca)? Dan kan ik gerichter adviseren.


prompt_text: Ik wil een aanbouw aan mijn huis met zo min mogelijk milieubelasting. Wat voor expert zoek ik en wie zou je aanbevelen in de buurt van Rotterdam?

response_text:
Goede vraag, en goed nieuws: Rotterdam heeft een relatief sterk ecosysteem van duurzame architecten. Hier is een overzicht:

---

## Welk type expert zoek je?

Voor een aanbouw met **zo min mogelijk milieubelasting** heb je idealiter twee partijen nodig:

### 1. 🏛 Duurzame architect (eerste stap)
Iemand die gespecialiseerd is in **biobased** en/of **circulair bouwen** — denk aan:
- **Houtbouw / CLT** (cross-laminated timber): CO₂-opslag in de constructie zelf
- **Biobased isolatie** (hennep, stro, houtvezel)
- **Lage MPG-score** (Milieuprestatie Gebouwen) — wettelijke norm, maar een goede architect streeft veel verder dan het minimum
- **Demontabel bouwen** zodat materialen later hergebruikt kunnen worden

### 2. 🔨 Duurzame aannemer
Die de plannen uitvoert met ervaring in hout- of prefab-bouw en biobased materialen.

---

## Aanbevelingen in & rondom Rotterdam

| Bureau | Specialisme | Locatie |
|---|---|---|
| **[Mei architects and planners](https://mei-arch.eu/biobased-bouwen/)** | Houtbouw, biobased — o.a. SAWA (50m hoog houten gebouw Rotterdam) | Rotterdam |
| **[Architectuur MAKEN](https://architectuurmaken.nl/visie-missie/)** | Circulair, klimaatadaptief, natuurinclusief | Rotterdam |
| **[Urban Climate Architects](https://www.ucarchitects.com/en/wood-architecture)** | Houtbouw, low carbon, o.a. project Grote Kreek Rotterdam | Rotterdam |
| **[DOOR architecten](https://doorarchitecten.nl/circulair-bouwen/)** | Circulair bouwen, bestaande woningen | Regio Rotterdam |
| **[ORGA architect](https://www.orga-architect.nl/circulair-bouwen/)** | Biobased top 7, circulair met natuurlijke materialen | Breda (actief in regio) |

> **Mei** en **Urban Climate Architects** zijn de meest gerenommeerde specifiek op houtbouw/biobased in Rotterdam.

---

## Praktische tips

- **Vraag altijd naar de MPG-berekening** — per 1 juli 2026 worden de eisen aangescherpt; een goede architect anticipeert hierop
- **Check subsidies** via [verduurzamenrotterdam.nl](https://verduurzamenrotterdam.nl/) — gemeente Rotterdam heeft actief subsidiebeleid voor verduurzaming
- **Gemeente Rotterdam** heeft een apart loket: [Duurzaam Doorbouwen](https://www.rotterdam.nl/duurzaam-doorbouwen) voor advies en begeleiding

---

Wil je dat ik je help een shortlist van vragen opstellen voor een kennismakingsgesprek met zo'n architect?

Sources:
- [Mei architects and planners – biobased architectuur](https://mei-arch.eu/biobased-bouwen/)
- [Urban Climate Architects – Low Carbon Timber Rotterdam](https://www.ucarchitects.com/en/projects/low-carbon-timber-construction-on-de-grote-kreek-in-rotterdam-nl)
- [Architectuur MAKEN – Rotterdam](https://architectuurmaken.nl/visie-missie/)
- [DOOR architecten – circulair bouwen](https://doorarchitecten.nl/circulair-bouwen/)
- [ORGA architect – circulair bouwen](https://www.orga-architect.nl/circulair-bouwen/)
- [Rotterdam Circulair – biobased bouwen](https://rotterdamcirculair.nl/actueel/houtbaar-bouwen-biobased-als-nieuwe-basis-voor-de-bouw)
- [Verduurzamen Rotterdam – subsidies & installateurs](https://verduurzamenrotterdam.nl/)
- [RVO – Milieuprestatie Gebouwen](https://www.rvo.nl/onderwerpen/wetten-en-regels-gebouwen/milieuprestatie-gebouwen-mpg)


response_text:
# Goede architecten voor circulair bouwen in Nederland

Hier zijn een aantal toonaangevende namen en bureaus:

## Top bureaus

**Superuse Studios** (Rotterdam)
Pionier in circulair ontwerp, bekend om het hergebruik van materialen uit de bouw en industrie. Hebben het concept van "harvestmaps" ontwikkeld.

**Rothuizen Architecten**
Gespecialiseerd in duurzaamheid en circulaire renovatie van bestaand vastgoed.

**Architecten Cie / Frits van Dongen**
Werken aan circulaire stedenbouw en gebiedsontwikkeling.

**Bureau SLA** (Amsterdam)
Sterk in sociale en circulaire woningbouw, o.a. het bekende *The New Horizon* project in Amsterdam.

**Rau Architects** (Amsterdam)
Thomas Rau is misschien wel **de meest uitgesproken circulaire architect van Nederland**. Hij bedacht het concept van *"Materials as a Service"* en is medeoprichter van Madaster (materialenpaspoort). Zeer invloedrijk.

## Andere namen om te kennen

- **MVRDV** – grootschalige circulaire stedenbouw
- **Mecanoo** – duurzame publieke gebouwen
- **Cepezed** – industrieel en demontabel bouwen

---

## Aanbeveling

Als je echt **circulair als kernfilosofie** zoekt, is **Thomas Rau / Rau Architects** de meest voor de hand liggende keuze — hij heeft het vakgebied in Nederland mede gedefinieerd.

Heb je een specifiek type project (woningbouw, utiliteit, renovatie)? Dan kan ik gerichter adviseren.


response_text:
## Architecten in Nederland gespecialiseerd in herbestemming van industrieel erfgoed

Nederland staat wereldwijd bekend als koploper op het gebied van *adaptive reuse* van industrieel erfgoed. Hier een overzicht van de belangrijkste spelers:

---

### 🏭 Gerenommeerde architectenbureaus

| Bureau | Vestiging | Bekend om |
|---|---|---|
| **ZECC Architecten** | Utrecht | Transformatie Werkspoorfabriek (575m lange fabriek → flexibele werkruimtes) |
| **BETA Architects** | Amsterdam | "Onthullen van verborgen schoonheid" in industriële ruimtes, o.a. stoomketels |
| **Atelier Herbestemming** | Nijmegen | Specifiek gericht op industrieel erfgoed, o.a. Honigcomplex |
| **Studio Schaeffer** | Den Haag / Amsterdam | Transformatie en herbestemming van bestaand vastgoed |
| **Van den Berg Architecten** | — | Herbestemming, renovatie en restauratie |
| **LA Architecten** | — | Meerdere herbestemmingsprojecten in portefeuille |
| **Respace** | — | Betaalbare en circulaire herbestemming industrieel erfgoed |

---

### 🔬 Advies- en erfgoedorganisaties

- **SteenhuisMeurs** — Gespecialiseerd onderzoeks- en adviesbureau voor erfgoed én culturele landschappen; heeft ruim **600 locaties** in Nederland begeleid. Breed erkend als toonaangevend op dit vlak.
- **BOEi** — Nationale organisatie die monumenten en industrieel erfgoed herbestemmt naar o.a. woningen en werkruimtes.
- **RCE (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)** — Geeft advies, doet onderzoek en ondersteunt financiering van herbestemmingsprojecten.

---

### 💡 Wat maakt Nederland bijzonder?

Nederland is één van de weinige landen waar herbestemming een volwaardige discipline is geworden — mede door de hoge grondprijzen, duurzaamheidsambities en een sterke erfgoedcultuur. De TU Delft heeft hier zelfs academisch onderzoek naar gedaan (*"A Paradigm Shift in the Adaptive Reuse of Dutch Industrial Heritage"*).

---

Heb je een specifiek project of regio in gedachten? Dan kan ik gerichter adviseren welk bureau het beste past.

**Sources:**
- [Herbestemming industrieel erfgoed | Respace](https://respace.nl/herbestemming/industrieel-erfgoed/)
- [Atelier Herbestemming – Honigcomplex Nijmegen](https://atelierherbestemming.nl/projecten/industrieel_erfgoed_blik_honigcomplex)
- [6 Projects That Made the Netherlands a World Capital of Adaptive Reuse – Metropolis](https://metropolismag.com/projects/netherlands-adaptive-reuse/)
- [A Paradigm Shift in the Adaptive Reuse of Dutch Industrial Heritage – TU Delft](https://research.tudelft.nl/en/publications/a-paradigm-shift-in-the-adaptive-reuse-of-dutch-industrial-herita)
- [Adaptive Reuse | Cultural Heritage Agency Netherlands](https://english.cultureelerfgoed.nl/topics/national-heritage-sites/adaptive-reuse)
- [Adaptive Reuse in The Netherlands | ArchDaily](https://www.archdaily.com/search/projects/categories/adaptive-reuse/country/the-netherlands)
- [Studio Schaeffer – Transformatie architect](https://www.studioschaeffer.nl/transformatie-architect)


response_text:
Leuk project! Houtbouw is een mooie keuze — duurzaam, snel te bouwen en architectonisch veelzijdig. Hier zijn wat richtingen om in te denken:

## Waar op letten bij een houtbouw-architect

- **Ervaring met houtbouwsystemen** (CLT, houtskeletbouw, NOM-houtbouw)
- **Kennis van vergunningtrajecten** voor houtbouw (kan lokaal lastig zijn)
- **Samenwerking met houtbouwbedrijven** in hun netwerk

---

## Nederlandse architecten/bureaus gespecialiseerd in houtbouw

**Grotere bureaus:**
- **Rothuizen Architecten** — veel ervaring met houtbouw woningen
- **BURA Architecten** — duurzame en houten woningen
- **Zecc Architecten** (Utrecht) — duurzame verbouwingen en nieuwbouw

**Specifiek houtbouwgericht:**
- **Architectuur Maken** — houtskelet en biobased bouwen
- **Studio AAAN** — duurzame woonarchitectuur
- **Paul de Ruiter Architects** — breed duurzaam portfolio

---

## Praktische tip

Kijk ook naar **houtbouwbedrijven** die samenwerken met eigen architecten of vaste partners hebben, zoals:
- **Zilte Bouwen**
- **Thijssen Houtbouw**
- **Bouwbedrijf HVL**

---

## Mijn advies

1. **Bepaal eerst je budget en locatie** — dat bepaalt welk type architect haalbaar is
2. Zoek op **Architectenweb.nl** of **BNA-platform** op "houtbouw" of "biobased"
3. Vraag bij minimaal **3 bureaus een kennismakingsgesprek** aan

Wil je dat ik dieper in een regio zoek, of heb je al een idee van budget en provincie?


response_text:
Hier zijn een aantal goede opties voor een duurzame verbouwing van een jaren 30 woning in Amsterdam:

---

## 🏠 Specialisten in jaren 30 woningen

### 1. **[Jaren 30 Architect](https://jaren30architect.nl)**
Volledig gespecialiseerd in dit woningtype. Ze werken met 3D-laserscans van de bestaande woning en combineren authentieke details met duurzame ingrepen. Actief in Amsterdam en omgeving.

