In Nederland is de herbestemming van industrieel erfgoed (zoals oude fabrieken, pakhuizen, watertorens en spoorwegcomplexen) een zeer gewaardeerd en specialistisch vakgebied. Verschillende vooraanstaande architectenbureaus hebben zich hierin gespecialiseerd. Zij blinken uit in het vinden van de balans tussen het behoud van het historische, rauwe karakter van een pand en het toevoegen van moderne, duurzame en functionele elementen.

De meest prominente en gespecialiseerde architectenbureaus in Nederland op het gebied van industrieel erfgoed en hun meest iconische projecten zijn:

### 1. Buro van Stigt (Amsterdam)
Onder leiding van de bekende erfgoedarchitect André van Stigt is dit bureau een absolute pionier op het gebied van grootschalige, complexe herbestemmingen in de stad. Van Stigt staat erom bekend dat hij niet alleen ontwerpt, maar ook maatschappelijke coalities smeedt om projecten financieel en organisatorisch haalbaar te maken.
*   **Iconische projecten:**
    *   **Tramremise De Hallen (Amsterdam):** De transformatie van een oude tramremise tot een levendig cultureel centrum met de Foodhallen, bioscoop en bibliotheek.
    *   **Pakhuis de Zwijger (Amsterdam):** Een voormalig koelhuis herbestemd tot cultuur- en debatcentrum.
    *   **De Graansilo's (Amsterdam):** Transformatie van historische graansilo's aan het IJ tot woningen en werkruimtes.
    *   **De Koepel (Haarlem):** Hoewel oorspronkelijk een gevangenis (geen fabriek), is dit een meesterlijke herbestemming naar een multifunctionele 'campus' met een bioscoop en universiteit.

### 2. Mei architects and planners (Rotterdam)
Onder leiding van Robert Winkel is Mei een internationaal bekroond bureau dat bekendstaat om zijn gedurfde en innovatieve ontwerpen waarbij industrieel erfgoed wordt gecombineerd met moderne (vaak modulaire of houten) nieuwbouw.
*   **Iconische projecten:**
    *   **Fenix I / Fenixloodsen (Rotterdam):** Een spectaculair project op Katendrecht waarbij op een historische overslagloods een gigantische nieuwe staal- en betonconstructie met loftwoningen is gebouwd.
    *   **Het Kaaspakhuis (Gouda):** Transformatie van een monumentaal, donker kaaspakhuis naar een licht en open appartementencomplex.
    *   **Kabeldistrict (Delft):** De lopende transformatie van de voormalige Nederlandse Kabelfabriek (NKF) tot een levendige, productieve stadswijk.

### 3. Braaksma & Roos Architectenbureau (Den Haag)
Dit bureau is al decennia een autoriteit op het gebied van restauratie, transformatie en herbestemming. Hun filosofie draait om het ontdekken van het 'DNA' van een gebouw en dit vertalen naar een toekomstbestendig concept.
*   **Iconische projecten:**
    *   **Eiffelgebouw / Sphinx (Maastricht):** De herbestemming van de enorme, 180 meter lange voormalige sanitairfabriek van Sphinx tot een levendige hotspot met onder andere The Student Hotel en lofts.
    *   **Van Gendt Hallen (Amsterdam):** De transformatie van de monumentale, 19e-eeuwse fabriekshallen op Oostenburg tot een duurzaam, energie-positief complex voor sport, techbedrijven en horeca.
    *   **Touwfabriek G. van der Lee (Oudewater):** Herontwikkeling van de oudste touwfabriek van Nederland tot een unieke woonwijk.

### 4. Zecc Architecten (Utrecht)
Zecc (onder leiding van Marnix van der Meer en Bart Kellerhuis) blinkt uit in strakke, moderne en soms minimalistische ingrepen in historische structuren. Ze zijn met name bekend vanwege hun herbestemmingen van watertorens en spoorwegerfgoed.
*   **Iconische projecten:**
    *   **Werkspoorfabriek (Utrecht):** Een voormalige fabriekshal voor treinen en machines in het Utrechtse Werkspoorkwartier, getransformeerd tot een circulaire broedplaats voor creatieve ondernemers (met een houten box-in-box systeem).
    *   **Watertorens (o.a. Utrecht en Soest):** Zecc heeft meerdere monumentale watertorens getransformeerd tot unieke, meerlaagse woningen of uitkijkpunten.
    *   **Cereolfabriek (Utrecht):** Transformatie van een voormalige lijnzaadolie- en veevoederfabriek tot een bruisend wijkcentrum met een basisschool en cultuurvoorzieningen (i.s.m. 1meter98).

### 5. MONK Architecten (Utrecht)
MONK is een bureau dat de 'leegte' en de rauwe esthetiek van industriële hallen durft te omarmen. Hun ingrepen zijn vaak heel trefzeker en subtiel, waardoor de geschiedenis van de plek maximaal voelbaar blijft.
*   **Iconische projecten:**
    *   **Werkspoorkathedraal (Utrecht):** De transformatie van deze reusachtige montagehal (25 meter hoog) tot een spectaculaire evenementenlocatie en creatieve hub. Dit project won in 2017 de prestigieuze Rietveldprijs.
    *   **AHK Grootlab (Amsterdam-Noord):** Herbestemming van het voormalige Shell-laboratorium tot de thuisbasis van verschillende masteropleidingen van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten.

### 6. LA | Architecten Ingenieurs (Veghel)
Dit bureau is met name in het zuiden van het land zeer actief en heeft veel ervaring met de herbestemming van grote agrarisch-industriële complexen.
*   **Iconische projecten:**
    *   **CHV Noordkade (Veghel):** De transformatie van een gigantisch mengvoeder- en silocomplex van de Coöperatieve Handelsvereniging (CHV) tot een van de meest succesvolle cultuur- en foodclusters van Nederland (inclusief bioscoop, theater, foodmarkt en musea).

---

### Belangrijke aanvulling: De rol van BOEi
Als je kijkt naar herbestemming van industrieel erfgoed in Nederland, mag de organisatie **BOEi** (Nationale Maatschappij tot Behoud, Ontwikkeling en Exploitatie van Industrieel Erfgoed) niet onvermeld blijven. Hoewel BOEi zelf geen architectenbureau is, treden zij op als ontwikkelaar, adviseur en financier van herbestemmingsprojecten. Zij werken bij vrijwel al hun projecten (zoals de Centrale Markthal in Amsterdam of de Enka-fabriek in Ede) nauw samen met de hierboven genoemde gespecialiseerde architecten.

respace.nl

werkplaatserfgoed.nl

burovanstigt.nl

burovanstigt.nl

burovanstigt.nl

bna.nl

kabeldistrict.nl

mei-arch.eu

mei-arch.eu

architectenweb.nl

boei.nl

betonenstaalbouw.nl

architectenweb.nl

pelserhartman.nl

arcam.nl

braaksmaroos.nl

archidat.nl

zecc.nl

zecc.nl

respace.nl

industrieel-erfgoed.nl

divisare.com

architectuur.nl

architectuur.nl

staalmakers.nl

monkarchitecten.nl

la-architecten.nl

monumenten.nl

la-architecten.nl

boei.nl

arcam.nl


Ik wil een huis in houtbouw laten ontwerpen. Welke architect raad je aan?

Als je een huis in houtbouw (zoals houtskeletbouw of CLT/kruislaaghout) wilt laten ontwerpen, is het verstandig om te kiezen voor een architect met specifieke expertise in **biobased en ecologisch bouwen**. Houtbouw vraagt namelijk om een andere manier van ontwerpen (bouwfysisch, constructief en detaillering) dan traditionele bouw met beton en snelbouwstenen.

Hieronder vind je een overzicht van de meest vooraanstaande en gespecialiseerde architecten in Nederland voor particuliere houtbouw, onderverdeeld naar hun stijl en specialisme:

### 1. De absolute pioniers (Organisch & Biobased)
*   **ORGA architect (Nijmegen)**
    *   **Wie:** Onder leiding van Daan Bruggink, een van de bekendste pioniers op het gebied van biobased en 'biofilisch' ontwerpen in Nederland.
    *   **Stijl:** Prachtige, vaak organische en natuurlijke ontwerpen waarbij hout en natuurlijke materialen de hoofdrol spelen.
    *   **Specialisme:** Zeer veel ervaring met houtskeletbouw (HSB), massief hout (CLT) en dampopen bouwen. Ze winnen regelmatig prijzen, zoals de Nationale Houtbouwprijs.
*   **ORIO Architecten (Soest)**
    *   **Wie:** Opgericht door Michel Post, een autoriteit op het gebied van ecologisch en organisch bouwen.
    *   **Stijl:** Unieke, ecologische maatwerkvilla’s die volledig opgaan in de natuur.
    *   **Specialisme:** Naast houtbouw (CLT/HSB) zijn ze ook expert in combinaties met stro, leem en kalk. Zeer holistische en duurzame benadering.

### 2. Modulair, compact & vernieuwend
*   **Woonpioniers (Deventer / Amsterdam)**
    *   **Wie:** Een collectief van ontwerpers dat zich richt op de toekomst van wonen.
    *   **Stijl:** Eigentijds, minimalistisch en slim ontworpen. Vaak met een focus op compact wonen (zoals hun bekende *Sprout*-concept).
    *   **Specialisme:** Zeer modulair en flexibel. Ideaal als je een modern, ecologisch houten huis wilt dat slim en efficiënt is opgebouwd.
*   **Bower Architecten (Arnhem / Amsterdam)**
    *   **Wie:** Een jonger, ambitieus bureau dat zich volledig focust op natuurinclusief en biobased bouwen.
    *   **Stijl:** Eigentijdse, minimalistische en sfeervolle houten woningen.

### 3. Strak, modern & technisch sterk (CLT specialisten)
*   **MAATworks (Amsterdam)**
    *   **Wie:** Geleid door Lidewij Lenders, een architect met een enorme passie en expertise op het gebied van houtarchitectuur.
    *   **Stijl:** Stoer, modern en functioneel met veel oog voor de warme sfeer van hout.
    *   **Specialisme:** Zeer sterk in CLT (kruislaaghout) en houtskeletbouw. Lenders doet ook veel onderzoek naar standaardisatie van houtbouwdetails.
*   **RHAW architecture (Amsterdam)**
    *   **Wie:** Een vooruitstrevend bureau dat duurzaamheid en architectonische esthetiek moeiteloos combineert.
    *   **Stijl:** Strakke lijnen, minimalistisch en modern met een warme, houten uitstraling.
    *   **Specialisme:** Hoogwaardige CLT- en houtskeletbouwprojecten die de tand des tijds probleemloos doorstaan.
*   **Anne Laros Architectuur (Rotterdam)**
    *   **Wie:** Een architect die in Noorwegen (hét houtbouwland bij uitstek) is opgeleid in houtarchitectuur.
    *   **Stijl:** Eigenzinnig, creatief en op maat gemaakt naar de wensen van de opdrachtgever.

### 4. Design & Build (Ontwerp én realisatie onder één dak)
Als je liever niet een losse architect en daarna een losse aannemer zoekt, kun je kiezen voor partijen die het hele traject verzorgen:
*   **Finnhouse (Gorinchem):** Al decennialaal specialist in houtbouw (zowel houtskeletbouw als loghuizen/paal-en-balk). Zij hebben eigen architecten in dienst die het ontwerp maken dat direct is afgestemd op hun bouwsysteem.

---

### Tips bij het selecteren van je houtbouwarchitect:
1.  **Bepaal je bouwsysteem vooraf (of houd het open):** Wil je bouwen in **HSB** (houtskeletbouw – lichter, vaak goedkoper en zeer goed te isoleren) of in **CLT** (kruislaaghout – massief houten wanden, heel robuust en mooi om vanbinnen in het zicht te laten)? Vraag de architect naar zijn/haar ervaring met beide systemen.
2.  **Dampopen bouwen:** Een echt fijn leefklimaat in een houten huis ontstaat door *dampopen* te bouwen (ademende muren met bijvoorbeeld houtvezel- of vlasisolatie in plaats van glaswol en dampdichte folies). Zorg dat de architect hier ervaring mee heeft.
3.  **Netwerk:** Een goede houtbouwarchitect heeft warme contacten met gespecialiseerde houtconstructeurs en houtbouw-aannemers. Dit scheelt enorm veel tijd en voorkomt fouten in de calculatie.