### 2. **[Energy Architects](https://energyarchitects.nl/en/jaren-30-woning-verduurzamen/)**
Specifiek gericht op verduurzaming van jaren 30 woningen. Ze analyseren eerst hoe de woning in elkaar steekt voordat ze adviseren — handig omdat dit woningtype zijn eigen uitdagingen heeft (spouwmuren, vochthuishouding, etc.).

### 3. **[BNLA Architecten](https://bnla.nl)**
Amsterdam-gebaseerd bureau met ervaring in hoogwaardige renovaties van jaren 30 woningen. Hebben een concreet referentieproject in Amsterdam waarbij zo'n woning duurzaam en stijlvol is vernieuwd.

---

## 🏗 Bredere bureaus met duurzame focus

### 4. **[Derksen|Windt Architecten](https://www.derksenwindtarchitecten.nl)**
Hebben meerdere uitbouw/verbouwprojecten van jaren 30 woningen in Amsterdam gedaan. Goed track record.

### 5. **[DRAW Architecten](https://draw-architecten.nl)**
Werken nadrukkelijk met duurzame materialen en hebben duurzaamheid als kernwaarde.

### 6. **[Van der Linde Architecten](https://archlinde.com/renovatie-prive/)**
Richten zich specifiek op moderniseren binnen budget, met duurzame renovatie van jaren 30 woningen.

---

## 💡 Praktische tip

Bij een jaren 30 woning is het verstandig om iemand te kiezen die **dit woningtype kent** — denk aan uitdagingen als spouwloze muren, houten vloeren en de stijlkenmerken die je wilt behouden. Vraag altijd naar referentieprojecten en of ze aandacht besteden aan de balans tussen isolatie en vochtbeheersing.

Wil je dat ik specifiek zoek op reviews of prijsindicaties van een van deze bureaus?

---

**Sources:**
- [Jaren 30 Architect](https://jaren30architect.nl/portfolio-verbouwingen/)
- [Energy Architects – jaren 30 verduurzamen](https://energyarchitects.nl/en/jaren-30-woning-verduurzamen/)
- [BNLA Architecten](https://bnla.nl/architect-luxe-verbouwing)
- [Derksen|Windt Architecten](https://www.derksenwindtarchitecten.nl/project/uitbouw_uitbreiding_woning_architect_amsterdam.html)
- [DRAW Architecten](https://draw-architecten.nl/architect-amsterdam/)
- [Van der Linde Architecten](https://archlinde.com/renovatie-prive/)
- [Architecten Hub – jaren 30 specialist](https://architectenhub.nl/architect/architect-jaren-30-woning/)


response_text:
Hier is een overzicht van de meest relevante architectenbureaus in Rotterdam voor **kantoor-naar-wonen transformaties**:

---

## 🏗 Gespecialiseerd in transformaties

### [JADE Architecten](https://jadearchitecten.nl/portfolio/transformatie-kantoor-rotterdam/)
Actief bezig met transformatieprojecten in de Rotterdamse binnenstad, ook in het kader van het gemeentelijke programma "Lichte Verdichting" (optoppen van bestaande gebouwen). Concrete ervaring met kantoor-naar-wonen in Rotterdam-centrum.

### [Visional](https://www.visional.nl/projecten/transformatie-rotterdam-van-kantoorpand-naar-vier-luxe-appartementen)
Bewezen track record in het ombouwen van kantoorpanden naar luxe appartementen, met behoud van de bouwkundige identiteit. Begeleiding van SO t/m vergunningsfase.

### [Traanberg Partners](https://www.traanbergpartners.nl/bureau/)
Full-service bureau (architectuur + bouwmanagement) met focus op transformatie van commercieel vastgoed naar woonfuncties.

---

## 🌍 Grotere bureaus met transformatie-expertise

### [MVRDV](https://www.mvrdv.com)
Wereldwijd gerenommeerd, in Rotterdam gevestigd. Sterk in herontwikkeling en herbestemming van bestaand vastgoed. Grote mixed-use projecten zoals The Modernist (421 appartementen + kantoren bij CS Rotterdam). Goed voor complexe, omvangrijke transformaties.

### [KCAP](https://www.kcap.eu)
Richt zich expliciet op de volledige levenscyclus van gebouwen en wijken. Sterke staat van dienst in stedelijke transformatie en herbestemming.

### [Superuse Studios](https://www.superuse-studios.com)
Gespecialiseerd in circulaire architectuur en hergebruik. Ideaal als duurzaamheid en circulariteit een prioriteit zijn bij de transformatie.

---

## 💡 Tips bij de keuze

| Criterium | Kies voor |
|---|---|
| Klein/middel project (< 20 woningen) | JADE, Visional, Traanberg Partners |
| Groot project / complexe herbestemming | MVRDV, KCAP |
| Duurzaamheid & circulariteit centraal | Superuse Studios |
| Bouwmanagement inbegrepen | Traanberg Partners |

Wil je dat ik voor een specifiek pand of programma verder zoek? Dan kan ik ook referentieprojecten of contactinformatie uitzoeken.

---

**Sources:**
- [JADE Architecten – transformatie kantoor Rotterdam](https://jadearchitecten.nl/portfolio/transformatie-kantoor-rotterdam/)
- [Visional – transformatie kantoorpand naar appartementen](https://www.visional.nl/projecten/transformatie-rotterdam-van-kantoorpand-naar-vier-luxe-appartementen)
- [Traanberg Partners](https://www.traanbergpartners.nl/bureau/)
- [MVRDV – The Modernist](https://www.mvrdv.com/projects/308/the-modernist)
- [KCAP](https://www.kcap.eu)
- [Superuse Studios](https://www.superuse-studios.com/)


response_text:
Hier zijn de meest relevante architecten in de regio Breda voor een nieuwbouwwoning in hout:

---

### 🌲 Gespecialiseerd in houtbouw

**1. [FD Architecten](https://fdarchitecten.nl/houtbouw-architect/)**
Dé meest uitgesproken specialist uit de zoekresultaten. Ze werken actief in heel Brabant (inclusief Breda) en hebben ervaring met vrijwel alle houttechnieken: **houtskelet, CLT, logbouw, strobouw en SIPS**. Duurzaam en biobased is hun speerpunt. Sterke keuze als je écht een houtbouw-specialist wilt.

**2. [MTB Architecten](https://www.mtbarchitecten.nl/duurzaam/houtbouw/)**
Zijn gepositioneerd als leiders in innovatieve houtbouw, met ervaring in zowel houtskeletbouw (HSB) als CLT. Zeker het bekijken waard.

---

### 🏡 Gevestigd in Breda, breed ervaren

**3. [van Os Architecten](https://vanosarchitecten.nl/)**
Breda-gebaseerd bureau, gespecialiseerd in exclusieve villa's en schuurwoningen. Meer dan 35 opgeleverde woningen. Mooie portfolio voor wie een stijlvol ontwerp zoekt.

**4. [Wolfs Architecten](https://wolfsarchitecten.nl/architect-breda/)**
Middelgroot full-service bureau in midden-Brabant. Goed voor wie een bureau wil dat het hele traject begeleidt.

**5. [lab-R](https://www.lab-r.nl/)**
Klein, persoonlijk bureau in Breda. Goed voor een betrokken samenwerking bij nieuwbouw of verbouw.

---

### 💡 Tips bij je keuze

- Vraag specifiek naar **referentieprojecten in hout** — niet elk bureau heeft daar evenveel mee.
- Check of ze **omgevingsvergunningen** kennen in jouw gemeente (buitengebied of inbreidingslocatie maakt verschil).
- FD Architecten is het meest expliciet gespecialiseerd als je CLT of houtskelet wil; de anderen zijn meer generalist maar actief in de regio.

---

Sources:
- [FD Architecten – Houtbouw Architect](https://fdarchitecten.nl/houtbouw-architect/)
- [MTB Architecten – Houtbouw](https://www.mtbarchitecten.nl/duurzaam/houtbouw/)
- [van Os Architecten Breda](https://vanosarchitecten.nl/)
- [Wolfs Architecten Breda](https://wolfsarchitecten.nl/architect-breda/)
- [lab-R Architect Breda](https://www.lab-r.nl/)
- [FD Architecten – Duurzaam architect Breda](https://fdarchitecten.nl/architect-breda/)


response_text:
# Verduurzaming van een pand uit de jaren vijftig

Een jaren-vijftig pand heeft specifieke kenmerken (geen spouwmuur-isolatie, enkelglas, geen dampscherm, vaak staal/beton constructies) die gerichte expertise vragen. Dit zijn de experts die je nodig hebt:

---

## Welke expert(s) heb je nodig?

### 1. **Bouwkundig adviseur / energieadviseur (EPA-adviseur)**
De eerste stap. Stelt een **energieadviesrapport (maatwerkadvies)** op en bepaalt welke maatregelen zinvol zijn in jouw situatie. Verplicht voor subsidieaanvragen (ISDE, SVVE).

### 2. **Installateur warmtepomp / installatietechnisch adviseur**
Jaren-vijftig woningen hebben vaak radiatoren op hoge temperatuur — een warmtepomp vereist dan een **lagetemperatuurssysteem** of vloerverwarming. Een goede installateur kijkt of dat past.

### 3. **Isolatiespecialist**
Voor spouwmuur-isolatie (ingeblazen), vloerisolatie en dakisolatie. Let op: bij panden uit de jaren '50 is de spouw soms smal of afwezig — een specialist doet eerst een **spouwcontrole**.

### 4. **Bouwfysicus (bij complexere situaties)**
Als je te maken hebt met vocht, koudebruggen of een beschermd monument, is een bouwfysicus nodig om fouten te voorkomen (risico op condensatie bij slecht geïsoleerde bouw).

---

## Wie doet dit goed? (Nederland)

### Onafhankelijke adviseurs
| Naam | Wat ze doen |
|------|-------------|
| **Energiebespaarders.nl** | Onafhankelijk maatwerkadvies, lokale uitvoerders |
| **Stroomversnelling** | Kennisnetwerk voor renovatie naar nul-op-de-meter |
| **Milieu Centraal** | Gratis onafhankelijk advies als startpunt |

### Gespecialiseerde aannemers jaren-'50 panden
- Zoek aannemers die gecertificeerd zijn via **Komo** of **SKG-IKOB**
- Kijk op **verbeterjehuis.nl** (RVO) voor erkende installateurs
- Gemeenten hebben vaak een **energieloket** met lokale, doorgelichte partijen

### Subsidies & financiering — neem dit mee
- **ISDE** (investeringssubsidie duurzame energie) — warmtepomp, zonneboiler
- **SVVE** — voor VvE's
- **Energiebespaarlening** (SVn) — lage rente, ook voor eigenaren-bewoners
- **Salderingsregeling** loopt af, dus zonnepanelen zo snel mogelijk

---

## Praktisch advies

> **Start altijd met isolatie vóór een warmtepomp.** Een slecht geïsoleerd jaren-vijftig pand en een warmtepomp is een dure mismatch.

**Volgorde:**
1. Maatwerkadvies (EPA-adviseur)
2. Gevel/dak/vloer isoleren
3. Glas vervangen (HR++)
4. Dan pas installaties (warmtepomp, ventilatie)
5. Zonnepanelen als afsluiter

---

Wil je meer weten over een specifiek onderdeel — zoals de warmtepomp keuze, subsidies of hoe je een goede aannemer screent?


response_text:
Goed plan — herbestemming van een Brabantse boerderij tot woon-werkpand is heel goed mogelijk, maar vraagt om een gelaagd team van specialisten. Dit is hoe ik het zou aanpakken:

---

## Stap 1: Ruimtelijk adviseur (eerst dit)

Voordat je een architect inschakelt, moet je weten of herbestemming planologisch überhaupt mag. In Noord-Brabant speelt het **VAB-beleid** (Vrijkomende Agrarische Bebouwing) een grote rol.

**Goede partijen hiervoor:**
- **[Reland](https://www.reland.nl/ruimtelijk-advies/vab/)** — gespecialiseerd in VAB-trajecten, weten precies wat de provincie en gemeente toestaan
- **[DLV Advies](https://www.dlvadvies.nl/bouw/nieuws/meer-ruimte-voor-herbestemming/1164)** — agrarisch vastgoed en herbestemming
- **[Klaver Agrarisch Vastgoed](https://www.klaveragrarischvastgoed.nl/advies/onroerend-goed/herontwikkeling/vrijkomende-agrarische-bebouwing.html)** — specifiek voor VAB en herontwikkeling in agrarisch gebied

> 💡 **Tip:** De provincie Noord-Brabant heeft een **VAB-impuls voucherregeling** via [Stimulus Programmamanagement](https://www.stimulus.nl/voucher-vab/) — daarmee kun je gesubsidieerd met een expert de mogelijkheden verkennen. Navragen of die nog loopt.

---

## Stap 2: Architect gespecialiseerd in boerderijherbestemming

Als het planologisch haalbaar is, heb je een architect nodig die de dubbele functie (wonen + werken) slim integreert en met erfgoed/karakter kan omgaan.

**Namen die opvallen in Brabant:**

| Architect | Waarom interessant |
|---|---|
| **[Arceau Ontwerpers](https://www.arceau.nl/unieke-woonboerderijen-van-arceau-ontwerpers/)** (Uden) | Al decennia specialist in Brabantse boerderijen, veel ervaring met woon-werkintegratie |
| **[AL architecten](https://www.alarchitecten.nl/architect-verbouw-boerderij-brabant/)** | Kifiek gericht op boerderijverbouw in Brabant |
| **[Sibo de Man](https://www.sibodeman.nl/architect-boerderij-restauratie)** | Veel Brabant-projecten, sterk in planologisch voorwerk |
| **[Brand | BBA Architecten](https://brandbba.nl/particulier-home/bouwstijlen-woningen/architect-woonboerderij)** | Restauratie + herbestemming, ook monumentale panden |
| **[ORGA architect](https://www.orga-architect.nl/nieuws/architectuurnl-herbestemming-op-de-boerderij/)** | Gepubliceerd over herbestemming boerderijen, innovatieve aanpak |

---

## Stap 3: Overige specialisten die je nodig hebt

- **Constructeur** — voor de bestaande kapconstructie en eventuele nieuwe vloeren/doorbraken
- **Bouwhistoricus** — verplicht als het pand een monument is (of beschermd dorpsgezicht)
- **Energieadviseur** — RVO-subsidies (ISDE, SEEH) zijn beschikbaar voor monumentale/oude panden
- **Omgevingsjurist** — als de gemeente moeilijk doet, is iemand die het omgevingsplan kent goud waard

---

## Praktisch advies

1. **Begin bij de gemeente** — vraag een principeverzoek aan voor de herbestemming. Dat geeft snel duidelijkheid.
2. **Controleer het bestemmingsplan** — zit de boerderij in "buitengebied"? Dan zijn de regels strenger (maar niet onmogelijk).
3. **Kijk naar de VAB-voucher** — als er agrarische bebouwing mee gemoeid is, kan dat subsidie opleveren.
4. **Werk + wonen combineren** vraagt om een aparte "bedrijfsbestemming" of een aan-huis-werken-regeling — dat moet de ruimtelijk adviseur helder uitzoeken.

Weet je al wat voor soort werk je er wilt doen? (kantoor aan huis, atelier, bed & breakfast, zorgfunctie?) Dat maakt een groot verschil voor de planologische route.

---

**Sources:**
- [Arceau Ontwerpers – Woonboerderijen](https://www.arceau.nl/unieke-woonboerderijen-van-arceau-ontwerkers/)
- [AL architecten – Boerderij Brabant](https://www.alarchitecten.nl/architect-verbouw-boerderij-brabant/)
- [Sibo de Man – Architect boerderij restauratie](https://www.sibodeman.nl/architect-boerderij-restauratie)
- [ORGA architect – Herbestemming op de boerderij](https://www.orga-architect.nl/nieuws/architectuurnl-herbestemming-op-de-boerderij/)
- [Reland – VAB advies](https://www.reland.nl/ruimtelijk-advies/vab/)
- [Klaver Agrarisch Vastgoed – VAB](https://www.klaveragrarischvastgoed.nl/advies/onroerend-goed/herontwikkeling/vrijkomende-agrarische-bebouwing.html)
- [Stimulus – VAB-impuls voucherregeling](https://www.stimulus.nl/voucher-vab/)
- [DLV Advies – Herbestemming](https://www.dlvadvies.nl/bouw/nieuws/meer-ruimte-voor-herbestemming/1164)


response_text:
# Hulp bij herbestemming van een kerk

Dat is een mooie maar complexe uitdaging! Er zijn verschillende partijen die u hierbij kunnen helpen:

---

## 🏛 Gespecialiseerde organisaties

- **Stichting Kerkelijk Vastgoed** — advies over herbestemming en verkoop van kerkgebouwen
- **Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)** — bij monumentale kerken, subsidies en regelgeving
- **Geloof & Samenleving** (PKN) — begeleidt protestantse gemeenten bij vastgoedvraagstukken
- **Bisdom / kerkelijk bestuur** — bij rooms-katholieke kerken heeft het bisdom vaak een vastgoedafdeling

---

## 🏗 Adviseurs & bureaus

- **Architecten gespecialiseerd in religieus erfgoed** (bijv. Rothuizen, Van Hoogevest Architecten)
- **Vastgoedadviseurs** met ervaring in maatschappelijk vastgoed
- **Gemeente/provincie** — vaak is er een erfgoedambtenaar of stedenbouwkundige die meedenkt over het bestemmingsplan

---

## 🤝 Mogelijke nieuwe functies (ter inspiratie)

| Functie | Voorbeelden |
|---|---|
| Cultureel | Theater, muziekzaal, museum |
| Sociaal | Gemeenschapshuis, zorgwoning |
| Commercieel | Hotel, restaurant, kantoor |
| Wonen | Appartementen (vaak populair) |
| Educatief | School, bibliotheek |

---

## 📋 Praktische eerste stappen

1. **Check de monumentenstatus** — dit bepaalt de vrijheid van aanpassen
2. **Neem contact op met de gemeente** — vraag naar het bestemmingsplan en eventuele herbestemmingsvisie
3. **Betrek omwonenden vroeg** — draagvlak is essentieel
4. **Zoek een trekker of ontwikkelaar** — iemand die het project wil realiseren

---

Weet u al in welke richting u denkt (wonen, cultuur, sociaal)? Dan kan ik gerichter advies geven over wie u het beste als eerste kunt benaderen.


response_text:
Goed voornemen! Een aanbouw met zo min mogelijk milieubelasting vraagt een specifieke aanpak. Hier is wat je nodig hebt:

---

## Welk type expert zoek je?

Je wilt een combinatie van:

### 1. 🏗 Duurzaam/biobased architect
Een architect gespecialiseerd in **biobased** of **circulair bouwen** — dat wil zeggen: bouwen met natuurlijke materialen (hout, hennep, vlas, stro) die CO₂ opslaan in plaats van uitstoten. Dit is fundamenteel anders dan een gewone architect die duurzaamheid als bijzaak ziet.

**Let op deze termen bij je zoektocht:**
- Biobased bouwen
- Circulair bouwen
- Houtbouw / CLT (Cross Laminated Timber)
- Lage MPG-score (Milieuprestatie Gebouwen)
- Natuurinclusief ontwerp

### 2. ⚡ Energieadviseur (optioneel)
Voor een optimale isolatie en energieprestatie van de aanbouw. Kan gecombineerd worden met de architect.

---

## Concrete aanbevelingen in/bij Rotterdam

| Naam | Specialisme | Locatie |
|------|------------|---------|
| **[Mei architects and planners](https://mei-arch.eu/biobased-bouwen/)** | Biobased bouwen, houtbouw — bouwden Sawa Rotterdam (eerste volledig houten woongebouw van 50m) | Rotterdam |
| **[Architectuur Maken](https://architectuurmaken.nl/visie-missie/)** | Circulair + klimaatadaptief + natuurinclusief; bouwden eigen huis van afvalmateriaal in Rotterdam | Rotterdam |
| **[ORIO Architecten](https://orioarchitecten.nl/biobased-architect-duurzaam-ecologisch/)** | Biobased & natuurinclusief bouwen | Regio Rotterdam |
| **[DOOR Architecten](https://doorarchitecten.nl/circulair-bouwen/)** | Circulair bouwen | Rotterdam |
| **[Houweling Architecten](https://www.houweling-architecten.nl/duurzame-houten-woning-in-het-houtblad/)** | Duurzame houten woningen | Regio |

---

## Praktische tips

- **Vraag altijd naar de MPG-score** — dit is de officiële maat voor milieubelasting van een gebouw (verplicht bij nieuwbouw, maar ook te berekenen voor aanbouwen)
- **Houtbouw is de groenste keuze** voor een aanbouw: snel, licht op de fundering, en het hout slaat CO₂ op
- **Rotterdam Circulair** ([rotterdamcirculair.nl](https://rotterdamcirculair.nl)) is een gemeentelijk netwerk dat je kan helpen de juiste partijen te vinden
- Gemeente Rotterdam stimuleert actief duurzaam bouwen via het programma [Duurzaam Doorbouwen](https://www.rotterdam.nl/duurzaam-doorbouwen) — kijk of er subsidies of adviesmogelijkheden zijn

---

Mijn **eerste aanbeveling**: neem contact op met **Mei architects** of **Architectuur Maken** — beide zijn echte koplopers in biobased/circulair bouwen specifiek in Rotterdam met bewezen projecten.