**Mijn advies:** Plan eens een vrijblijvend kennismakingsgesprek met **ORGA architect** (als je houdt van organisch/biobased) of **RHAW / MAATworks** (als je voorkeur uitgaat naar strak en modern CLT). Zij kunnen je direct inspireren met eerdere projecten en uitleggen hoe het proces in zijn werk gaat.

orga-architect.nl

bouwtotaal.nl

orioarchitecten.nl

orga-architect.nl

orioarchitecten.nl

orioarchitecten.nl

orioarchitecten.nl

collegevanrijksadviseurs.nl

woonpioniers.nl

bowerarchitecten.nl

houtbouwers.nl

architectenweb.nl

rhaw.nl

rhaw.nl

annelaros.com

finnhouse.nl

finnhouse.nl

hamlet.nl

ecowonen.org


Wie is een goede architect in Amsterdam voor een duurzame verbouwing van een jaren 30 woning?

Het verduurzamen en verbouwen van een jaren 30-woning in Amsterdam is een prachtige, maar uitdagende opgave. Je wilt de karakteristieke sfeer (zoals glas-in-lood, erkers, paneeldeuren en de kamer-en-suite) behouden, maar de woning tegelijkertijd comfortabel, goed geïsoleerd en gasloos (of gasarm) maken.

Hieronder vind je een overzicht van gerenommeerde architectenbureaus in en rond Amsterdam die gespecialiseerd zijn in de combinatie van **duurzaamheid, moderne uitbouw/renovatie en het behoud van historisch karakter (zoals jaren 30-woningen)**:

### 1. CUBE Architecten (Amsterdam)
CUBE Architecten is zeer ervaren in het combineren van historisch karakter met moderne, duurzame architectuur.
* **Waarom zij?** Ze hebben specifieke projecten op hun naam staan waarbij een jaren 30-woning in Amsterdam volledig is verduurzaamd én uitgebouwd (zoals hun bekende project *KDW199*). Hierbij isoleren ze het bestaande jaren 30-deel grondig en voegen ze een moderne, energiezuinige uitbouw toe.
* **Stijl:** Een harmonieuze overgang tussen de warme, veilige jaren 30-sfeer aan de voorkant en een open, lichte, moderne glas- en houtarchitectuur aan de achterkant.

### 2. HOP Architects (Amsterdam)
HOP (HeikoOPstad) Architects is een bureau met een sterke focus op duurzaamheid als basis voor een gezonde leefomgeving.
* **Waarom zij?** HOP gelooft dat duurzaamheid en luxe hand in hand gaan. Ze kijken kritisch naar de *carbon footprint* en adviseren over subsidies. Ze werken graag met gezonde, biobased materialen. Denk aan leemstuc voor een fijn binnenklimaat of houten constructies.
* **Stijl:** Fris, modern, minimalistisch en uiterst doordacht met oog voor detail en natuurlijke materialen.

### 3. BNLA Architecten (Amsterdam)
BNLA is een bekend high-end architectenbureau in Amsterdam (bekend van o.a. het tv-programma *De Perfecte Verbouwing*) dat veel ervaring heeft met luxe renovaties van historische panden.
* **Waarom zij?** Zij weten als geen ander hoe je een verouderde jaren 30-woning of monumentaal pand in Amsterdam transformeert naar de huidige maatstaven van luxe en duurzaamheid, zonder de authentieke details te verliezen.
* **Stijl:** Exclusief, tijdloos en een perfecte balans tussen klassieke details en moderne esthetiek.

### 4. NAT Architecten (Amsterdam)
De naam zegt het al: NAT staat voor "NATuurlijk duurzaam". Dit bureau focust zich volledig op ecologisch, circulair en klimaatneutraal bouwen en verbouwen.
* **Waarom zij?** Als je echt een stap verder wilt gaan in ecologische verduurzaming. Ze ontwerpen met milieuvriendelijke materialen die CO2 opslaan, gebruiken slimme circulaire installaties en hebben veel ervaring met renovaties in Amsterdam.
* **Stijl:** Natuurlijk, warm en modern met veel aandacht voor lichtinval, zichtlijnen en gezonde materialen.

### 5. Het Ontwerphuis (Amsterdam)
Het Ontwerphuis is een ervaren speler die het gehele traject — van het allereerste schetsontwerp en 3D-visualisaties tot de ingewikkelde vergunningaanvragen in Amsterdam — uit handen neemt.
* **Waarom zij?** Ze hebben specifieke expertise in het verduurzamen van jaren 30-woningen en monumentale panden. Ze zorgen voor een slimme, energiezuinige indeling en een strakke projectbegeleiding.
* **Stijl:** Eigentijds, functioneel en high-end.

### 6. Studio Stephan Schagen (Zaandam / Amsterdam)
Hoewel gevestigd net boven Amsterdam, is deze architect zeer actief in de regio met ecologische verbouwingen.
* **Waarom zij?** Specialist in biobased en ecologische uitbreidingen. Ze maken bijvoorbeeld veel gebruik van uiterst duurzaam geproduceerd hout (zoals Accoya) en groendaken om hittestress tegen te gaan.
* **Stijl:** Ruimtelijk, minimalistisch en met een sterke verbinding tussen binnen en buiten.

---

### Belangrijke tips voor een duurzame jaren 30-verbouwing in Amsterdam:
1. **Dampopen isoleren:** Jaren 30-huizen zijn oorspronkelijk niet gebouwd om luchtdicht te zijn. Als je gaat isoleren (vooral met biobased materialen zoals houtvezel of vlas), kies dan voor een 'dampopen' systeem om vochtproblemen en houtrot te voorkomen.
2. **Glas-in-lood behouden én isoleren:** Een goede architect kan het glas-in-lood inbouwen in dubbelglas (of monumentenglas/vacuümglas toepassen) zodat de sfeer behouden blijft maar de tocht verdwijnt.
3. **Beschermd stadsgezicht:** Grote delen van Amsterdam (zoals Oud-Zuid en de Rivierenbuurt, waar veel jaren 30-bouw staat) vallen onder beschermd stadsgezicht. Aanpassingen aan de voorgevel en soms zelfs het type glas zijn vergunningsplichtig. Een lokale Amsterdamse architect kent de weg binnen de welstandscommissie van de gemeente Amsterdam als geen ander.

**Volgende stap:** Plan met twee of drie van deze bureaus een vrijblijvend kennismakingsgesprek om te kijken of er een persoonlijke klik is en of hun visie aansluit bij jouw budget en wensen.

cube-architecten.nl

hop-amsterdam.com

hop-amsterdam.com

bnla.nl

bnla.nl

natarchitecten.nl

hetontwerphuis.eu

stephanschagen.nl

bnla.nl

heerenmakelaars.nl


Welke architectenbureaus in Rotterdam zijn goed in het transformeren van kantoorpanden naar woningen?

Rotterdam heeft een rijke traditie van vernieuwing en hergebruik. Omdat de stad veel naoorlogse kantoorgebouwen en industrieel erfgoed kent, zijn er verschillende Rotterdamse architectenbureaus die zich hebben gespecialiseerd in de **transformatie en herbestemming** (het ombouwen van kantoren naar woningen).

Hieronder vind je een overzicht van de beste architectenbureaus in Rotterdam voor deze opgave, ingedeeld op schaal en expertise.

---

### 1. De Koplopers (Grote en iconische transformaties)

#### **Mei architects and planners**
Mei architects is wellicht de bekendste transformatiespecialist van Rotterdam. Ze blinken uit in het combineren van historisch of naoorlogs betoncasco met moderne, lichte en duurzame materialen. Ze maken vaak gebruik van 'optoppingen' (lichtgewicht extra verdiepingen op het dak).
* **Bekende projecten:**
  * **Glashaven (Rotterdam):** De transformatie van een verouderd, betonnen kantoorpand naar 87 hippe studentenwoningen/studio's, inclusief een stalen optopping.
  * **Oceaanhuis / West 507 (Rotterdam):** Het herbestemmen van het monumentale Stokvis-kantoorgebouw in Delfshaven naar 200 lofts en appartementen.
  * **Fenix I (Rotterdam):** Weliswaar een pakhuis en geen kantoorpand, maar dit project toont hun absolute meesterschap in het bouwen van een compleet nieuw woongebouw bovenop een bestaand historisch casco.

#### **diederendirrix** (Eindhoven / Rotterdam)
Hoewel hun hoofdkantoor in Eindhoven zit, hebben ze een grote Rotterdamse vestiging en zijn ze verantwoordelijk voor het grootste transformatieproject van kantoor naar wonen in de Nederlandse geschiedenis. diederendirrix is de absolute specialist als het gaat om grootschalige, complexe kantoorflats.
* **Bekende projecten:**
  * **The Lee Towers (Rotterdam):** Twee voormalige, 95 meter hoge gemeentelijke kantoortorens op het Marconiplein zijn door hen omgebouwd tot 883 full-service huurappartementen. Ze wisten hierbij de iconische gevels te behouden, maar de binnenzijde volledig te optimaliseren voor wonen.

#### **GROUP A**
Dit multidisciplinaire Rotterdamse bureau is sterk in grootschalige stedelijke transformaties. Ze kijken niet alleen naar het gebouw zelf, maar ook hoe het getransformeerde gebouw de buurt levendiger kan maken.
* **Bekende projecten:**
  * **Max Euwe Kwartier / Brainpark I (Rotterdam):** GROUP A treedt hier op als coördinerend architect om dit monotone, spiegelende kantorenpark om te vormen tot een groene, levendige stadswijk met 750 woningen en voorzieningen.
  * **Ferro Offices (Rotterdam):** Een indrukwekkende renovatie van een oud kantoorcasco (gericht op duurzaamheid en circulariteit).

---

### 2. Middelgrote & Duurzame Specialisten

#### **JADE architecten**
JADE architecten is een Rotterdams bureau met een sterke focus op duurzaamheid, circulariteit en 'Passiefhuis'-standaarden. Ze zijn erg sterk in het herstellen van de architectuur van de wederopbouwperiode in Rotterdam, terwijl ze het pand vanbinnen transformeren naar moderne, energiezuinige woningen.
* **Bekend project:**
  * **Delftsevaart (Rotterdam):** Een karakteristiek, naoorlogs kantoorpand van Van Tijen & Maaskant dat volledig is getransformeerd tot 7 stadsappartementen. De gevel is in oude luister hersteld, en er is een subtiele, lichte optopping toegevoegd.

#### **Eentien Architecten**
Eentien is een kwaliteitsbureau dat gevestigd is in Rotterdam en veel ervaring heeft met binnenstedelijke inbreiding en herbestemming.
* **Bekend project:**
  * **Wonen aan de Westblaak (Rotterdam):** Een verouderd, kleinschalig kantoorpand aan een van Rotterdams drukste boulevards is door hen getransformeerd tot een modern woongebouw met behoud van de typische rationele wederopbouw-gevel. Genomineerd voor de Rotterdam Architectuurprijs.

---

### 3. Boutique & Creatieve Bureaus (Kleine tot middelgrote schaal)

#### **NOV'82 Architecten**
Een jonger, creatief en flexibel bureau uit Rotterdam dat zeer bedreven is in het vinden van ruimte in de stad waar dat onmogelijk lijkt. Ze ontwerpen transformaties met oog voor detail en historische waarde.
* **Bekende projecten:**
  * **Lombardkade (Rotterdam Centrum):** De transformatie van 10 leegstaande kantoren op de begane grond aan het water naar hoogwaardige woningen.
  * **Zeemanshuis Willemskade (Rotterdam):** Ontwikkeling en herbestemming van een 9-laags pand in het Scheepvaartkwartier tot een multifunctionele verblijfsplek.

#### **Roest Architectuur**
Roest Architectuur is een Rotterdamse studio die gespecialiseerd is in op maat gemaakte, karaktervolle transformaties binnen kwetsbare, historische stadsgezichten.
* **Bekend project:**
  * **Calandstraat 62 (Rotterdam):** Een voormalig kantoorpand in het beschermde Scheepvaartkwartier dat volledig is gestript en getransformeerd tot 9 unieke, moderne woningen.

---

### Waar moet je op letten bij je keuze?

* **Grootte van het project:** Voor grote kantoortorens of complete wijken zijn bureaus als *Mei*, *diederendirrix* of *GROUP A* de logische partners. Voor kleinere kantoorpanden, monumenten of herenhuizen in de stad zijn bureaus als *JADE*, *NOV'82* of *Roest* uitermate geschikt vanwege hun persoonlijke, detailgerichte aanpak.
* **Rotterdamse regelgeving (Architect aan Zet):** Rotterdam heeft voor kleinere bouw- en transformatieprojecten de regeling *Architect aan Zet*. Sommige gecertificeerde Rotterdamse architecten (zoals *HOYT architecten* of andere lokale partners) mogen hierdoor bepaalde vergunningsvrije trajecten sneller doorlopen, wat veel tijd kan schelen bij een transformatie.

mei-arch.eu

mei-arch.eu

rotterdamarchitectuurprijs.nl

architectenweb.nl

mei-arch.eu

rotterdamarchitectuurprijs.nl

diederendirrix.nl

gevelbouw.info

architectenweb.nl

groupa.nl

groupa.nl

top010.nl

groupa.nl

architectuur.nl

jadearchitecten.nl

jadearchitecten.nl

rotterdamarchitectuurprijs.nl

nov82.nl

roest-architectuur.nl

hoyt.nl


Ik zoek een architect in de regio Breda voor een nieuwbouwwoning in hout. Wie kun je aanraden?

Als je een nieuwbouwwoning in hout wilt laten bouwen in de regio Breda, zijn er verschillende uitstekende architecten die gespecialiseerd zijn in houtbouw, houtskeletbouw (HSB), CLT (kruislaaghout) en biobased bouwen.

De beste aanbevelingen zijn onderverdeeld op basis van hun specifieke expertise en locatie:

### 1. Direct gevestigd in Breda (Specialisten in biobased & hout)

*   **Bolier Architecten**
    *   **Profiel:** Dit bureau (geleid door Daan Bolier) is gevestigd aan het Van Coothplein in Breda. Duurzaam, biobased en circulair bouwen is hun kernvisie. Ze zijn zeer actief binnen het netwerk *Breda Circulair*.
    *   **Ervaring met hout:** Ze ontwerpen veel met houtskeletbouw (HSB), dampopen constructies en ecologische isolatiematerialen (zoals houtvezel). Een bekend lokaal project is het volledig biobased en circulaire beheerdersgebouw van Pluk's Speeltuin in de Bredase wijk Tuinzigt.
*   **ID-Architectuur**
    *   **Profiel:** Gevestigd in Breda (Ida Kramer). Dit bureau richt zich sterk op sfeervolle, duurzame ontwerpen met een gezonde leefomgeving.
    *   **Ervaring met hout:** Ze maken veelvuldig gebruik van natuurlijke materialen en houtconstructies. ID-Architectuur heeft diverse projecten op haar naam staan waarbij houten spantconstructies in het zicht worden gelaten, of waarbij woningen en aanbouwen volledig in hout (en met houten gevelbekleding) zijn gerealiseerd.

### 2. Actief in de regio Breda (Houtbouw-specialisten)

*   **FD Architecten**
    *   **Profiel:** Gevestigd in Midden-Brabant, maar zeer actief met woningbouwprojecten in de regio Breda (zoals in Bavel, Prinsenbeek, Ulvenhout en Chaam).
    *   **Ervaring met hout:** Zij profileren zich specifiek als **houtskeletbouw architect**. Hun focus ligt op ecologisch, biobased en natuurinclusief bouwen (denk aan dampopen houten wanden, isolatie met stro of vlas, en daken van riet). Ideaal als je een woning wilt die echt ademt en een minimale ecologische voetafdruk heeft.

### 3. Landelijke houtbouw-expert (werkt ook in Brabant)

*   **Anne Laros Architectuur**
    *   **Profiel:** Hoewel gevestigd in de regio Utrecht (Driebergen), ontwerpt zij door heel Nederland. Ze is een absolute specialist voor wie een "eigenzinnige" houten droomwoning zoekt.
    *   **Ervaring met hout:** Anne heeft houtbouw-architectuur gestudeerd in Noorwegen. Ze heeft diepgaande kennis van zowel houtskeletbouw (HSB) als massief houtbouw (CLT - Cross-Laminated Timber). Ze heeft een passie voor puur hout, biobased materialen en ecologisch ontwerpen.

### 4. Voor moderne 'Schuurwoningen' met houten details

*   **van Os Architecten** (Breda)
    *   **Profiel:** Als je houdt van de moderne 'schuurwoning-esthetiek' – gekenmerkt door grote glaspartijen, strakke lijnen en veel hout – is dit Bredase bureau een prachtige optie. Hoewel ze niet uitsluitend biobased bouwen, blinken ze uit in het integreren van houten constructies, houten plafonds die van binnen naar buiten doorlopen, en vergrijzende houten gevels in high-end villa's.

### Waar op te letten bij je keuze?
Als je met een van deze architecten om tafel gaat, is het handig om vooraf na te denken over de **bouwmethode**:
1.  **Houtskeletbouw (HSB):** De meest gekozen methode in Nederland. Relatief lichte constructie waarbij de isolatie *in* de wanden zit. Dit zorgt voor slanke muren en een zeer snelle bouwtijd.
2.  **Massief hout (CLT):** Hierbij zijn de dragende wanden en vloeren van massief, kruislaags verlijmd hout. Dit geeft het interieur een heel stoere en warme 'houten' uitstraling omdat de constructie vaak direct in het zicht blijft.
3.  **Biobased isolatie:** Vraag de architect naar dampopen bouwen met biobased isolatiematerialen (zoals houtvezel of vlas). Dit reguleert de vochtigheid optimaal en zorgt voor een waanzinnig prettig en gezond binnenklimaat.

annelaros.com

bowerarchitecten.nl

bolierarchitecten.nl

bolierarchitecten.nl

bredacirculair.nl

architectenweb.nl

bredacirculair.nl

dekokbouwgroep.nl

id-architectuur.nl

id-architectuur.nl

id-architectuur.nl

fdarchitecten.nl

fdarchitecten.nl

fdarchitecten.nl

bouwenverbouw.nl

companyinfo.nl

kiesbiobased.nl

annelaros.com

vanosarchitecten.nl

techwood.nl

bowerarchitecten.nl

houweling-architecten.nl


Ons pand uit de jaren vijftig moet verduurzaamd worden. Wat voor expert heb ik daarvoor nodig en wie doet dit goed?

Het verduurzamen van een pand uit de jaren vijftig (de wederopbouwperiode) is een uitstekende investering. Huizen uit deze tijd hebben enorm veel karakter, maar zijn destijds gebouwd met een grote woningnood en schaarste aan materialen. Dit betekent dat ze vaak nauwelijks geïsoleerd zijn, dunne spouwmuren hebben en tochtgevoelig zijn.

Om te voorkomen dat u verkeerde investeringen doet (zoals een warmtepomp plaatsen in een nog niet goed geïsoleerd pand), is het cruciaal om de juiste experts in te schakelen.

---

### 1. Wat voor expert heeft u nodig? (Het stappenplan)

Begin **nooit** direct met het bellen van een installateur voor een offerte. Een installateur heeft immers belang bij het verkopen van zijn eigen product (een warmtepomp of zonnepanelen) en kijkt minder snel naar het grotere bouwkundige plaatje. Volg in plaats daarvan deze stappen:

#### Stap 1: De Onafhankelijke Energieadviseur (EPA- / Maatwerkadviseur)
Dit is uw belangrijkste startpunt. Deze expert komt bij u thuis, meet de woning op en berekent het warmteverlies.
* **Wat krijgt u?** Een **Maatwerkadvies** (volgens de landelijke NTA 8800-norm). Dit is een onafhankelijk stappenplan waarin precies staat welke isolatiemaatregelen (dak, vloer, gevel, glas) u eerst moet nemen, wat dit kost, wat u bespaart en wanneer uw woning klaar is voor bijvoorbeeld een (hybride) warmtepomp.
* **Waar let u op?** Zorg dat de adviseur **BRL 9500-gecertificeerd** is. Alleen dan is het advies officieel en kunt u er naderhand subsidies mee aanvragen.

#### Stap 2: De Bouwkundig Inspecteur (sterk aanbevolen voor jaren '50)
Omdat panden uit de jaren 50 constructieve risico's kunnen hebben (zoals houtrot in de vloerbalken, vochtproblemen in de kruipruimte of een dakkap die te zwak is voor zware isolatie/zonnepanelen), is een bouwkundige keuring vooraf verstandig.
* **Wat doet deze expert?** Controleert de fundering, de staat van het dakbeschot en de houten of vroege betonvloeren. Dit voorkomt dat u isolatie aanbrengt op een constructie die eigenlijk eerst hersteld moet worden.

#### Stap 3: De Gecertificeerde Uitvoerders (Isolatiespecialist en Installateur)
Zodra het plan er ligt, heeft u uitvoerders nodig.
* **Voor isolatie:** Een isolatiebedrijf dat de spouw, de vloer en het dak aanpakt.
* **Voor installaties:** Een erkend installateur voor de ventilatie (essentieel bij goede isolatie om schimmel te voorkomen!) en de (hybride) warmtepomp.

---

### 2. Wie doet dit goed? (Betrouwbare partijen en platformen)

Omdat de markt van verduurzaming erg dynamisch is (en sommige commerciële adviseurs agressieve verkooptechnieken gebruiken of failliet gaan), kunt u het beste starten via onafhankelijke of semi-overheidsplatformen.

#### Onafhankelijke & Betrouwbare startpunten:
1. **Vereniging Eigen Huis (VEH):**
   VEH biedt een uitstekend en volledig onafhankelijk **Verduurzamingsadvies** aan. Een gecertificeerde adviseur komt bij u langs voor een grondige inspectie. VEH heeft strenge kwaliteitseisen en kan u daarnaast via hun collectieve inkoopacties koppelen aan betrouwbare, gescreende uitvoerders.
2. **Verbeterjehuis.nl (van Milieu Centraal):**
   Dit is de officiële, onafhankelijke wegwijzer van de overheid. Via deze site kunt u betrouwbare, lokale energiecoaches vinden en zoeken in een database van gecertificeerde energieadviseurs bij u in de buurt.
3. **Het Regionaal Energieloket of Duurzaam Bouwloket:**
   Bijna elke gemeente in Nederland is aangesloten bij een van deze loketten. Zij bieden vaak (deels) gratis adviesgesprekken met onafhankelijke adviseurs en weten exact welke lokale en landelijke subsidies of gunstige leningen (zoals de Energiebespaarlening) er voor uw specifieke jaren 50-pand beschikbaar zijn.

#### Gerenommeerde marktpartijen voor advies én uitvoering (Totaalconcepten):
Als u liever één partij heeft die alles regelt (van advies en subsidieaanvraag tot de uiteindelijke verbouwing), kijk dan naar partijen die als hoofdaannemer of verduurzamingspartner optreden:
* **Groenpand:** Een zeer deskundige partij (die tevens de all-electric expertise van het bekende *Woon Duurzaam* heeft overgenomen). Zij staan bekend om hun kwalitatieve aanpak en focus op warmtepompen en biobased isolatie.
* **Winst uit je Woning:** Werkt veel samen met gemeenten en organiseert grootschalige isolatie- en warmtepompacties met onafhankelijke kwaliteitscontrole.
* **Mijnhuisduurzaam:** Een allround verduurzamingsaannemer die het hele traject (isolatie, glas, installaties) onder één dak aanbiedt en goed beoordeeld wordt op betrouwbaarheid en communicatie.
* **Takkenkamp Vastgoed Verduurzamers:** Een van de grootste en meest ervaren isolatiespecialisten van Nederland, uitermate geschikt voor de complexere isolatie-uitdagingen van jaren 50-gevels en -daken.