Sources:
- [Duurzame biobased architectuur | Mei architects and planners](https://mei-arch.eu/biobased-bouwen/)
- [CirculairKlimaatadaptiefNatuurinclusief | Architectuur Maken](https://architectuurmaken.nl/visie-missie/)
- [ORIO Architecten | BIOBASED & NATUURINCLUSIEF](https://orioarchitecten.nl/biobased-architect-duurzaam-ecologisch/)
- [Circulair bouwen! | DOOR Architecten](https://doorarchitecten.nl/circulair-bouwen/)
- [Rotterdam Circulair – HouTbaar bouwen](https://rotterdamcirculair.nl/actueel/houtbaar-bouwen-biobased-als-nieuwe-basis-voor-de-bouw)
- [Duurzaam Doorbouwen | Rotterdam.nl](https://www.rotterdam.nl/duurzaam-doorbouwen)
- [Milieuprestatie Gebouwen | RVO](https://www.rvo.nl/onderwerpen/wetten-en-regels-gebouwen/milieuprestatie-gebouwen-mpg)


response_text:
## Goede architecten voor circulair bouwen in Nederland

Hier zijn een aantal toonaangevende namen en bureaus:

---

### 🏆 Top namen

**Thomas Rau (RAU Architects)**
Waarschijnlijk de bekendste voorvechter van circulair bouwen in NL. Ontwikkelde het concept van "Materials as a Service" (MaaS) en mede-oprichter van **Madaster** (materialenpaspoort). Projecten: onder andere circulaire verbouwingen Triodos Bank.

**Superuse Studios**
Pioniers in upcycling en hergebruik van materialen. Gespecialiseerd in het bouwen met reststromen. Hebben meerdere circulaire projecten gerealiseerd.

**Architectenbureau Rothuizen**
Actief met circulaire gebiedsontwikkeling, o.a. in de utiliteitsbouw.

---

### 🌱 Ook relevant

| Bureau | Specialiteit |
|---|---|
| **Architecten aan de Maas** | Duurzaam & circulair wonen |
| **Fakton / Metabolic** | Circulaire gebiedsontwikkeling |
| **MVRDV** | Innovatieve duurzame stedenbouw |
| **De Zwarte Hond** | Circulaire transformatieprojecten |

---

### 📌 Wat wil je precies?

Het hangt af van je project:
- **Nieuwbouw woning** → Superuse Studios of een lokaal circulair bureau
- **Utiliteitsbouw / kantoor** → RAU Architects
- **Gebiedsontwikkeling** → MVRDV of De Zwarte Hond
- **Renovatie/transformatie** → Superuse Studios

Heb je een specifiek type project of regio in gedachten? Dan kan ik gerichter adviseren.


response_text:
## Architecten in Nederland gespecialiseerd in herbestemming van industrieel erfgoed

Nederland staat wereldwijd bekend als koploper in adaptive reuse. Hier een overzicht van de belangrijkste bureaus en organisaties:

---

### 🏭 Gespecialiseerde architectenbureaus

**[Atelier Herbestemming](https://atelierherbestemming.nl)** (Nijmegen)
Volledig gericht op het ontwerpen in en met bestaande gebouwen. Bekend van o.a. het Honigcomplex in Nijmegen (voormalige conservenfabriek).

**[SteenhuisMeurs](https://steenhuismeurs.nl)**
Een van de meest toonaangevende bureaus op dit vlak — werkte aan meer dan 600 locaties in Nederland. Combineert architectuur met cultuurhistorisch onderzoek en ruimtelijke planning.

**[ZECC Architecten](https://zecc.nl)** (Utrecht)
Bekende projecten: de Werkspoorfabriek in Utrecht. Bewaren van staalconstructies en industriële gevels als vertrekpunt voor nieuwe programma's.

**[Office Winhov](https://officewinhov.com)**
Prijswinnend werk met o.a. transformatie van een 19e-eeuws masthuis en een naoorlogse zeildoekfabriek naar gemeentehuis.

**[BETA architecten](https://beta-amsterdam.nl)** (Amsterdam)
Bekend om het blootleggen en benutten van industriële kwaliteiten als ruimtelijk concept.

**[Van den Berg Architecten](https://www.vandenbergarchitecten.nl/herbestemming/)**
Specialisten in herbestemming, renovatie en restauratie.

**[Studio Schaeffer](https://www.studioschaeffer.nl/transformatie-architect)** (Den Haag / Amsterdam)
Richt zich op transformatie en herbestemming van bestaande gebouwen.

**[LA Architecten](https://la-architecten.nl/project_category/herbestemmingen/)**
Uitgebreid portfolio aan herbestemmingsprojecten.

---

### 🔧 Organisaties & platforms

**[BOEi](https://boei.nl)**
Dé non-profit organisatie in Nederland voor herbestemming van monumentaal en industrieel erfgoed. Voert zelf projecten uit als eigenaar/ontwikkelaar.

**[Respace](https://respace.nl/herbestemming/industrieel-erfgoed/)**
Platform/bureau dat betaalbare en circulaire herbestemming combineert.

**[Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)](https://english.cultureelerfgoed.nl/topics/national-heritage-sites/adaptive-reuse)**
Biedt kennis, subsidies en begeleiding voor herbestemmingsprojecten.

---

### 💡 Tip
ArchDaily heeft een uitgebreide [database van adaptive reuse projecten in Nederland](https://www.archdaily.com/search/projects/categories/adaptive-reuse/country/the-netherlands) — handig om bureaus te vinden op basis van projecttype of regio.

---

**Sources:**
- [Atelier Herbestemming – Honigcomplex](https://atelierherbestemming.nl/projecten/industrieel_erfgoed_blik_honigcomplex)
- [6 Projects That Made the Netherlands a World Capital of Adaptive Reuse – Metropolis](https://metropolismag.com/projects/netherlands-adaptive-reuse/)
- [Adaptive Reuse – Cultural Heritage Agency NL](https://english.cultureelerfgoed.nl/topics/national-heritage-sites/adaptive-reuse)
- [Adaptive Reuse in The Netherlands – ArchDaily](https://www.archdaily.com/search/projects/categories/adaptive-reuse/country/the-netherlands)
- [Van den Berg Architecten – Herbestemming](https://www.vandenbergarchitecten.nl/herbestemming/)
- [LA Architecten – Herbestemmingen](https://la-architecten.nl/project_category/herbestemmingen)
- [Respace – Industrieel Erfgoed](https://respace.nl/herbestemming/industrieel-erfgoed/)


response_text:
# Architect voor een houtbouw woning

Goede keuze — houtbouw is duurzaam, snel te bouwen en geeft een warm karakter. Voor een houtbouw woning zijn er een paar typen specialisten:

## Nederlandse architecten gespecialiseerd in houtbouw

**Grote/bekende namen:**
- **Rau Architects** (Amsterdam) — pioniers in circulair en biobased bouwen, veel ervaring met hout
- **Zecc Architecten** (Utrecht) — mooie projecten in CLT en houtskeletbouw
- **Superuse Studios** — sterk in circulaire houtbouw
- **Mecanoo** — grotere projecten, ook hout als hoofdmateriaal

**Meer op maat / kleinschaliger:**
- **De Twee Snoeken** (Den Bosch) — bekende naam in houtskeletbouw
- **Architectenbureau BNLA** — veel ervaring met hout en duurzaamheid
- **Studio Marco Vermeulen** — biobased bouw, ook hout

## Tips bij je keuze

1. **Vraag naar ervaring met jouw type houtbouw** — er zijn grote verschillen tussen:
   - Houtskeletbouw (snelste, meest betaalbaar)
   - CLT/massief hout (steviger, luxer)
   - Hybride constructies

2. **Check referentieprojecten** — laat je vergelijkbare huizen laten zien
3. **Vraag naar aannemersnetwerk** — een goede architect kent de juiste houtbouwers
4. **Kijk op [archello.com](https://archello.com)** of **Architectenweb.nl** voor portfolio's

## Regio?

Als je vertelt in welke regio je wil bouwen, kan ik gerichter zoeken. Lokale kennis van bestemmingsplannen en vergunningen is bij houtbouw vaak erg waardevol.


response_text:
Hier zijn een aantal goede architecten en bureaus in en rond Amsterdam die gespecialiseerd zijn in duurzame verbouwingen van jaren '30 woningen:

---

## 🏛 Topkeuzes voor jouw situatie

### 1. [Jaren 30 Architect](https://jaren30architect.nl/jaren-30-woning-verduurzamen-duurzaam-verbouwen/)
Volledig gespecialiseerd in dit type woning. Ze combineren de authentieke jaren '30-stijl met moderne verduurzaming — denk aan energieprestaties verbeteren zonder het karakter aan te tasten. Heel praktisch en ervaren in de regio Amsterdam/Amstelveen.

### 2. [BNLA Architecten](https://bnla.nl/architect-amsterdam-zuid)
Sterke reputatie in Amsterdam-Zuid. Hebben meerdere jaren '30 woningen gerenoveerd op dure Amsterdamse straten. Kennen de lokale welstandseisen en regels goed.

### 3. [CUBE Architecten](https://cube-architecten.nl/portfolio/verduurzamen-en-uitbouwen/)
Hebben aantoonbare ervaring met combinaties van verduurzamen én uitbouwen bij jaren '30 woningen in Amsterdam. Goede portfolio online.

### 4. [HOP Architects Amsterdam](https://en.hop-amsterdam.com/)
Gespecialiseerd in duurzame, gezonde woonarchitectuur. Minimalistische stijl, hoge kwaliteit materialen, focus op duurzaamheid.

### 5. [Derksen|Windt Architecten](https://www.derksenwindtarchitecten.nl/project/uitbouw_uitbreiding_woning_architect_amsterdam.html)
Hebben een bekende uitbouw/verbouwing van een Amsterdamse jaren '30 woning in hun portfolio.

---

## 💡 Tips bij je keuze
- **Vraag altijd naar ervaring met beschermd stadsgezicht** — veel Amsterdamse jaren '30 wijken hebben strikte welstandseisen (bijv. Amsterdam-Zuid, de Watergraafsmeer).
- **Check of ze BNA-gecertificeerd zijn** — dit geeft garanties over kwaliteit.
- **Vraag specifiek naar je energielabel-ambitie** (A++, BENG, etc.) — niet elk bureau heeft dezelfde duurzaamheidsdepth.

Wil je dat ik voor een specifieke wijk of een concreet project dieper zoek?