---

### 3. Waar moet u zelf op letten bij het kiezen van een partij?

Als u offertes opvraagt of met een adviseur in gesprek gaat, controleer dan altijd de volgende kwaliteitslabels:
* **Federatie van Energieadviseurs (FEDEC):** Is de adviseur hierbij aangesloten? Dan weet u zeker dat het advies van hoog niveau is.
* **KOMO-keurmerk of SKG-IKOB:** Essentieel voor isolatiebedrijven. Dit garandeert dat de isolatie daadwerkelijk de beloofde Rd-waarde (isolatiewaarde) behaalt.
* **Techniek Nederland & BouwGarant:** Kies installateurs en aannemers die hierbij zijn aangesloten. Mocht er tijdens de verbouwing iets misgaan (of gaat het bedrijf onverhoopt failliet), dan bent u financieel beschermd en is er een geschillencommissie.
* **ISDE-subsidielijst:** Controleer bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) of de apparaten (warmtepomp) of isolatiematerialen die de expert voorstelt op de meldcodes-lijst staan. Alleen dan krijgt u tot wel 30% van de kosten terug.

regionaalenergieloket.nl

richellubbersarchitecten.nl

koopwoning.eu

gira.com

regionaalenergieloket.nl

energiesamenfoodvalley.nl

energieke.club

tweakers.net

verbeterjehuis.nl

gaslicht.com

energieadviesaanhuis.nl

enerwise.nl

eigenhuis.nl

energieadvies-nederland.nl

tweakers.net

deb.nl

narrativa.nl

trustpilot.com

burenlegal.com

verbeterjehuis.nl

trustpilot.com

groenpand.nl

winstuitjewoning.nl

takkenkamp.com


We willen onze oude boerderij in Brabant herbestemmen tot een plek om te wonen en te werken. Welke specialist moet ik inschakelen en wie is daar goed in?

Wat een prachtig en ambitieus plan! Het herbestemmen van een oude (vaak Brabantse langgevel- of kortgevel-) boerderij tot een woon-werkplek is een fantastisch project. Het brengt echter ook de nodige uitdagingen met zich mee op het gebied van wetgeving, vergunningen, bouwfysica en historische waarde.

Om dit succesvol aan te pakken, heeft u een aantal verschillende specialisten nodig. Hieronder leest u **welke specialisten** u moet inschakelen en **welke partijen in Brabant** hier erg goed in zijn.

---

### 1. Welke specialisten moet u inschakelen?

Het herbestemmen van een boerderij bestaat uit twee grote fasen: de **planologische fase** (mag het?) en de **ontwerp- en bouwfase** (hoe gaan we het bouwen?).

#### A. De Ruimtelijk Adviseur / Planoloog (Fase 1: Mag het?)
Boerderijen in het buitengebied hebben vaak nog een **agrarische bestemming**. Om er te mogen wonen en werken, moet deze bestemming worden gewijzigd in het gemeentelijke *Omgevingsplan* (voorheen bestemmingsplan).
*   **Brabantse context:** In Noord-Brabant gelden hiervoor specifieke, strenge regels zoals de **VAB-regeling** (Vrijkomende Agrarische Bebouwing) en het beleid **Maatwerk omgevingskwaliteit**.
*   **Wat doet deze specialist?** Deze adviseur doet een haalbaarheidsonderzoek, dient een 'principeverzoek' in bij de gemeente en stelt de ruimtelijke onderbouwing op om de bestemming formeel te wijzigen.

#### B. De Architect gespecialiseerd in Woonboerderijen & Erfgoed (Fase 2: Hoe richten we het in?)
Een oude boerderij is bouwfysisch heel anders dan een modern huis. Ze hebben vaak geen spouwmuren, unieke gebintconstructies (houten dragende balken) en specifieke vochtstromen.
*   **Wat doet de architect?** Hij of zij ontwerpt de indeling. Vaak wordt het voormalige stalgedeelte (*de deel*) getransformeerd tot een prachtig, licht kantoor of atelier, terwijl het *voorhuis* de knusse woonfunctie behoudt. De architect zorgt dat de isolatie historisch verantwoord gebeurt (zonder dat de balken gaan rotten) en regelt de omgevingsvergunning.

#### C. De Bouwhistoricus (Optioneel, bij monumenten)
Als de boerderij een rijksmonument, gemeentelijk monument of 'beeldbepalend pand' is, mag u niet zomaar alles veranderen.
*   **Wat doet deze specialist?** Een bouwhistoricus doet een *bouwhistorisch onderzoek*. Dit rapport brengt de historische waarde van elk onderdeel in kaart. De gemeente (en eventueel de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) gebruikt dit om te bepalen wat u wel en niet mag aanpassen.

---

### 2. Wie is hier goed in? (Specialisten in en rond Brabant)

Er is in Brabant een aantal gerenommeerde partijen die exact weten hoe ze met Brabantse boerderijen, de provinciale regelgeving en gemeenten moeten omgaan.

#### Gerenommeerde ruimtelijk adviseurs (voor de bestemming):
*   **Arvalis (vestigingen o.a. in Deurne en Oirschot):** Dé specialist als het gaat om het buitengebied in Brabant en Limburg. Zij zijn expert in de VAB-regeling, stikstofregels, bestemmingsplanwijzigingen en herbestemming van agrarisch naar wonen/werken.
*   **Van den Berk & Kerkhof (Liempde):** Een heel actieve partij in Midden-Brabant die veel ervaring heeft met ruimtelijke ontwikkelingen, herbestemming van boerderijen en plattelandswoningen.
*   **Klement Rentmeesters (actief in Zuid-Nederland):** Absolute specialisten in historisch erfgoed en herbestemming. Zij kunnen zowel het bouwhistorisch onderzoek doen, de subsidies aanvragen, als de bestemmingswijziging bij de gemeente begeleiden.

#### Gerenommeerde architecten (voor het ontwerp):
*   **Wenink Holtkamp Architecten (Eindhoven):** Bekend om hun prachtige transformaties van traditionele Brabantse langgevelboerderijen. Zij zijn meesters in het combineren van historisch karakter (aan de straatzijde) met moderne, lichte en transparante uitbouwen (aan de tuinzijde).
*   **Arceau Ontwerpers (Uden):** Dit bureau heeft zich volledig toegelegd op woonboerderijen. Zij snappen de nostalgie en de specifieke stijlen (zoals de Brabantse kortgevel) als geen ander en weten dit perfect te vertalen naar modern woon- en werkcomfort.
*   **AL Architecten (omgeving Eindhoven/Brabant):** Heeft meer dan 40 succesvolle boerderijprojecten op hun naam staan. Zij bieden een totaalservice: van de eerste schetsen en de monumentenvergunning tot de interieurinrichting en de bouwbegeleiding.
*   **John van Lierop (Gemonde):** Een architect die ook bouwhistoricus is. Hij blinkt uit in het in ere herstellen van oude elementen van Brabantse boerderijen (zoals de oude 'herd' of schouw) en dit te combineren met moderne ingrepen.

---

### Ons advies voor de eerste stap:
Begin **niet** direct met een dure architect die een heel concreet bouwplan gaat uittekenen. Start altijd met een **haalbaarheidsonderzoek** of een **keukentafelgesprek** met een ruimtelijk adviseur (zoals Arvalis of Van den Berk & Kerkhof).

Zij kunnen snel inschatten of de gemeente überhaupt mee wil werken aan een woon-werkbestemming op die locatie en welke eisen (bijvoorbeeld op het gebied van parkeren, landschappelijke inpassing of het slopen van oude stallen) de gemeente stelt. Zodra er een positief 'principebesluit' ligt van de gemeente, kunt u de architect aan het werk zetten!

arceau.nl

weninkholtkamp.nl

arvalis.nl

schelhaas.com

vansantvoort.nl

fbenoordholland.nl

planviewer.nl

forfarmers.nl

klement-rentmeesters.nl

johnvanlierop.com

richellubbersarchitecten.nl

alarchitecten.nl

benniejansenarchitecten.nl

smits-oirschot.nl

brabant.nl

cultureelerfgoed.nl

berkkerkhof.nl

boerennatuurbrabant.nl

woningensplitsen.nl

bestuurlijkeinformatie.nl


Onze kerk staat leeg en de gemeente wil er een nieuwe functie aan geven. Wie kan ons hierbij helpen?

Het herbestemmen van een leegstaand kerkgebouw is een prachtig maar complex proces. Omdat een kerk vaak een emotionele, historische én beeldbepalende waarde heeft voor een dorp of wijk, is een zorgvuldige aanpak erg belangrijk.

Gelukkig zijn er in Nederland verschillende organisaties, platforms en adviseurs die u hierbij kunnen helpen. Afhankelijk van uw specifieke behoefte (kennis opdoen, procesbegeleiding, financiën of de daadwerkelijke herontwikkeling) kunt u bij de volgende partijen terecht:

### 1. Onafhankelijke platforms en kenniscentra (om te starten)
* **Helpdekerkkomtleeg.nl**: Dit is een online kennisplatform dat is opgericht door de erfgoedvereniging **Heemschut**. Het is speciaal bedoeld voor actieve burgers, erfgoedvrijwilligers en kerkbesturen. U vindt hier praktische handvatten, tips over regelgeving, uitleg over herbestemming en inspirerende voorbeelden.
* **Stichting Toekomst Religieus Erfgoed**: Dit platform (via herbestemming.nu) deelt veel praktijklessen, publicaties en brochures (zoals *"Een toekomst voor kerken: een handreiking voor het herbestemmen van vrijkomende kerkgebouwen"*).
* **Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)**: De RCE adviseert over monumentale aspecten, biedt handleidingen en beheert de *Subsidie herbestemming monumenten*. Deze subsidie kan gebruikt worden om te onderzoeken of een nieuwe functie haalbaar is.

### 2. Gespecialiseerde herbestemmings- en erfgoedorganisaties
Wilt u de stap zetten naar een concreet plan en zoekt u een partner die kan helpen met de exploitatie, het ontwerp of zelfs de aankoop?
* **BOEi**: Dit is een maatschappelijke onderneming (non-profit) die gespecialiseerd is in het restaureren en herbestemmen van cultureel erfgoed. Zij kunnen een kerk overnemen, restaureren en een nieuwe maatschappelijke of commerciële functie geven.
* **Stichting Behoud en Herbestemming Religieus Erfgoed (BHRE)**: Deze stichting werkt nauw samen met BOEi en treedt op als landelijk expertisecentrum en steunpunt voor eigenaren en overheden om religieus erfgoed te behouden.
* **Kerkherbestemmen.nl**: Dit is een samenwerkingsverband van partijen die kerkbesturen begeleiden om een kerkgebouw om te vormen tot een financieel gezonde, lokale ontmoetingsplek met een sociaal-maatschappelijke functie.
* **HerKerk**: Een onafhankelijk adviesbureau dat helpt bij het verbinden van vastgoed, herbestemming, verduurzaming en financiering met respect voor de historie van de plek.

### 3. Kerkelijke adviseurs, rentmeesters en makelaars
Als u advies nodig heeft over de waarde, de verkoop, het kerkelijk recht (als het gebouw nog een kerkelijke status heeft) of de planologische mogelijkheden:
* **SilasGroep (voorheen KKG Adviseurs)**: Zij adviseren en begeleiden met name protestantse kerken bij herontwikkeling en herbestemming. Voor katholieke kerken zijn er vaak specifieke adviseurs binnen het eigen **Bisdom**.
* **Reliplan**: Een gespecialiseerde makelaar en adviseur in religieus en maatschappelijk vastgoed. Zij helpen bij de waardebepaling, verkoop, herbestemming en het vinden van nieuwe exploitanten.
* **Klement Rentmeesters**: Deskundigen op het gebied van erfgoed die haalbaarheidsonderzoeken kunnen uitvoeren en helpen bij het opstellen van een visie.

### 4. Overheid en financiering
* **De Gemeente (Kerkenvisie)**: Veel gemeenten hebben een zogenaamde *Kerkenvisie* opgesteld of zijn hiermee bezig. Dit is een strategisch plan, opgesteld samen met kerkbesturen, over de toekomst van alle kerken in de gemeente. Neem contact op met de erfgoedambtenaar of de afdeling ruimtelijke ordening van uw gemeente om te horen wat de visie is voor uw specifieke kerkgebouw.
* **Nationaal Restauratiefonds**: Mocht de kerk een monumentenstatus hebben, dan kan het Restauratiefonds helpen met financiële adviezen, laagrentende leningen en het wegwijs maken in subsidieland.

### Wat is een verstandige eerste stap?
1. **Ga in gesprek met de gemeente:** Vraag of er al een lokale *Kerkenvisie* ligt en wat de randvoorwaarden zijn voor een nieuwe bestemming.
2. **Breng de wensen in kaart:** Willen jullie het gebouw verkopen, verhuren, of zelf (deels) blijven gebruiken in een nieuwe vorm?
3. **Bezoek [Helpdekerkkomtleeg.nl](https://www.helpdekerkkomtleeg.nl):** Dit platform biedt u direct een laagdrempelig startpunt met praktische stappenplannen en tips.

heemschut.nl

reliplan.nl

bhre.nl

toekomstreligieuserfgoed.nl

kerkrentmeester.nl

cultureelerfgoed.nl

boei.nl

kerkherbestemmen.nl

herkerk.nl

silasgroep.nl

toekomstreligieuserfgoed.nl

klement-rentmeesters.nl

klement-rentmeesters.nl


Ik wil een aanbouw aan mijn huis met zo min mogelijk milieubelasting. Wat voor expert zoek ik en wie zou je aanbevelen in de buurt van Rotterdam?

Om een aanbouw te realiseren met een zo laag mogelijke milieubelasting (lage CO2-footprint, circulair en gezond), neem je afstand van de traditionele bouwmethodes (zoals beton, snelbouwsteen en PUR/PIR-isolatie). In plaats daarvan kies je voor **biobased, ecologisch en circulair bouwen**.

---

### 1. Wat voor expert zoek je?

Voor een ecologische aanbouw heb je in de basis twee type experts nodig:

*   **Een ecologisch / biobased architect of ontwerper:**
    Zij ontwerpen de aanbouw met het oog op minimale milieubelasting. Zij kiezen voor natuurlijke, hernieuwbare materialen die CO2 opslaan (zoals hout, stro, vlas, hennep of cellulose) en ontwerpen de constructie vaak **'dampopen'**. Dit ademt natuurlijk, voorkomt schimmel en zorgt voor een zeer gezond binnenklimaat.
*   **Een ecologische of houtskeletbouw (HSB) aannemer:**
    Traditionele aannemers grijpen snel naar beton en steenwol. Je zoekt juist een aannemer die ervaring heeft met houtskeletbouw, CLT (*Cross Laminated Timber* of kruislaaghout), schroeffunderingen (als alternatief voor betonpalen) en natuurlijke isolatiematerialen.

---

### 2. Aanbevelingen in de buurt van Rotterdam

In de regio Rotterdam en Zuid-Holland zijn gelukkig diverse koplopers actief op het gebied van ecologische en biobased bouw.

#### **Duurzame & Biobased Architecten (voor het ontwerp)**
*   **NarrativA Architecten (Shai van Vlijmen):** Gevestigd in de regio en absolute specialist in moderne, ecologische en biobased architectuur. Zij hebben onder andere in Rotterdam een prachtige, ademende biobased houtskeletbouwvilla ontworpen. Heel sterk in het vertalen van ecologische principes naar een strak, modern design.
*   **JADE Architecten (Rotterdam):** Dit bureau richt zich sterk op 'gezond bouwen' volgens het passiefhuis-principe. Ze ontwerpen met biobased materialen, zetten zwaar in op CO2-reductie en integreren vaak groen (zoals sedumdaken) in hun ontwerpen.
*   **kaos architecture (Rotterdam):** Een ontwerpbureau dat stijlvolle en duurzame architectuur ontwerpt. Ze doen veel renovaties en aanbouwen en hebben veel ervaring met biobased en energieneutraal ontwerpen.

#### **Ecologische & Houtskeletbouw Aannemers (voor de bouw)**
*   **Yomabouw (Sliedrecht / regio Rotterdam):** Een gespecialiseerde biobased aannemer. Zij bouwen met hoogwaardige, ademende materialen en hebben veel ervaring met houtskeletbouw (HSB), massief hout (CLT) en kalkhennep. Ze richten zich expliciet ook op het realiseren van "slimme en duurzame uitbouwen".
*   **Böhre Bouw (Rotterdam):** Een lokaal bouwbedrijf dat zich profileert met duurzaam bouwen. Ze gebruiken houtskeletbouw voor uitbouwen en isoleren met biobased materialen zoals houtvezel.
*   **Ekodomus (Rotterdam):** Dit is een gecombineerd ontwerp-, projectmanagement- en bouwbureau met een puur ecologische inslag. Ze zijn destijds bekend geworden met de bouw van de "Ekovilla" in Rotterdam en geven ook vrijblijvend advies over ecologische uitbreidingen van woningen.

---

### Handige tips voor het eerste gesprek:
1.  **Vraag naar de fundering:** Traditionele betonfunderingen hebben een enorme CO2-impact. Vraag of een **schroeffunderingssysteem** (stalen schroefpalen die naderhand ook weer hergebruikt kunnen worden) of een ecologische glasfoam-fundering mogelijk is voor jouw aanbouw.
2.  **Isolatiematerialen:** Geef direct aan dat je geen PIR, PUR of glaswol wilt, maar materialen zoals **houtvezelplaten, vlas of cellulose (ingeblazen krantenknipsels)**. Deze isoleren niet alleen goed tegen kou, maar houden de warmte in de zomer ook veel beter buiten (faseverschuiving).
3.  **De gouden volgorde:** Begin altijd bij de architect. Een goede ecologische architect heeft vaak een vast netwerk van ecologische aannemers en houtbewerkers in de regio Rotterdam waarmee zij graag samenwerken. Dit voorkomt dat je ontwerp uiteindelijk door een traditionele aannemer alsnog met beton en plastic wordt dichtgezet.

jadearchitecten.nl

bohrebouw.nl

narrativa.nl

yomabouw.com

ucarchitects.com

narrativa.nl

biobasedbouwen.nl

kaosarchitecture.com

zelfbouwinnederland.nl


Wie is een goede architect voor circulair bouwen in Nederland?

Nederland loopt internationaal voorop in de transitie naar een circulaire bouweconomie. Welke architect het beste bij jouw project past, hangt sterk af van de schaal (woningbouw, utiliteitsbouw of tijdelijke paviljoens) en de specifieke circulaire filosofie die je zoekt (biobased, demontabel of hergebruik van geoogste materialen).

Hieronder vind je een overzicht van de meest gerenommeerde en innovatieve architectenbureaus voor circulair bouwen in Nederland, gecategoriseerd naar hun specialisme:

---

### 1. De Visionairs & Pioniers (Grote utiliteitsbouw en kantoren)
Deze bureaus hebben de standaarden voor de circulaire bouwwereld in Nederland (en daarbuiten) gezet.

*   **RAU Architecten (Thomas Rau – Amsterdam)**
    *   **Wie:** Thomas Rau is de absolute wegbereider van de circulaire economie in de Nederlandse architectuur. Hij bedacht concepten als *Licht as a Service* (lampen huren in plaats van kopen) en is de oprichter van **Madaster** (het kadaster voor materialenpaspoorten).
    *   **Bekende projecten:** Het houten, volledig remontabele hoofdkantoor van de **Triodos Bank** in Driebergen en het circulaire kantoor van Alliander in Duiven.
    *   **Focus:** Remontabel bouwen (gebouwen als materialenbanken die je weer uit elkaar kunt schroeven) en circulaire businessmodellen.
*   **cepezed (Delft)**
    *   **Wie:** Dit bureau ontwerpt gebouwen zoals industriële ontwerpers producten ontwerpen. Ze zijn meesters in montage en demontage en hebben een speciale tak genaamd *LCP Circulair*.
    *   **Bekende projecten:** De **Tijdelijke Rechtbank Amsterdam** (die na vijf jaar dienst is gedemonteerd en in Enschede weer is opgebouwd), *The Green House* in Utrecht en *Bouwdeel D(emontabel)* in Delft.
    *   **Focus:** Prefabricage, industrialisatie, droge verbindingen (geen lijm of kit) en makkelijke remontage.
*   **Paul de Ruiter Architects (Amsterdam)**
    *   **Wie:** Al decennia gefocust op uiterst duurzame, energieproducerende en circulaire gebouwen.
    *   **Bekende projecten:** Biosintrum in Oosterwolde (grotendeels biobased), de circulaire woontoren *Horizons* in Amsterdam en het circulaire hotel *Ruby Emma* (voorheen QO Hotel).
    *   **Focus:** Slimme klimaatgevels, Trias Materia, en zeer hoge BREEAM-certificeringen.

---

### 2. De Biobased & Biophilic Specialisten (Hout, natuurlijke materialen en scholen/woningen)
Als je wilt bouwen met hernieuwbare, natuurlijke materialen (zoals hout, stro, hennep of vlas) die CO₂ opslaan in plaats van uitstoten.

*   **ORGA Architect (Daan Bruggink – Nijmegen)**
    *   **Wie:** Een van de belangrijkste aanjagers van biobased en 'biophilic' (natuurinclusief) ontwerpen in Nederland.
    *   **Bekende projecten:** Basisschool *De Verwondering* in Almere (de eerste volledig ecologische en biofilische school) en innovatieve CO₂-negatieve woningprototypes in Marknesse.
    *   **Focus:** Bouwen met hout, stro, kalkhennep en leem. Ideaal voor zowel gezonde scholen, kantoren als particuliere, ecologische woningbouw.
*   **Team V Architectuur (Amsterdam)**
    *   **Wie:** Dit bureau heeft de weg vrijgemaakt voor grootschalige, hoogwaardige houtbouw (CLT/kruislaaghout) in stedelijk gebied.
    *   **Bekende projecten:** De iconische houten woontoren **HAUT** in Amsterdam en het nieuwe circulaire onderwijsgebouw *GO Zuid* voor de TU Delft.
    *   **Focus:** Hybride houtbouw op grote schaal, CO₂-opslag in constructies.

---

### 3. De Pioniers van "Urban Mining" & Hergebruik (Creatief en experimenteel)
Als je materialen wilt gebruiken die al bestaan, in plaats van nieuwe grondstoffen te delven.

*   **Superuse Studios (Rotterdam & Amsterdam)**
    *   **Wie:** Sinds 1997 pionier op het gebied van 'oogsten' (urban mining). Zij ontwikkelden de *Oogstkaart*, een digitaal platform waarop hergebruikte bouwmaterialen worden verhandeld.
    *   **Bekende projecten:** BlueCity (het voormalige Tropicana in Rotterdam getransformeerd tot circulaire hub), Buitenplaats Brienenoord.
    *   **Focus:** Circulair ontwerpen met direct geoogst restmateriaal (van windturbinebladen die speeltuinobjecten worden tot oude kabelhaspels).
*   **bureau SLA (Peter van Assche) & Overtreders W (Amsterdam/Zaandam)**
    *   **Wie:** Twee bureaus die vaak samenwerken en bekendstaan om hun radicale, vernieuwende kijk op hergebruik. Peter van Assche is tevens Lector *Architecture & Circular Thinking*.
    *   **Bekende projecten:** Het **People's Pavilion** (voor de Dutch Design Week, 100% gebouwd met geleende materialen, zonder schroeven of lijm) en de ontwikkeling van *Pretty Plastic* (gevelpannen gemaakt van gerecycled plastic huisvuil).
    *   **Focus:** Geleende architectuur, innovatieve gerecyclede materialen en zero-waste tijdelijke bouwwerken.