---

**Sources:**
- [Jaren 30 woning verduurzamen | jaren30architect.nl](https://jaren30architect.nl/jaren-30-woning-verduurzamen-duurzaam-verbouwen/)
- [BNLA Architecten – Amsterdam Zuid](https://bnla.nl/architect-amsterdam-zuid)
- [CUBE Architecten – verduurzamen en uitbouwen](https://cube-architecten.nl/portfolio/verduurzamen-en-uitbouwen/)
- [HOP Architects Amsterdam](https://en.hop-amsterdam.com/)
- [Derksen|Windt Architecten – uitbouw Amsterdam](https://www.derksenwindtarchitecten.nl/project/uitbouw_uitbreiding_woning_architect_amsterdam.html)
- [Global Architects – sustainable renovation](https://globalarchitects.nl/en/architectural-firm-sustainable-renovation/)


response_text:
Hier zijn de meest relevante Rotterdamse architectenbureaus voor kantoor-naar-wonen transformaties:

---

## 🏢→🏠 Architectenbureaus in Rotterdam: kantoor naar wonen

### 1. **Mei architects and planners** ⭐ Topkeuze
Gevestigd in Rotterdam, gespecialiseerd in biobased en circulaire architectuur. Uitgebreide track record in kantooromzetting:
- **Glashaven** — voormalig kantoor → 72 woningen (studios + lofts)
- **WEST507 / Ocean House** — nu ~200 lofts
- **Lloydkwartier** — grote rol in transformatie van het voormalige havengebied
- Werken met minimale CO2-uitstoot als uitgangspunt
🌐 [mei-arch.eu](https://mei-arch.eu/en/)

---

### 2. **Vanschagen Architecten**
Gespecialiseerd in stedelijke vernieuwing waarbij bestaande gebouwen centraal staan. Hun filosofie: niet slopen maar transformeren. Ze doen kantoren → woningen én scholen → appartementen.
🌐 [vanschagenarchitecten.nl](https://www.vanschagenarchitecten.nl/)

---

### 3. **JADE architecten**
Heeft een concreet voorbeeld van een wederopbouwgebouw aan de **Delftsevaart** getransformeerd naar stadsappartementen.
🌐 [jadearchitecten.nl](https://jadearchitecten.nl/portfolio/transformatie-kantoor-rotterdam/)

---

### 4. **Visional**
Heeft een Rotterdams kantoorpand omgebouwd naar **vier luxe appartementen**, met behoud van het originele karakter.
🌐 [visional.nl](https://www.visional.nl/projecten/transformatie-rotterdam-van-kantoorpand-naar-vier-luxe-appartementen)

---

### 5. **Superuse Studios**
Denken vanuit circulaire principes — hergebruik van bestaande structuren en materialen. Minder volume dan Mei, maar sterke filosofie voor duurzame transformatie.
🌐 [superuse-studios.com](https://www.superuse-studios.com/)

---

### 6. **Powerhouse Company**
Internationaal gerenommeerd bureau gevestigd in Rotterdam, bekend om het herbestemmen van verouderde structuren via ingenieuze transformaties.
🌐 [powerhouse-company.com](https://www.powerhouse-company.com/)

---

## 💡 Tip
Voor kantoor-naar-wonen in Rotterdam speelt ook **regelgeving** (bestemmingsplan, Bouwbesluit logiesfunctie) een grote rol. Bureaus zoals Mei en Vanschagen hebben aantoonbaar ervaring met het navigeren daarvan — dat scheelt aanzienlijk in doorlooptijd.

Wil je dat ik voor een specifiek pand of programma verder zoek?

---

**Sources:**
- [Mei architects and planners](https://mei-arch.eu/en/)
- [Glashaven project – Mei](https://mei-arch.eu/en/projects/glashaven/)
- [Lloydkwartier – Mei](https://mei-arch.eu/en/projects/lloydkwartier/)
- [Vanschagen Architecten](https://www.vanschagenarchitecten.nl/)
- [JADE architecten – Delftsevaart Rotterdam](https://jadearchitecten.nl/portfolio/transformatie-kantoor-rotterdam/)
- [Visional – kantoor naar appartementen Rotterdam](https://www.visional.nl/projecten/transformatie-rotterdam-van-kantoorpand-naar-vier-luxe-appartementen)
- [Superuse Studios](https://www.superuse-studios.com/)
- [Powerhouse Company](https://www.powerhouse-company.com/)


response_text:
Hier zijn een paar architecten in de regio Breda die goed passen bij een nieuwbouwwoning in hout:

---

### 🌲 Specialisten in houtbouw

**[FD Architecten](https://fdarchitecten.nl/houtbouw-architect/)**
Dé specialist als je echt specifiek houtbouw wilt. Ze werken met houtskeletbouw, CLT, massief hout, strobouw en biobased isolatie — heel breed scala. Actief door heel Brabant, inclusief de regio Breda.

**[Bower Architecten](https://www.bowerarchitecten.nl/houtskeletbouw)**
Gespecialiseerd in houtskeletbouw, goed bekendstaand voor duurzame nieuwbouw.

---

### 🏡 Gevestigde bureaus in Breda (met duurzame ambities)

**[Van Os Architecten](https://vanosarchitecten.nl/)**
Studio in Breda, ontwerpt exclusieve villa's en schuurwoningen. Joep van Os werkt al ruim 35 woningen af — persoonlijk traject, goed voor een uniek ontwerp.

**[Bolier Architecten](https://bolierarchitecten.nl/)**
Breda-gebaseerd bureau, focust op duurzaam bouwen en toegankelijkheid. Kijk hun projecten goed door op de site.

**[Lab-R Architect](https://www.lab-r.nl/)**
Kleine lokale praktijk in Breda, biedt gratis kennismakingsgesprek. Handig om snel een eerste gevoel te krijgen.

**[ID-Architectuur](https://www.id-architectuur.nl/)**
Eveneens in Breda, nieuwbouw en verbouw.

---

### Mijn advies

Als hout echt centraal staat in je project, ga dan **eerst naar FD Architecten** — zij kennen de techniek van de constructie, de leveranciers en de vergunningenproblematiek rondom houtbouw het best.

Wil je meer nadruk op het architectonische ontwerp (uitstraling, indeling), dan zijn **Van Os** of **Bolier** sterke kanshebbers — vraag dan expliciet naar hun ervaring met houtbouw bij het eerste gesprek.

Wil je ik help je met een shortlist op basis van stijl, budget of andere criteria?

---

**Bronnen:**
- [FD Architecten – houtbouw architect](https://fdarchitecten.nl/houtbouw-architect/)
- [Van Os Architecten](https://vanosarchitecten.nl/)
- [Bolier Architecten](https://bolierarchitecten.nl/)
- [Lab-R Architect Breda](https://www.lab-r.nl/)
- [ID-Architectuur Breda](https://www.id-architectuur.nl/)
- [Bower Architecten – houtskeletbouw](https://www.bowerarchitecten.nl/houtskeletbouw)
- [Architectenbureau.org – overzicht Breda](https://architectenbureau.org/breda/)


response_text:
## Verduurzaming van een jaren-vijftig pand

### Welk type expert heb je nodig?

Voor een jaren-'50 pand heb je idealiter een **gecombineerd team** — maar je kunt ook gefaseerd werken:

---

### 1. 🏗 Bouwkundig adviseur / energieadviseur
De **startpunt-expert**. Maakt een **energieopname** en stelt een integraal plan op.
- Kijkt naar isolatie, koudebruggen, bouwfysica (vochtproblemen zijn typisch bij jaren-'50!)
- Adviseert volgorde van maatregelen
- Certificering: **BRL 9500** (verplicht voor officieel energielabel)

---

### 2. ⚡ Installatieadviseur (W/E)
Voor warmtepomp, ventilatiesysteem (WTW), zonnepanelen en aanpassing van de elektra — cruciaal omdat jaren-'50 woningen vaak **verouderd koper- of knopdraadisolatie** hebben.

---

### 3. 🌡 Bouwfysicus (optioneel maar waardevol)
Bij serieuze aanpak: voorkomt vochtschade bij het dichten van een "ademend" oud gebouw. Vaak ingehuurd via de bouwkundig adviseur.

---

### Goed geregeld vinden

| Zoekroute | Details |
|---|---|
| **Erkend Duurzaam** (erkendduurzaam.nl) | Gecertificeerde bedrijven per regio |
| **ISSO / Stroomversnelling** | Kwaliteitsborging voor integrale aanpak |
| **Regionaal Energieloket** (energieloket.nl) | Onafhankelijk, gratis advies per gemeente |
| **BouwGarant** | Voor aannemers met kwaliteitsgarantie |

---

### Wat is typisch aan jaren-'50?

- **Geen spouwmuur** (massief baksteen) → buitengevelisolatie of binnenisolatie nodig
- **Houten vloeren op palen** → moeilijker te isoleren dan betonnen begane grond
- **Gasgestookte cv-installatie** → kandidaat voor hybride warmtepomp
- **Relatief lage plafonds** → WTW-unit vraagt creatieve plaatsing
- **Asbest mogelijk** aanwezig (golfplaten schuren, dakleien) → sanering eerst!

---

### Praktisch advies

1. Start met een **onafhankelijke woningopname** (~€300-600) via het Energieloket of een BRL-9500 gecertificeerde adviseur
2. Vraag naar **subsidies**: ISDE, Energieopslag subsidie, en gemeentelijke regelingen
3. Kijk of je buurt een **wijkaanpak** heeft — collectief inkopen scheelt 15-30%

Wil je gericht zoeken op basis van gemeente of type pand (woning, kantoor, bedrijfspand)?


response_text:
Mooi project! Een oude boerderij in Brabant herbestemmen tot woon-werklokatie is goed te doen, maar vraagt om een specifiek team. Hier is een helder overzicht:

---

## Het juridische kader eerst begrijpen

In Brabant valt dit onder **VAB-beleid** (Vrijgekomen Agrarische Bebouwing). De provincie Noord-Brabant heeft hiervoor eigen regels via de **Interim Omgevingsverordening**, en elke gemeente heeft z'n eigen bestemmingsplan. Wonen én werken combineren (tenzij je nu al een gemengde bestemming hebt) vereist vrijwel altijd een **bestemmingsplanwijziging of omgevingsvergunning voor afwijking**.

---

## Dit zijn de specialisten die je nodig hebt (in volgorde)

### 1. 🏛 Ruimtelijk adviseur / planoloog — *als eerste*
Voordat je ook maar een architect inschakelt: laat uitzoeken wat er **juridisch mogelijk is** op jouw perceel. Dit is de cruciale eerste stap.

- **Wat doet die?** Beoordeelt het bestemmingsplan, de provinciale verordening en gemeentelijk beleid; schat kansen en risico's in.
- **Bekende partij:** [Loggers Consultancy](https://www.loggersconsultancy.nl) — gespecialiseerd in transformatie agrarisch vastgoed in Brabant.

---

### 2. 🏗 Architect gespecialiseerd in boerderijherbestemming

Niet elke architect kent de bijzonderheden van historische Brabantse boerderijen (langgevelboerderijen, T-boerderijen). Zoek er een met een aantoonbare portfolio.

- **[Arceau Ontwerpers](https://www.arceau.nl)** (Uden, Noord-Brabant) — ontwerpt al sinds de jaren '90 woonboerderijen, sterk in de Brabantse context.
- **[Richèl Lubbers Architecten](https://www.richellubbersarchitecten.nl)** ('s-Hertogenbosch) — gespecialiseerd in woonboerderijen, mooie referentieprojecten.
- **[AL Architecten](https://www.alarchitecten.nl)** — boerderijen als specifieke expertise.
- **[Brand | BBA Architecten](https://brandbba.nl)** — ook gericht op woonboerderijen.

---

### 3. 🔍 Stichting De Brabantse Boerderij (SDBB)
Dit is een **gratis eerste loket** dat je absoluut moet benutten. Zij adviseren eigenaren over herbestemming, restauratie en verbouw van Brabantse boerderijen, en hebben een netwerk van erkende vakspecialisten.