---

### 4. Regionale & Compacte Specialisten (Voor particulieren en middelgrote projecten)
*   **RHAW architecture (Utrecht):** Sterk in het verduurzamen en circulair transformeren van monumenten en bestaande gebouwen.
*   **DOOR architecten (Amsterdam):** Zeer actief in de transitie naar circulaire sociale woningbouw en gemeentelijke circulaire projecten.
*   **ECO architecten (Nijmegen):** Gespecialiseerd in het tastbaar en betaalbaar maken van biobased en ecologische nieuwbouw.

### Welke moet je kiezen?
*   Zoek je een **groot, representatief kantoor of publiek gebouw**? Neem contact op met **RAU**, **cepezed** of **Paul de Ruiter**.
*   Wil je een **gezonde, ademende, natuurlijke (vrijstaande) woning of school**? **ORGA Architect** of **ECO architecten** zijn daarvoor uitstekende keuzes.
*   Wil je een **uniek project met hergebruikte, lokale restmaterialen**? Klop dan aan bij **Superuse Studios** of **Overtreders W**.

sia-projecten.nl

circulairebouweconomie.nl

orga-architect.nl

circonl.nl

wikipedia.org

wur.nl

change.inc

rau.eu

meijers.nl

apple.com

lcp-circulair.nl

lievekamp.nl

circonl.nl

circulairebouweconomie.nl

bouwtotaal.nl

dgbc.nl

paulderuiter.nl

paulderuiter.nl

paulderuiter.nl

smartcirculair.com

orga-architect.nl

architectatwork.com

orga-research.nl

architectenweb.nl

archdaily.com

orga-architect.nl

fdarchitecten.nl

archdaily.com

abnamro.com

teamv.nl

teamv.nl

circubuild.be

superuse-studios.com

bureausla.nl

superuse-studios.com

pbl.nl

superuse-studios.com

overtreders-w.nl

ahk.nl

spoorbeeld.nl

spoorbeeld.nl

rhaw.nl

rhaw.nl

doorarchitecten.nl

doorarchitecten.nl

eco-architecten.nl


Welke architecten in Nederland zijn gespecialiseerd in herbestemming van industrieel erfgoed?

In Nederland is de herbestemming en transformatie van industrieel erfgoed de afgelopen decennia uitgegroeid tot een hooggewaardeerd vakgebied. Waar oude fabrieken, gashouders en watertorens vroeger vaak werden gesloopt, worden ze nu getransformeerd tot levendige culturele hotspots, wooncomplexen of kantoren.

Verschillende Nederlandse architectenbureaus hebben zich hierin gespecialiseerd en hebben (inter)nationale faam verworven met hun projecten:

### 1. Braaksma & Roos Architectenbureau
Dit bureau uit Den Haag is een van de absolute pioniers en specialisten op het gebied van restauratie en herbestemming van monumentaal en industrieel vastgoed. Hun filosofie is altijd gericht op het vinden van een balans tussen historisch karakter en moderne bruikbaarheid.
* **Bekende projecten:**
  * **Westergasfabriek (Amsterdam):** Zij tekenden voor het masterplan en de herbestemming van de monumentale gebouwen op dit voormalige gasfabriekterrein.
  * **LocHal (Tilburg):** Samen met Civic Architects en Inside Outside transformeerden zij deze enorme NS-locomotiefhal tot een prijswinnende bibliotheek en stadsruimte.
  * **Energiehuis (Dordrecht):** Transformatie van een oude elektriciteitscentrale tot een bruisend cultuurcentrum.

### 2. Mei architects and planners (Robert Winkel)
Het Rotterdamse bureau Mei staat bekend om zijn gedurfde, vernieuwende ontwerpen waarbij historisch erfgoed gecombineerd wordt met spectaculaire, moderne nieuwbouw. Ze blinken uit in het behouden van het rauwe, industriële karakter van beton en staal.
* **Bekende projecten:**
  * **Fenix I (Rotterdam):** Een van de meest besproken herbestemmingen in Nederland. Mei ontwierp een gigantisch stalen volume met loftwoningen dat bovenop de historische Fenixloods I (voormalige havenloods) is gebouwd.
  * **De Kabelfabriek (Delft):** Transformatie van een oude kabelfabriek tot een creatieve, multifunctionele werkomgeving.

### 3. Zecc Architecten
Zecc (gevestigd in Utrecht) heeft een sterke reputatie opgebouwd met het herbestemmen van utiliteitsgebouwen en industrieel erfgoed tot karaktervolle woon- en werkruimtes. Ze zijn vooral beroemd om hun spectaculaire transformaties van watertorens.
* **Bekende projecten:**
  * **Werkspoorfabriek & Werkspoorkathedraal (Utrecht):** Zecc transformeerde deze gigantische hallen van de voormalige spoorweg- en machinefabrikant tot creatieve broedplaatsen en evenementenlocaties.
  * **Watertorens (o.a. Utrecht Amsterdamsestraatweg en Soest):** Diverse in onbruik geraakte watertorens zijn door Zecc verbouwd tot unieke, meerlaagse woningen.
  * **MOUT (Hilversum):** Een voormalige bioscoop en brouwerij omgebouwd tot drukbezochte foodhal.

### 4. Buro van Stigt (André van Stigt)
André van Stigt is een icoon in de Nederlandse herbestemmingswereld. Hij is een warm pleitbezorger van circulariteit, monumentenzorg en maatschappelijk hergebruik. Zijn ontwerpen kenmerken zich door het zichtbaar laten van de 'littekens' en de geschiedenis van een gebouw.
* **Bekende projecten:**
  * **De Hallen (Amsterdam):** De transformatie van de oude tramremise in Amsterdam-West tot een cultureel centrum met bioscoop, bibliotheek, hotel en de bekende Foodhallen.
  * **Graansilo's (Amsterdam):** De herbestemming van de historische graansilo’s aan het IJ tot woningen en werkruimtes.
  * **Pakhuis de Zwijger (Amsterdam):** Een oud koelhuis dat werd getransformeerd tot een platform voor creatieve industrie en stadsontwikkeling.

### 5. WDJARCHITECTEN (Wessel de Jonge)
Wessel de Jonge is een autoriteit op het gebied van de restauratie en herbestemming van 20e-eeuws erfgoed, met name de architectuur van het Modernisme (*Nieuwe Bouwen*) en grootschalige industriële complexen.
* **Bekende projecten:**
  * **Van Nelle Fabriek (Rotterdam):** Wessel de Jonge trad op als coördinerend architect bij de grootschalige restauratie en herbestemming van dit UNESCO-werelderfgoed tot 'ontwerpfabriek'.
  * **Sanatorium Zonnestraal (Hilversum):** De herbestemming en restauratie van dit wereldberoemde modernistische complex.

### 6. BiermanHenket
Dit bureau werkt op het snijvlak van erfgoed en hedendaagse architectuur. Ze zijn zeer bedreven in het inpassen van moderne functies (zoals musea en scholen) in complexe, historische en industriële gebouwen.
* **Bekende projecten:**
  * **Greswarenfabriek (Reuver):** Transformatie van een oude gresbuizenfabriek tot een multifunctioneel centrum met bibliotheek, kantoren en horeca.
  * **Museum van Bommel van Dam (Venlo):** Herbestemming van het oude, monumentale postkantoor.

---

### Belangrijke organisaties en prijzen
Als je geïnteresseerd bent in dit vakgebied, zijn er nog twee belangrijke namen om te kennen:
* **BOEi:** Dit is geen architectenbureau, maar een maatschappelijke onderneming (non-profit ontwikkelaar) die zich bezighoudt met het restaureren en herbestemmen van industrieel, religieus en agrarisch erfgoed. Zij werken voor de uitvoering nauw samen met de bovengenoemde architecten.
* **NRP Gulden Feniks:** Dit is de belangrijkste Nederlandse prijs voor renovatie- en transformatieprojecten. De winnaars van deze prijs vormen een uitstekende catalogus van de beste herbestemmingsarchitecten en -projecten in Nederland.

respace.nl

architectuur.nl

brandbba.nl

braaksmaroos.nl

monumentenbeurs.nl

architectenweb.nl

dutchlotus.nl

archidat.nl

architectenweb.nl

zecc.nl

zecc.nl

industrieel-erfgoed.nl

divisare.com

architectenweb.nl

herbestemming.nl

burovanstigt.nl

wdjarchitecten.nl

herbestemming.nl

biermanhenket.nl

biermanhenket.nl

architectenweb.nl

bpd.nl

boei.nl

boei.nl

redres.nl

vdndp.nl


Wat een fantastisch plan! Bouwen met hout – of het nu gaat om houtskeletbouw (HSB), massief hout (CLT / kruislaaghout) of een combinatie met andere biobased materialen – is niet alleen duurzaam, maar zorgt ook voor een gezond, ademend en warm binnenklimaat.

In Nederland is de houtbouw aan een enorme opmars bezig. Welke architect het beste bij je past, hangt sterk af van je persoonlijke smaak (bijvoorbeeld ultra-modern, ecologisch-organisch, modulair of juist een klassieke schuurwoning met eiken gebinten).

Hieronder vind je een overzicht van de meest gerenommeerde houtbouw-architecten in Nederland, gecategoriseerd op hun stijl en specialisme:

### 1. De Pioniers in Biobased & Biophilic Design (Natuurlijk & Luxe)
Als je op zoek bent naar een woning die volledig opgaat in de natuur, gebouwd is met louter natuurlijke materialen en waarin de connectie met buiten centraal staat, zijn dit de absolute koplopers:
*   **ORGA Architect (Nijmegen):** Onder leiding van Daan Bruggink is dit een van de absolute pioniers op het gebied van ecologische en *biophilic* (op de natuur gerichte) architectuur. Ze ontwerpen adembenemende, unieke houten villa’s. Ze wonnen onder andere de *Nationale Houtbouwprijs 2025* (categorie particuliere woningbouw) voor hun project "Huis in een Heuvel" en de prestigieuze *Stephen Kellert Biophilic Design Award*.
*   **NarrativA Architecten (Shai van Vlijmen):** Dit bureau is volledig gespecialiseerd in passieve, ecologische en houten woningen. Ze hebben veel ervaring met het ontwerpen van houten schuurwoningen en moderne villa's in het buitengebied (zoals hun bekende "Houten woning in de polder"). Ze focussen sterk op het energetische aspect en een extreem laag energieverbruik.

### 2. Modern, Strak & CLT-specialisten
Houtbouw hoeft er niet altijd 'rustiek' uit te zien. Als je houdt van een strakke, eigentijdse en minimalistische esthetiek, vaak met CLT (kruislaaghout) waarbij de houten wanden binnen prachtig in het zicht blijven:
*   **RHAW architecture (Utrecht):** Dé specialist als je droomt van een modern, strak vormgegeven houten huis met een eigentijdse architectuur. RHAW heeft diepgaande kennis van CLT-systemen en weet hoe je minimalistische esthetiek perfect combineert met de warme uitstraling van hout.
*   **Natrufied Architecture (Amsterdam):** Geleid door Boris Zeisser. Sinds de bekende VPRO Tegenlicht-documentaire *Houtbouwers* is dit bureau een grote speler in de transitie naar houtbouw. Ze ontwerpen zeer creatieve, natuurinclusieve en circulaire houten woningen en grotere projecten.

### 3. Modulair, Toegankelijk & Conceptueel
Wil je sneller bouwen, eventueel met een flexibel of modulair concept, of bouwen binnen een collectief (CPO)?
*   **Woonpioniers:** Een zeer populair en vooruitstrevend collectief dat bekendstaat om hun prachtige biobased en modulaire woonconcepten (zoals hun 'Sprout'-woning). Zeer geschikt voor mensen die een compacte, slimme en ecologische houten woning willen laten ontwerpen die modulair kan worden uitgebreid.

### 4. Traditioneel Ambacht ontmoet Modern
Als je houdt van robuuste, zichtbare houten constructies, traditionele verbindingen en een landelijke of modern-landelijke stijl:
*   **Houweling Architecten:** Dit bureau combineert moderne biobased isolatiemethoden met prachtig traditioneel vakmanschap, zoals eikenhouten gebinten met pen-en-gatverbindingen. Ideaal voor een luxe, karakteristieke houten villa waarin de houten constructie de eyecatcher is.
*   **ORIO Architecten (Michel Post):** Al meer dan 20 jaar pionier in organisch en ecologisch bouwen. Bekend van zeer natuurlijke ontwerpen (waaronder de ecologische 'Aardewoningen' in Olst). Zij ontwerpen vaak met hout in combinatie met strobalen en leem.

---

### Belangrijke tips bij je keuze:
1.  **Vraag naar de bouwmethode (HSB vs. CLT):**
    *   **Houtskeletbouw (HSB)** is de meest gangbare methode in Nederland; het is relatief voordelig en flexibel.
    *   **Cross Laminated Timber (CLT)** maakt gebruik van massieve houten platen. Dit geeft binnen een heel massief, warm houten gevoel (je kijkt direct tegen de houten constructiemuren aan). Zorg dat je architect ervaring heeft met de methode van jouw voorkeur.
2.  **Kijk naar de aannemer:** Een goed houten huis staat of valt met de partij die het bouwt. Veel van de bovenstaande architecten werken nauw samen met gespecialiseerde houtbouw-aannemers (zoals *Bouwbedrijf Van Engen* of *Ecovilla*). Vraag de architect tijdens een eerste gesprek met welke bouwers zij goede ervaringen hebben.
3.  **Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek:** De 'klik' met een architect is cruciaal. Leg je kavel, je budget en je wensen voor en kijk welk bureau het beste jouw visie deelt.

orga-architect.nl

orga-architect.nl

zwarthout.com

orga-architect.nl

narrativa.nl

narrativa.nl

eigenhuisbouwen.nl

rhaw.nl

rhaw.nl

natrufied.nl

woonpioniers.nl

houweling-architecten.nl

orioarchitecten.nl

finnhouse.nl

hamlet.nl

annelaros.com


Het verduurzamen van een jaren 30-woning in Amsterdam is een prachtige, maar uitdagende opgave. Je wilt immers het karakter (zoals glas-in-lood, en-suite deuren en de warme baksteenarchitectuur) behouden, terwijl je de woning klaarmaakt voor de toekomst met goede isolatie, ventilatie en gasloze installaties.

Er zijn verschillende gerenommeerde architectenbureaus in en rond Amsterdam die hierin gespecialiseerd zijn. Welke architect het beste bij je past, hangt af van je budget, de gewenste stijl en hoe ver je wilt gaan in de verduurzaming.

De volgende architectenbureaus in Amsterdam zijn uitstekende opties voor een duurzame jaren 30-renovatie:

### 1. HOP Architects (Duurzaam & Gezond binnenklimaat)
* **Profiel:** HOP (gevestigd in Amsterdam) profileert zich nadrukkelijk als duurzaam architectenbureau dat esthetiek, comfort en een minimale ecologische voetafdruk combineert.
* **Waarom geschikt?** Ze kijken verder dan alleen standaard isolatie. HOP is sterk in het gebruik van gezonde, biobased materialen (zoals leemstuc voor een fijn binnenklimaat). Ze helpen je bij het hele proces: van het slimme, duurzame ontwerp en de vergunningsaanvraag tot de uiteindelijke bouwbegeleiding. Ook adviseren ze actief over beschikbare subsidies.

### 2. CUBE architecten (Karakter + Moderne uitbouw)
* **Profiel:** CUBE heeft veel ervaring met het combineren van historisch karakter met strakke, moderne en energiezuinige ingrepen.
* **Waarom geschikt?** Ze hebben onder andere het project *KDW199* in Amsterdam gerealiseerd. Dit betrof het volledig verduurzamen, grondig isoleren en fors uitbouwen van een vrijstaande jaren 30-woning. CUBE weet als geen ander hoe je de warme, geborgen sfeer van de jaren 30 aan de voorzijde kunt behouden, terwijl de achterzijde transformeert in een lichte, moderne en energieneutrale leefruimte.

### 3. BNLA Architecten (High-end & Beschermd Stadsgezicht)
* **Profiel:** BNLA is een bekend bureau in Amsterdam (veelal actief in Amsterdam-Zuid) dat zich richt op het hogere segment. Ze deden onder andere mee aan het tv-programma *De Perfecte Verbouwing*.
* **Waarom geschikt?** Jaren 30-woningen in Amsterdam liggen vaak in gebieden met een beschermd stadsgezicht. BNLA is specialist in het omgaan met de strenge regels van de gemeente Amsterdam. Ze herontwerpen verouderde jaren 30-panden tot luxe, gasloze gezinshuizen met behoud van de originele, historische details.

### 4. NAT Architecten (Ecologisch & Circulair)
* **Profiel:** "NATuurlijk duurzaam" is het motto van dit Amsterdamse bureau. Ze zijn zeer vooruitstrevend op het gebied van ecologische en circulaire architectuur.
* **Waarom geschikt?** Als je jouw renovatie écht groen wilt aanpakken, is NAT een fantastische match. Ze ontwerpen met milieuvriendelijke materialen die CO2 opslaan, passen slimme installaties toe die het energieverbruik minimaliseren, en kijken hoe het huis 'ademend' en natuurinclusief gerenoveerd kan worden.

### 5. COLLO Architecten (Restauratie & Duurzaamheid)
* **Profiel:** Al meer dan 20 jaar actief in Amsterdam, met een sterke focus op de raakvlakken tussen interieur, exterieur, restauratie en duurzaamheid.
* **Waarom geschikt?** Omdat ze veel restauratiekennis hebben, begrijpen ze de bouwfysische eigenschappen van een jaren 30-pand. Ze weten precies hoe je historische materialen moet behandelen om vochtproblemen na isolatie te voorkomen – een veelvoorkomend probleem bij onzorgvuldige jaren 30-renovaties.

---

### Belangrijke aandachtspunten voor jouw jaren 30-verbouwing:
Als je met een architect om de tafel gaat, is het slim om de volgende specifieke 'jaren 30-uitdagingen' te bespreken:
* **De spouwmuur:** Woningen uit de jaren 30 hebben vaak een zeer smalle spouw (soms maar 3 tot 5 cm). Naast spouwisolatie is vaak extra voorzetwand-isolatie aan de binnenzijde of hoogwaardige isolatie aan de buitenzijde nodig.
* **Glas-in-lood:** Dit is hét kenmerk van de jaren 30, maar het tocht enorm. Vraag de architect naar oplossingen zoals het plaatsen van het originele glas-in-lood in dubbel glas (isolatieglas) of het werken met voorzetramen.
* **Ventilatie:** Een jaren 30-huis ventileert van nature via kieren. Zodra je dit luchtdicht gaat isoleren, is een goed mechanisch ventilatiesysteem (bij voorkeur met warmteterugwinning, WTW) noodzakelijk voor een gezond binnenklimaat.
* **Vergunningen en Welstand:** In Amsterdam gelden strenge regels voor het wijzigen van gevels of het plaatsen van warmtepomp-buitenunits (met name in beschermde stadsgezichten). Kies een architect die vaker met de Amsterdamse welstandscommissie heeft gewerkt.

**Tip:** Plan met twee of drie van de bovenstaande bureaus een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Zo kun je ontdekken bij welk bureau je de beste persoonlijke klik voelt en wiens eerdere projecten (portfolio) het meest aanspreken bij jouw esthetische smaak.

cube-architecten.nl

bnla.nl

trustoo.nl

hop-amsterdam.com

hop-amsterdam.com

hop-amsterdam.com

bnla.nl

bnla.nl

bnla.nl

draw-architecten.nl

natarchitecten.nl

collo.nl

coast.nl

hetontwerphuis.eu

hetontwerphuis.eu


Rotterdam heeft een rijke geschiedenis van wederopbouw- en havenarchitectuur, waardoor de stad een hotspot is voor de transformatie van leegstaande kantoorpanden naar woningen. Verschillende Rotterdamse architectenbureaus hebben zich hierin gespecialiseerd.

De beste bureaus in Rotterdam voor dit type projecten zijn onder te verdelen op basis van de schaal en het type project:

### 1. De Grote Spelers (Iconische & Grootschalige Projecten)
Deze bureaus zijn uitstekend uitgerust voor complexe, grootschalige transformaties waarbij vaak ook sprake is van monumentale waarde of ingewikkelde herbestemmingen.

*   **Mei architects and planners**
    *   **Profiel:** Mei is landelijk pionier op het gebied van herbestemming en transformatie. Ze blinken uit in het combineren van historisch erfgoed met moderne toevoegingen (zoals 'optoppen').
    *   **Bekende transformaties:**
        *   *WEST507 (Oceaanhuis / Stokvisgebouw)* aan de Westzeedijk: de transformatie van een rijksmonumentaal kantoorpand tot 200 lofts.
        *   *Glashaven 8-12*: transformatie van een voormalig kantoorgebouw naar studentenwoningen.
*   **Klunder Architecten**
    *   **Profiel:** Klunder is een Rotterdams bureau met veel ervaring in grootschalige woningbouw en complexe binnenstedelijke transformaties.
    *   **Bekende transformaties:**
        *   *De Admiraliteit*: de transformatie van het voormalige, gigantische Deloitte-hoofdkantoor aan de Admiraliteitskade naar 658 woonstudio's en appartementen.
        *   *De Gravin* ('s-Gravendijkwal): transformatie van een verouderd kantoorgebouw tot 55 sociale huurwoningen.
*   **De Zwarte Hond**
    *   **Profiel:** Een gerenommeerd bureau dat bekendstaat om zijn functionele, kwalitatieve en maatschappelijk geïntegreerde ontwerpen.
    *   **Bekende transformatie:** *Katshoek* (Heer Bokelweg): de transformatie van een karakteristiek brutalistisch Maaskant-kantoorgebouw uit de jaren '60 tot een levendig woongebouw met 245 appartementen en een actieve plint.
*   **Kraaijvanger Architects**
    *   **Profiel:** Dit bureau focust sterk op circulariteit en duurzaamheid bij herbestemming.
    *   **Bekende transformatie:** *Blaak 333*: de transformatie van een dichte kantoorkolos uit de jaren '60 tot een moderne, duurzame woontoren.

### 2. Duurzaamheid & Erfgoed (Middelgrote Specialisten)
Als het pand historische waarde heeft of de ambitie op het gebied van duurzaamheid/circulariteit zeer hoog ligt, zijn deze bureaus absolute specialisten.

*   **JADE architecten**
    *   **Profiel:** JADE is een gecertificeerd passiefhuis-architectenbureau dat zich richt op energieneutrale renovatie, hergebruik en het gezond maken van de bestaande gebouwde omgeving.
    *   **Bekende transformatie:** *Delftsevaart*: de transformatie en restauratie van een wederopbouwkantoor (wederom van Van Tijen en Maaskant) tot stadsappartementen, inclusief een strakke, moderne optopping.
*   **Kokon Architectuur & Stedenbouw**
    *   **Profiel:** Een historisch bureau (bijna 100 jaar oud) met een specifiek 'Erfgoed & Transformatie'-team. Ze gebruiken geavanceerde 3D-scans om bestaande structuren minutieus in kaart te brengen en circulair te revitaliseren.
*   **Hylkema Erfgoed**
    *   **Profiel:** Hoewel ze landelijk werken, hebben ze een sterke voetafdruk in Rotterdam. Ze zijn de absolute specialisten als een kantoorpand een monumentale status (rijks- of gemeentelijk) heeft.
    *   **Bekende transformatie:** De restauratie en 'terugbestemming' van de monumentale *Ungerpleinflat* van kantoorgebruik naar 49 duurzame appartementen.