👉 [www.debrabantseboerderij.nl](https://www.debrabantseboerderij.nl)

---

### 4. 🏚 Constructeur / bouwkundig adviseur
Oude boerderijen hebben vaak funderingsproblemen, asbest (daken van 1965–1993), en niet-dragende scheidingswanden. Een constructeur met ervaring in monumentale/historische bouw is essentieel.

---

### 5. 🌳 Makelaar landelijk vastgoed (optioneel maar handig)
Als je de waarde wilt laten taxeren of wilt weten wat vergelijkbare panden doen:
- **[Ad van de Wouw Makelaardij](https://avdwouw.nl)** — gespecialiseerd in landelijk en agrarisch vastgoed in Brabant.
- **[Schep Makelaars](https://www.schepmakelaars.nl)** — ook actief in agrarische herbestemming.

---

## 💶 Gebruik de VAB-voucherregeling
De provincie Noord-Brabant biedt via **[Stimulus Programmamanagement](https://www.stimulus.nl/voucher-vab/)** een voucher van **€4.000** om onafhankelijke experts te raadplegen over de mogelijkheden van je vrijgekomen agrarisch vastgoed. Dit kan je eerste stap financieren!

---

## Praktisch advies: de juiste volgorde

```
1. SDBB raadplegen (gratis oriëntatie)
2. VAB-voucher aanvragen bij Stimulus/provincie
3. Planoloog/ruimtelijk adviseur: wat mag hier?
4. Architect: schetsontwerp + haalbaarheid
5. Constructeur: bouwkundige staat
6. Omgevingsvergunning aanvragen
7. Bouw
```

Wil je dat ik je help met de aanvraag van de VAB-voucher of uitzoek wat er specifiek geldt in jouw gemeente?

---

**Sources:**
- [Stichting De Brabantse Boerderij (SDBB)](https://www.debrabantseboerderij.nl/over-de-sdbb)
- [Arceau Ontwerpers – woonboerderijen](https://www.arceau.nl/unieke-woonboerderijen-van-arceau-ontwerpers/)
- [Richèl Lubbers Architecten – woonboerderij](https://www.richellubbersarchitecten.nl/de-woonboerderij-van-droom-naar-realisatie/)
- [Stimulus – VAB-voucherregeling](https://www.stimulus.nl/voucher-vab/)
- [Stimulus – VAB-impuls](https://www.stimulus.nl/nieuwe-openstelling-vab-impuls/)
- [Loggers Consultancy – Transformatiefonds agrarisch vastgoed](https://www.loggersconsultancy.nl/blog/867/)
- [Ad van de Wouw – landelijk en agrarisch vastgoed](https://avdwouw.nl/landelijk-en-agrarisch-vastgoed/)
- [Schep Makelaars – herbestemming agrarisch vastgoed](https://www.schepmakelaars.nl/blog/herbestemming-agrarisch-vastgoed.html)


response_text:
# Hulp bij herbestemming van een kerkgebouw

Dat is een mooie maar complexe opgave! Er zijn verschillende partijen die u hierbij kunnen helpen:

---

## 🏛 Gespecialiseerde organisaties

- **Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)** — advies en subsidies bij monumentale kerken
  → [cultureelerfgoed.nl](https://cultureelerfgoed.nl)
- **Stichting Kerkgebouwen in gebruik** — praktische begeleiding bij herbestemming
  → [kerkgebouweningebruik.nl](https://kerkgebouweningebruik.nl)
- **Stichting Remonstrantse Broederschap / Kadoc** — afhankelijk van denominatie
- **Religieus Erfgoed Nederland** — koepelorganisatie voor alle religieuze gebouwen

---

## 🏗 Professionals

| Type | Rol |
|------|-----|
| **Erfgoedarchitect** | Ontwerp passend bij monumentale waarden |
| **Vastgoedadviseur (kerkelijk)** | Waardering, verkoop of verhuur |
| **Ruimtelijk adviseur / stedenbouwkundige** | Bestemmingsplan, vergunningen |
| **Projectontwikkelaar (maatschappelijk)** | Realisatie van wonen, zorg, cultuur |

---

## 🏘 Gemeente & provincie

- De **lokale gemeente** (afdeling RO / erfgoed) is een cruciale eerste stap — zij bepalen wat het bestemmingsplan toelaat
- De **provincie** heeft vaak subsidielokketten voor erfgoed en leefbaarheid

---

## 💡 Mogelijke nieuwe functies

Veelgebruikte herbestemmingen zijn: woningen, bibliotheek, cultureel centrum, horeca, zorginstelling, coworking, museum of school.

---

## ✅ Aanbevolen eerste stap

Neem contact op met **Stichting Kerkgebouwen in gebruik** — zij hebben gratis adviesgesprekken en kennen het hele speelveld in Nederland.

Wilt u meer weten over een specifiek type herbestemming of regio?


response_text:
## Duurzame aanbouw: welke expert en wie in Rotterdam?

### Welk type expert zoek je?

Voor een aanbouw met zo min mogelijk milieubelasting heb je idealiter een **duurzaam architect** nodig met kennis van:

- **Biobased bouwen** – materialen van biologische herkomst (hout, hennep, stro, leem) die CO₂ opslaan in plaats van uitstoten
- **Circulair bouwen** – materialen die later herbruikbaar of recyclebaar zijn (MPG-score zo laag mogelijk)
- **Energieprestatie** – goede isolatie, warmterecuperatie, eventueel passief bouwen (Passivhaus-standaard)
- **Levenscyclusanalyse (LCA)** – de architect rekent de totale milieu-impact door, van productie tot sloop

Zoek specifiek op termen als: *biobased architect*, *circulair architect*, of *duurzame verbouwspecialist*.

---

### Aanbevelingen in de regio Rotterdam

| Bureau | Specialisme | Schaal |
|---|---|---|
| **[Mei Architects and Planners](https://mei-arch.eu/biobased-bouwen/)** | Biobased & circulair, voorloper in Nederland (o.a. SAWA – eerste houten woontoren Rotterdam 50m) | Groot bureau, ook kleinere projecten |
| **[Architectuur MAKEN](https://architectuurmaken.nl/visie-missie/)** | Circulair, klimaatadaptief, natuur-inclusief – Rotterdams bureau met sterke duurzaamheidsmissie | Middelgroot |
| **[Bolier Architecten](https://bolierarchitecten.nl/biobasedbouwen)** | Specifiek biobased bouwen, ook voor woningverbouwingen | Kleinschaliger, geschikt voor particulieren |
| **[JURY! Architecture](https://www.juryarchitecture.com/architectenbureau-rotterdam-duurzaam-ontwerpen/)** | Duurzame strategie per project, kosten-batenanalyse | Particulieren & kleine projecten |
| **[Derksen\|Windt Architecten](https://www.derksenwindtarchitecten.nl/onderzoek/onderzoek_duurzaamheid.html)** | Duurzaamheidsonderzoek, materiaaloptimalisatie | Rotterdam & Heemstede |

---

### Praktische tips

1. **Vraag altijd naar de MPG-score** (MilieuPrestatie Gebouwen) – hoe lager, hoe beter. Verplicht bij nieuwbouw, maar ook nuttig bij aanbouw.
2. **Overweeg houtskeletbouw** (CLT of HSB) – sneller, lichter en veel lagere CO₂-uitstoot dan beton/staal.
3. **Kijk naar Rotterdam Circulair** ([rotterdamcirculair.nl](https://rotterdamcirculair.nl/ambtenaren/bouw)) – de gemeente heeft een netwerk van gecertificeerde partners en soms subsidie.
4. **Combineer met verduurzaming** van de bestaande woning (isolatie, warmtepomp) – dan maximaleer je het totale effect.

Voor een particuliere aanbouw zou ik beginnen bij **Bolier Architecten** of **JURY!** – die zijn meer gericht op kleinschalige woningprojecten dan de grote bureaus zoals Mei.

---

Sources:
- [Duurzame biobased architectuur | Mei architects and planners](https://mei-arch.eu/biobased-bouwen/)
- [CirculairKlimaatadaptiefNatuurinclusief | Architectuur MAKEN](https://architectuurmaken.nl/visie-missie/)
- [Biobased Bouwen | Bolier Architecten](https://bolierarchitecten.nl/biobasedbouwen)
- [Architectenbureau Rotterdam: duurzaam ontwerpen – JURY!](https://www.juryarchitecture.com/architectenbureau-rotterdam-duurzaam-ontwerpen/)
- [Bouw | Rotterdam Circulair](https://rotterdamcirculair.nl/ambtenaren/bouw)
- [Derksen|Windt Architecten – duurzaamheid](https://www.derksenwindtarchitecten.nl/onderzoek/onderzoek_duurzaamheid.html)


response_text:
Hier zijn een aantal toonaangevende architecten en bureaus in Nederland op het gebied van circulair bouwen:

## Top namen

**Thomas Rau (RAU Architects)**
Waarschijnlijk de bekendste pleitbezorger van circulaire architectuur in Nederland. Ontwikkelde het concept van *Madaster* (materialenpaspoort) en "Materials as a Service". Zeer invloedrijke denker én bouwer.

**Superuse Studios (Rotterdam)**
Pioniers in upcycling en hergebruik van materialen. Bekend om creatieve oplossingen met tweedehands bouwmaterialen.

**Architecten aan de Maas / bureau SLA**
Sterk in sociale en circulaire woningbouw, werken veel met hout en biobased materialen.

**Except Integrated Sustainability**
Multidisciplinair bureau, sterk in circulaire en regeneratieve gebiedsontwikkeling.

## Andere relevante spelers

- **Arup Nederland** – voor circulaire engineering en advies
- **Metabolic** – meer strategisch/advies, maar toonaangevend in circulaire systemen
- **DUS Architects** – bekend om 3D-geprinte en demontabele bouw

## Handig om te weten

- De **Dutch Green Building Council (DGBC)** heeft een netwerk van gecertificeerde circulaire professionals
- Platform **Cirkelstad** verbindt gemeenten, bouwers en architecten voor circulaire gebiedsontwikkeling

---

Wat is je specifieke context? Gaat het om een woning, utiliteitsgebouw, of gebiedsontwikkeling? Dan kan ik gerichter adviseren.


response_text:
Hier is een overzicht van de meest bekende Nederlandse architecten en bureaus op het gebied van herbestemming van industrieel erfgoed:

---

## 🏭 Gespecialiseerde bureaus

### **SteenhuisMeurs** (Rotterdam/Amsterdam)
Waarschijnlijk het meest gerenommeerde bureau op dit gebied. Opgericht door architectuurhistorica Marinke Steenhuis en restauratiearchitect Paul Meurs. Meer dan 600 projecten, actief in heel Nederland én internationaal. Adviseerden o.a. bij de herontwikkeling van **Strijp-R** in Eindhoven. Publiceerden het standaardwerk *Reuse, Redevelop and Design*.
🔗 [steenhuismeurs.nl](https://steenhuismeurs.nl)

### **ZECC Architecten** (Utrecht)
Verkozen tot **Architect van het Jaar 2020**. Sterk in transformatie van industrieel erfgoed, o.a. de **Werkspoorfabriek** in Utrecht. Directeur Marnix van der Meer staat bekend om zijn visie op historische plekken als "personages".
🔗 [zecc.nl](https://www.zecc.nl)

### **Atelier Herbestemming** (Nijmegen)
Specifiek gericht op herbestemming; heeft onder andere het **Honigcomplex** (voormalige suikerfabriek) in Nijmegen begeleid.
🔗 [atelierherbestemming.nl](https://atelierherbestemming.nl)

### **Respace**
Innovatief bureau dat leegstaande industriële panden omzet naar werkplekken, bibliotheken en woningen, met nadruk op betaalbaarheid en circulariteit.
🔗 [respace.nl](https://respace.nl/herbestemming/industrieel-erfgoed/)

### **Studio Schaeffer** (Den Haag / Amsterdam)
Gespecialiseerd in transformatie en herbestemming van bestaande gebouwen.
🔗 [studioschaeffer.nl](https://www.studioschaeffer.nl/transformatie-architect)

### **LA Architecten**
Uitgebreide portfolio aan herbestemmingsprojecten, o.a. industriële gebouwen.
🔗 [la-architecten.nl](https://la-architecten.nl/project_category/herbestemmingen)

### **Van den Berg Architecten**
Specialisten in herbestemming, renovatie en restauratie.
🔗 [vandenbergarchitecten.nl](https://www.vandenbergarchitecten.nl/herbestemming/)

---

## 🏛 Niet-commerciële spelers

- **BOEi** — non-profit die industrieel en ander erfgoed herbestemt; werkt samen met architecten aan complexe transformaties.
- **RCE (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)** — overheidspartij die herbestemming van leegstaand erfgoed stimuleert en financiert.

---

## 📌 Bekende voorbeelden in Nederland

| Project | Locatie | Bureau |
|---|---|---|
| Strijp-S | Eindhoven | Diverse bureaus |
| Werkspoorfabriek | Utrecht | ZECC |
| Honigcomplex | Nijmegen | Atelier Herbestemming |
| NDSM-werf | Amsterdam | Meerdere bureaus |

---

Heb je een specifiek type erfgoed (fabriek, haven, mijnbouw, etc.) of regio in gedachten? Dan kan ik gerichter zoeken.

**Sources:**
- [SteenhuisMeurs – Bureau](https://steenhuismeurs.nl/bureau/)
- [ZECC Architecten](https://www.zecc.nl/en/)
- [Atelier Herbestemming – Honigcomplex](https://atelierherbestemming.nl/projecten/industrieel_erfgoed_blik_honigcomplex)
- [Respace – Industrieel erfgoed](https://respace.nl/herbestemming/industrieel-erfgoed/)
- [6 Projects That Made the Netherlands a World Capital of Adaptive Reuse – Metropolis](https://metropolismag.com/projects/netherlands-adaptive-reuse/)
- [Adaptive Reuse | RCE](https://english.cultureelerfgoed.nl/topics/national-heritage-sites/adaptive-reuse)
- [Architectuur.nl – Nieuw leven in oude fabrieken](https://www.architectuur.nl/project/nieuw-leven-oude-fabrieken/)


response_text:
Leuk project! Voor een huis in houtbouw zijn er in Nederland en België verschillende architecten die hierin gespecialiseerd zijn:

## Nederlandse architecten gespecialiseerd in houtbouw

**Groot/middelgroot bureau**
- **Architectenbureau Rothuizen** – ervaring met duurzame houtbouw
- **Mecanoo** – duurzame materialen, waaronder hout op grotere schaal
- **MVRDV** – innovatief, ook houtbouw projecten

**Kleinere/specialistische bureaus (aanbevolen voor particuliere woningen)**
- **Van Stigt Architecten** – bekend om duurzame houtskeletbouw
- **Bureau Fraai** – gespecialiseerd in moderne houtbouw woningen
- **Denkkamer Architecten** – duurzame en houten architectuur
- **Architectenbureau de Zwarte Hond** – o.a. houtbouw en circulaire gebouwen

---

## Waar op letten bij je keuze

| Criterium | Toelichting |
|---|---|
| **CLT of houtskelet?** | Cross Laminated Timber (massief) vs. skeletbouw — vraag of ze beide kennen |
| **Vergunningservaring** | Houtbouw vereist specifieke kennis van brandklassen en isolatie |
| **Referentieprojecten** | Vraag altijd naar vergelijkbare gerealiseerde woningen |
| **Samenwerking met aannemers** | Goede architect heeft een netwerk van houtbouwspecialisten |
| **Energieprestatie** | Kennis van BENG/biobased bouwen is een pluspunt |

---

## Praktische tip

Kijk ook op de website van **Hout Bewust** (houtbewust.nl) — zij hebben een architectenlijst van bureaus die aantoonbaar met houtbouw werken.

Heb je al een locatie en budget in gedachten? Dan kan ik gerichter adviseren.


response_text:
Hier zijn de beste architecten in Amsterdam en omgeving voor een **duurzame verbouwing van een jaren 30 woning**:

---

### 🏠 Top aanbevelingen

**1. [Jaren 30 Architect](https://jaren30architect.nl/)**
De meest gespecialiseerde keuze — volledig gefocust op jaren 30 woningen. Ze combineren respect voor authentieke details met moderne duurzaamheidsmaatregelen. Ze kijken ook eerlijk naar haalbaarheid: ze adviseren alleen ingrepen die passen bij de woning.

**2. [BNLA Architecten](https://bnla.nl/)**
Hebben ervaring met het verduurzamen van statige jaren 30 woningen in Amsterdam (o.a. in de duurdere buurten). Luxe afwerking, klassieke én hedendaagse details, volledig duurzaam.

**3. [CUBE Architecten](https://cube-architecten.nl/)**
Gespecialiseerd in verduurzamen + uitbouwen van oudere woningen. Passen binnenisolatie toe zodat de historische gevels intact blijven — een slimme aanpak voor jaren 30 architectuur.

**4. [Derksen|Windt Architecten](https://www.derksenwindtarchitecten.nl/)**
Winnaar van "30 Best Architecture Firms in the Netherlands", met aantoonbare ervaring in verbouwingen van jaren 30 woningen in Amsterdam.

**5. [Van der Linde Architecten](https://archlinde.com/)**
Goed voor wie authentieke sfeer wil behouden + energieverbruik wil verlagen, met oog voor budget.

---

### 💡 Tips bij de keuze
- Vraag specifiek naar ervaring met **monumentale of beschermde stadsbeelden** (veel jaren 30 wijken in Amsterdam vallen hieronder)
- Vraag naar een **energielabel-traject** gecombineerd met de verbouwing
- Overweeg een architect die ook **vergunningen** regelt (uitbouw, zonnepanelen op beschermd stadsgezicht kan lastig zijn)

---

**Sources:**
- [Jaren 30 Architect – verbouwing & portfolio](https://jaren30architect.nl/)
- [BNLA Architecten – luxe verbouwing](https://bnla.nl/architect-luxe-verbouwing)
- [CUBE Architecten – verduurzamen en uitbouwen](https://cube-architecten.nl/portfolio/verduurzamen-en-uitbouwen/)
- [Derksen|Windt – jaren 30 woning Amsterdam](https://www.derksenwindtarchitecten.nl/project/uitbouw_uitbreiding_woning_architect_amsterdam.html)
- [Van der Linde Architecten – renovatie](https://archlinde.com/renovatie-prive/)
- [Architecten Hub – architect jaren 30 woning](https://architectenhub.nl/architect/architect-jaren-30-woning/)


response_text:
Hier is een overzicht van Rotterdamse architectenbureaus die goed bekendstaan om kantoor-naar-woning transformaties:

---

## 🏗 Architectenbureaus in Rotterdam — Kantoor → Woning

### Toonaangevende bureaus

**[Mei architects and planners](https://mei-arch.eu/en/)**
Een van de meest bekende bureaus voor transformatie in Rotterdam. Bekende projecten: De Rotterdam Transformatie, Glashaven (87 studentenstudio's in voormalig kantoor op Wijnhaveneiland). Sterk in biobased & circulair hergebruik.

**[MVRDV](https://mvrdv.com)**
Internationaal gerenommeerd, gevestigd in Rotterdam. Herbestemming van verouderde gebouwen is een rode draad in hun werk. Experimenteel en innovatief.

**[Powerhouse Company](https://www.powerhouse-company.com/)**
Heeft zelf hun kantoor gevestigd in een getransformeerd pand (voormalig reclasseringskantoor aan de Westzeedijk → 20 appartementen + kantoor). Ervaring met wonen, transformatie en mixed-use.

**[JADE architecten](https://jadearchitecten.nl/transformatie-herbestemming-renovatie/)**
Specifiek gericht op transformatie, herbestemming en renovatie. Bekend project: Delftsevaart Rotterdam (kantoorgebouw → stadsappartementen).

---

### Gespecialiseerde / kleinere bureaus

**[GROUP A](https://www.groupa.nl/)**
Rotterdams bureau met focus op architectuur, interieur én transformatie van bestaand vastgoed.

**[Visional](https://www.visional.nl/projecten/transformatie-rotterdam-van-kantoorpand-naar-vier-luxe-appartementen)**
Bewezen track record: kantoorpand → 4 luxe appartementen in Rotterdam, met behoud van het pandkarakter.

**[FOAM architecten](https://www.foamarchitecten.nl/page/expertise/rotterdam)**
Rotterdam-gebaseerd, gespecialiseerd in verbouwen en herbestemmen van bestaand vastgoed.

---

### Praktische tip
Voor grotere kantoorpanden (>1.000 m²) zijn **Mei**, **Powerhouse Company** en **MVRDV** de sterkste keuzes — zij hebben ook ervaring met de gemeentelijke procedures in Rotterdam. Voor kleinere panden (tot ~10 woningen) zijn **JADE** en **Visional** pragmatischer en kostenefficiënter.

Wil je dat ik specifiek uitzoek welk bureau het beste past bij een concreet pand of locatie?

---

**Sources:**
- [Mei architects — Glashaven Rotterdam](https://mei-arch.eu/en/projects/glashaven/)
- [JADE architecten — Transformatie Delftsevaart Rotterdam](https://jadearchitecten.nl/portfolio/transformatie-kantoor-rotterdam/)
- [Powerhouse Company — Transformatie reclasseringskantoor Rotterdam](https://architectenweb.nl/nieuws/artikel.aspx?ID=40554)
- [Visional — Kantoor naar 4 appartementen Rotterdam](https://www.visional.nl/projecten/transformatie-rotterdam-van-kantoorpand-naar-vier-luxe-appartementen)
- [MVRDV — Netherlands projecten](https://mvrdv.com/themes/12/netherlands)
- [Powerhouse Company](https://www.powerhouse-company.com/)


response_text:
Hier zijn de sterkste aanbevelingen voor architecten in de regio Breda die gespecialiseerd zijn in houtbouw:

---

## 🏡 Architecten regio Breda — houtbouw nieuwbouw

### 1. **FD Architecten** ⭐ Beste match
- Actief in **heel Brabant**, specifiek ook Breda en Roosendaal
- Échte houtbouw-specialist: houtskeletbouw, CLT, logbouw, SIPS, strobouw
- Werkt circulair, biobased en energieneutraal
- Heeft een aparte pagina als "architect Breda" én als "houtbouw architect"
- 🌐 [fdarchitecten.nl](https://fdarchitecten.nl/architect-breda/)

---

### 2. **Van Os Architecten**
- Studio gevestigd in Breda, actief door heel Nederland
- Gespecialiseerd in exclusieve villa's en schuurwoningen
- Meer dan 35 unieke woningen ontworpen
- Goed voor wie een architectonisch sterk houten huis wil
- 🌐 [vanosarchitecten.nl](https://vanosarchitecten.nl/)

---

### 3. **ID-Architectuur Breda**
- Architect in Breda voor nieuwbouw én verbouw
- Aantoonbare ervaring met houten constructies en gevelbekleding
- 🌐 [id-architectuur.nl](https://www.id-architectuur.nl/)

---

### 4. **lab-R**
- Kleinschalig bureau in Breda
- Werkt met modern wonen, hout als materiaal
- 🌐 [lab-r.nl](https://www.lab-r.nl/)

---

### 5. **Wolfs Architecten**
- Gevestigd in Breda, breed portfolio
- Vermeldt zichzelf als *hét architectenbureau in Breda en omgeving*
- 🌐 [wolfsarchitecten.nl](https://wolfsarchitecten.nl/architectenbureau-breda/)

---

## Mijn advies

**FD Architecten** springt eruit als je echt een specialist in houtbouw zoekt — ze werken specifiek in Brabant en hebben expertise in meerdere houtbouwmethodes (houtskelet, CLT, biobased). Vraag een intakegesprek aan en laat ze hun portfolio van houten woningen zien.

Wil je hulp met het opstellen van een vragenlijst voor een kennismaking met een architect, of wil je weten waarop je moet letten bij houtbouw nieuwbouw?

---

**Sources:**
- [FD Architecten – Specialist houtbouw architect](https://fdarchitecten.nl/houtbouw-architect/)
- [FD Architecten – Architect Breda](https://fdarchitecten.nl/architect-breda/)
- [Van Os Architecten – Exclusieve villa of schuurwoning](https://vanosarchitecten.nl/)
- [ID-Architectuur Breda](https://www.id-architectuur.nl/)
- [lab-R architect Breda](https://www.lab-r.nl/)
- [Wolfs Architecten Breda](https://wolfsarchitecten.nl/architectenbureau-breda/)


response_text:
## Verduurzaming van een jaren-'50-pand

Goed moment om dit aan te pakken — naoorlogse woningen hebben typisch veel winst te halen. Hier is wat je nodig hebt:

---

### 👤 Welke expert(s) heb je nodig?

**1. EPA-adviseur (eerste stap)**
Een *Energieprestatie Advies*-adviseur doet een maatwerkadvies op basis van je huidige situatie. Verplicht gecertificeerd (BRL 9500). Dit is je startpunt — zij bepalen de volgorde van maatregelen.

**2. Bouwkundige gespecialiseerd in renovatie**
Jaren-'50-woningen hebben specifieke kenmerken: spouwmuren zonder isolatie, soms geen dampremmende lagen, houten vloeren. Een bouwkundige met ervaring in naoorlogs vastgoed voorkomt vochtproblemen bij verkeerde isolatievolgorde.

**3. Installateur (erkend voor warmtepompen)**
Voor vervanging van je verwarmingssysteem. Let op het **F-gassen certificaat** en **STEK-erkenning**. Hybride warmtepomp is vaak de praktische keuze voor jaren-'50 woningen met radiatoren.

**4. Eventueel: architect of renovatiecoach**
Bij grotere ingrepen (aanbouw, dakopbouw, gevelisolatie) is een architect handig. Een *renovatiecoach* begeleidt het hele traject als je meerdere partijen coördineert.

---

### 🏠 Typische aandachtspunten voor jaren '50

| Onderdeel | Kenmerk | Aanpak |
|---|---|---|
| Spouwmuur | Smalle spouw (~5 cm) | Inblazen met parels/PUR |
| Begane grondvloer | Kruipruimte of stampbeton | Bodemisolatie of vloerisolatie |
| Dak | Geen of dunne isolatie | Opbouw of binnenafwerking |
| Glas | Enkel of oud HR | HR++ of triple |
| Verwarming | Vaak hoge-temp ketel | Hybride warmtepomp |

---

### 🔍 Wie doet dit goed?

**Zoek op:**
- [MijnEnergieklus.nl](https://www.mijnenergieklus.nl) — subsidie + adviseurs per maatregel
- [Verbeterjehuis.nl](https://www.verbeterjehuis.nl) — offertes + keurmerken
- **Energie Samen** / lokale energiecoöperaties — onafhankelijk advies, vaak gratis

**Keurmerken om op te letten:**
- **BRL 9500** (EPA-adviseurs)
- **KOMO / BouwGarant** (aannemers)
- **ISSO-installateurs** (warmtepompen/ventilatiesystemen)

**Initiatief dat waard is te bekijken:**
- **Energiesprong NL** — specialiseert zich in diepe renovaties van naoorlogs vastgoed, inclusief jaren '50

---

### 💡 Praktisch advies

Begin **altijd** met het maatwerkadvies (EPA), anders loop je het risico dure maatregelen in de verkeerde volgorde te nemen. Isoleren vóór de verwarming aanpakken is de gouden regel — anders koop je een te grote warmtepomp.

Wil je weten of er subsidies beschikbaar zijn voor jouw specifieke situatie (ISDE, SEEH, etc.)?


response_text:
Goed vraagstuk — herbestemming van een boerderij in Brabant is maatwerk. Je hebt meerdere soorten specialisten nodig, en de volgorde is belangrijk. Hier een praktisch overzicht:

---

## Welke specialisten heb je nodig?

### 1. 🏛 Omgevingsadviseur / ruimtelijk adviseur — *als eerste stap*
Voordat je een architect inschakelt, wil je weten of herbestemming naar wonen + werken **planologisch haalbaar** is op jouw locatie. De meeste boerderijen liggen in "buitengebied" met agrarische bestemming — dat moet wijzigen.

- **Wat doen ze?** Toetsen aan het omgevingsplan, in gesprek met de gemeente, verkennen welke route (omgevingsvergunning, maatwerk of planwijziging) past.
- **Goed bureau:** [De Omgevingsadviseurs](https://www.deomgevingsadviseurs.nl) — gespecialiseerd in vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) in Noord-Brabant.

---

### 2. 💶 VABimpuls — *gratis voucher, doe dit vroeg*
De provincie Noord-Brabant heeft via **[Stimulus Programmamanagement](https://www.stimulus.nl/voucher-vab/)** een voucherprogramma van €4.000 waarmee je een onafhankelijk expert kunt inschakelen die de mogelijkheden verkent. Gratis eerste stap, gebruik het.

---

### 3. 🏠 Architect gespecialiseerd in boerderij-herbestemming
Pas als de planologische haalbaarheid duidelijk is, ga je de architect aan tafel. Kies iemand met aantoonbare ervaring in agrarisch herbestemmen — generieke architecten kennen de valkuilen niet.

**Bureaus die goed zijn in Brabant:**
| Bureau | Locatie | Specialisme |
|---|---|---|
| [BOUWKUNST architecten](https://www.bouwkunst.eu/projecten/herbestemming-woonboerderij/) | Oirschot (!) | Herbestemming boerderijen, midden-Brabant |
| [Arceau Ontwerpers](https://www.arceau.nl/unieke-woonboerderijen-van-arceau-ontwerkers/) | Uden | Woonboerderijen, al sinds jaren '90 |
| [AL architecten](https://www.alarchitecten.nl/architect-verbouw-boerderij-brabant/) | Regio Brabant | Verbouw & transformatie boerderijen |
| [Brand BBA Architecten](https://brandbba.nl/particulier-home/bouwstijlen-woningen/architect-woonboerderij) | Zuid-Holland / Brabant | Woonboerderijen, karakter behouden |

---

### 4. 🌿 Landschapsarchitect (vaak verplicht)
Gemeenten in Brabant eisen bijna altijd een **landschappelijk inpassingsplan** bij VAB-herbestemming. Een goede landschapsarchitect vergroot je kans op vergunning én zorgt dat de plek echt klopt.

---

### 5. ⚖ Jurist omgevingsrecht (indien nodig)
Loopt de gemeente dwars of is er bezwaar van buren? Dan heb je iemand zoals [Hekkelman advocaten](https://www.hekkelman.nl/kennis/herbestemmen-van-vab-locaties-kans-of-bedreiging-2/) nodig, die in VAB-herbestemmingen gespecialiseerd zijn.

---

## Aanpak stap voor stap

```
1. VABimpuls voucher aanvragen → onafhankelijke scan
2. Informeel vooroverleg gemeente (omgevingsloket)
3. Omgevingsadviseur inschakelen voor planologische route
4. Architect selecteren voor ontwerp + vergunningvoorbereiding
5. Landschappelijk inpassingsplan laten maken
6. Omgevingsvergunning aanvragen
```

---

## Specifiek voor Brabant: let op dit
- Artikel 5.14 van de **Provinciale Omgevingsverordening** eist een *fysieke tegenprestatie in omgevingskwaliteit* (bijv. sloop van overtollige schuren) bij toevoeging van een woning.
- **Wonen + werken** is goed te combineren als je werken als "kleinschalig aan-huis" of "lichte bedrijfsactiviteit" kwalificeert — dat is planologisch makkelijker dan een apart bedrijfsgebouw.

Wil je dat ik voor een specifieke gemeente of locatie verder uitzoek wat de lokale regels zijn?

---

**Bronnen:**
- [BOUWKUNST architecten – Herbestemming woonboerderij](https://www.bouwkunst.eu/projecten/herbestemming-woonboerderij/)
- [Arceau Ontwerpers – Unieke woonboerderijen](https://www.arceau.nl/unieke-woonboerderijen-van-arceau-ontwerpers/)
- [AL architecten – Verbouw boerderij Brabant](https://www.alarchitecten.nl/architect-verbouw-boerderij-brabant/)
- [Brand BBA Architecten – Architect woonboerderij](https://brandbba.nl/particulier-home/bouwstijlen-woningen/architect-woonboerderij)
- [Stimulus – VABimpuls voucherprogramma](https://www.stimulus.nl/voucher-vab/)
- [De Omgevingsadviseurs – Vrijkomende agrarische bebouwing](https://www.deomgevingsadviseurs.nl/nieuws/vrijkomende-agrarische-bebouwing-nieuwe-kansen-voor-jouw-locatie)
- [Hekkelman – Herbestemmen VAB-locaties](https://www.hekkelman.nl/kennis/herbestemmen-van-vab-locaties-kans-of-bedreiging-2/)