### 3. Creatieve Boetiekbureaus (Persoonlijk & Maatwerk)
Voor middelgrote tot kleinere kantoorpanden, of projecten met een meer conceptuele en intieme benadering, zijn deze bureaus uitstekende keuzes.

*   **NOV'82 Architecten**
    *   **Profiel:** Een jonger, dynamisch bureau dat veel transformatieprojecten in Rotterdam doet, variërend van scholen tot kantoren.
    *   **Bekende transformaties:** De transformatie van diverse kantoren aan de *Lombardkade* naar woningen op de begane grond. Ze werken ook aan het herontwerpen van het *Zeemanshuis* aan de Willemskade.
*   **Roest Architectuur**
    *   **Profiel:** Dit bureau blinkt uit in het combineren van historisch karakter met een moderne esthetiek. Ze hebben veel ervaring met het overleggen met de Rotterdamse welstandscommissie voor projecten in beschermd stadsgezicht.
    *   **Bekende transformatie:** *Calandstraat 62*: de transformatie van een historisch kantoorpand in het Scheepvaartkwartier naar 9 luxe, gemoderniseerde woningen.
*   **Powerhouse Company**
    *   **Profiel:** Inmiddels een internationaal gerenommeerd bureau, maar geworteld in Rotterdam. Ze staan bekend om hun high-end en esthetisch zeer verfijnde ontwerpen.
    *   **Bekende transformatie:** *West 399* (Westzeedijk): een voormalig kantoorgebouw van de reclassering dat is gestript en getransformeerd tot 18 luxe loftappartementen.

### Waar op te letten bij je keuze?
1.  **De schaal van het pand:** Voor een kantoorkolos van 10.000+ m² kies je bij voorkeur voor bureaus zoals *Klunder* of *De Zwarte Hond* vanwege hun slagkracht. Voor een historisch pand in bijvoorbeeld het Scheepvaartkwartier of Kralingen passen *Roest*, *JADE* of *NOV'82* uitstekend.
2.  **Gemeentelijke procedures:** Sinds de invoering van het Rotterdamse programma *'Licht Verdicht'* (over het optoppen van gebouwen) en regelingen zoals *'Architect aan Zet'* (waarbij gecertificeerde architecten sneller vergunningsvrij kunnen bouwen), is het een groot voordeel om een bureau te kiezen dat de Rotterdamse regelgeving en welstandscommissie door en door kent. Bureaus als *JADE*, *Studio Gers* en *Hoyt* zijn hierin goed ingevoerd.

mei-arch.eu

rotterdamarchitectuurprijs.nl

mei-arch.eu

architectenweb.nl

top010.nl

vandeklok.nl

zri.nl

kraaijvanger.nl

jadearchitecten.nl

jadearchitecten.nl

kokon.nl

architectenweb.nl

nov82.nl

roest-architectuur.nl

top010.nl

hoyt.nl

studiogers.nl

hoyt.nl


Als je een nieuwbouwwoning in hout (zoals houtskeletbouw of CLT/kruislaaghout) wilt laten bouwen in de regio Breda, heb je geluk. In en rondom Breda zijn er verschillende architecten actief die zich specifiek hebben gespecialiseerd in **duurzaam, biobased en ecologisch bouwen met hout**.

Hieronder vind je een aantal van de meest aanbevolen architecten in de regio Breda die uitstekend passen bij jouw wens voor een houten woning:

### 1. Bolier Architecten (Breda)
* **Wie:** Daan Bolier is de drijvende kracht achter dit bureau en tevens bestuurslid van *Breda Circulair*.
* **Waarom:** Bolier Architecten is een echte specialist op het gebied van ecologisch, biobased en circulair bouwen. Ze ontwerpen moderne en energiezuinige woningen en maken daarbij veelvuldig gebruik van houtskeletbouw (HSB), CLT (kruislaaghout) en dampopen constructies. Ze kijken niet alleen naar het hout voor de constructie, maar ook naar gezonde, natuurlijke isolatiematerialen (zoals houtvezel of kalkhennep) voor een optimaal binnenklimaat.
* **Stijl:** Modern, strak, warm en perfect geïntegreerd in de omgeving.

### 2. Mark Architecten (Breda)
* **Wie:** Een innovatief en creatief bureau gevestigd in Breda.
* **Waarom:** Zij hebben veel ervaring met high-end houtarchitectuur. Een prachtig voorbeeld uit hun portfolio is *'The Barn'*, een 48 meter lange, moderne houten woning die volledig is opgebouwd met het innovatieve CLT-bouwsysteem en is afgewerkt met strakke zwarte houten gevelbekleding. Ze weten hout op een heel esthetische, minimalistische en eigentijdse manier toe te passen.
* **Stijl:** Stoer, modern, minimalistisch en landschappelijk.

### 3. NATUR4L (Breda)
* **Wie:** Een duurzaam architectenbureau in Breda, geleid door Nick.
* **Waarom:** NATUR4L ontwerpt vanuit een diepe overtuiging dat architectuur gezond moet zijn voor mens én natuur. Dit bureau is sterk in *biophilic design* (het verbinden van binnenruimtes met de natuur) en het gebruik van biobased materialen en houtbouw. Ze streven naar een minimale ecologische voetafdruk.
* **Stijl:** Organisch, natuurlijk en rustgevend.

### 4. Namo Architecture (Breda)
* **Wie:** Een vooruitstrevend bureau gevestigd aan de Stationslaan in Breda.
* **Waarom:** Zij richten zich sterk op vernieuwende en duurzame bouwmethoden. Ze ontwerpen op dit moment diverse projecten in houtbouw en houtskeletbouw (HSB), waarbij ze de nadruk leggen op eenvoudige bouwsystemen en ecologische materialen. Ze zijn zeer bekwaam in het creëren van lichte, ruimtelijke en natuurlijke woningen.
* **Stijl:** Fris, ruimtelijk en innovatief.

---

### Sterk alternatief net buiten Breda:
* **FD architecten (Midden-Brabant, actief in regio Breda):** Dit bureau profileert zich specifiek als *architect houtbouw*. Ze hebben ontzettend veel technische en esthetische ervaring met zowel houtskeletbouw als massief CLT. Ze gaan graag een stap verder door ook te isoleren met bijvoorbeeld stro en daken te bedekken met riet. Ideaal als je echt 100% biobased en dampopen wilt bouwen.

---

### Waar moet je op letten bij je keuze?
Als je met deze architecten in gesprek gaat, is het handig om de volgende zaken te bespreken:
1. **CLT vs. Houtskeletbouw (HSB):** Houtskeletbouw is vaak prijstechnisch gunstiger en makkelijker te isoleren in de wand zelf. CLT (kruislaaghout) geeft een massieve, robuuste houtlook aan de binnenkant van de woning, maar vraagt een andere manier van ontwerpen. Vraag de architect welke methode het beste bij jouw budget en esthetische wensen past.
2. **Netwerk van houtbouwers:** Een houten woning vraagt om een aannemer die gespecialiseerd is in houtbouw (prefabricage). Vraag of de architect al een warm netwerk heeft van betrouwbare houtbouwers of prefabricage-fabrieken in de regio Brabant.
3. **Bouwfysica en regelgeving:** Houtbouw vraagt om specifieke kennis van brandveiligheid, geluidsisolatie (akoestiek) en luchtdicht/dampopen bouwen. De hierboven genoemde bureaus hebben deze specialistische kennis in huis.

**Tip:** Plan bij twee of drie van deze bureaus een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Het bouwen van een eigen woning is een intensief proces, dus een goede persoonlijke 'klik' met de architect is minstens zo belangrijk als het portfolio!

bredacirculair.nl

architectenweb.nl

bolierarchitecten.nl

bolierarchitecten.nl

bredacirculair.nl

bolierarchitecten.nl

markarchitecten.com

natur4l.nl

cylex.nl

architectenweb.nl

namoarchitecture.nl

fdarchitecten.nl

annelaros.com

bowerarchitecten.nl

techwood.nl

finnlogs.nl


Het verduurzamen van een pand uit de jaren vijftig (de naoorlogse bouw) is een slimme stap, maar vereist een specifieke aanpak. In deze periode werd er snel gebouwd, vaak met smalle en niet-geïsoleerde spouwmuren, houten vloeren en zonder dakisolatie. Bovendien is de ventilatie in dit soort panden vaak een uitdaging zodra u begint met isoleren.

Om dit goed aan te pakken, heeft u verschillende experts nodig, afhankelijk van de fase waarin u zich bevindt. Hieronder vindt u een overzicht van de experts die u nodig heeft en hoe u de beste partijen vindt.

---

### Fase 1: De Adviesfase (De belangrijkste start)
Begin **nooit** direct met het opvragen van offertes bij installateurs of isolatiebedrijven. Een jaren '50 pand heeft een integrale aanpak nodig: als u wel isoleert maar niet ventileert, krijgt u vocht- en schimmelproblemen.

**Welke expert heeft u nodig?**
*   **Een onafhankelijk Energieadviseur (Maatwerkadviseur):** Deze expert komt bij u op locatie, inspecteert de bouwtechnische staat van het pand (de schil, de vloer, het dak, de ramen) en stelt een **Maatwerkadvies** op volgens de landelijke NTA 8800-norm.
*   **Wat doet deze expert?** Hij of zij rekent precies uit welke stappen u in welke volgorde moet zetten (bijvoorbeeld: eerst dak- en vloerisolatie, dan pas een (hybride) warmtepomp). Ook berekent de adviseur de kosten, de besparing, de terugverdientijd en de subsidies waar u recht op heeft (zoals de ISDE-subsidie).

**Wie doet dit goed?**
*   **Vereniging Eigen Huis (VEH):** Zij bieden een onafhankelijk *Verduurzamingsadvies* aan (inclusief officieel Energielabel). Dit kost doorgaans tussen de € 600,- en € 800,- (afhankelijk van de grootte van het pand), maar dit verdient zich snel terug omdat u hiermee dure fouten voorkomt.
*   **Uw lokale Energieloket:** Elke gemeente in Nederland heeft een (vaak onafhankelijk en gesubsidieerd) energieloket. Zij kunnen u vaak gratis eerste hulp bieden of u doorverwijzen naar betrouwbare, gecertificeerde adviseurs in uw regio. Zoek op de website van uw gemeente of via [Verbeterjehuis.nl](https://www.verbeterjehuis.nl).
*   **Woninglabel.nl of Centraal Register Techniek:** Hier kunt u gecertificeerde energieadviseurs (EP-adviseurs) in uw regio vergelijken op basis van prijs en reviews.

---

### Fase 2: De Ontwerpfase (Optioneel, bij grote renovatie)
Als u het pand ook direct esthetisch wilt aanpakken (bijvoorbeeld een uitbouw, grotere raampartijen of een andere indeling), heeft u een bouwkundig ontwerper nodig.

**Welke expert heeft u nodig?**
*   **Een Duurzaam Architect of Bouwkundig Adviseur:** Jaren '50 panden hebben vaak karakteristieke elementen. Een architect met ervaring in verduurzaming kan ervoor zorgen dat het isoleren van de buitenschil (zoals gevelisolatie) het uiterlijk van het pand niet aantast.

---

### Fase 3: De Uitvoeringsfase (Isoleren en Installeren)
Als u het maatwerkrapport heeft, weet u precies wat er moet gebeuren. Nu heeft u de uitvoerders nodig. Voor een jaren '50 pand zijn de volgende specialisten cruciaal:

1.  **Isolatiespecialist (vloer, spouw en dak):**
    *   *Let op bij jaren '50:* De spouwmuren zijn vaak erg smal of vervuild met cementbaarden. Een goede isolatiespecialist doet **altijd** eerst een endoscopisch camera-onderzoek in de muur om te kijken of spouwisolatie wel mogelijk is.
    *   *Houten vloeren:* Veel jaren '50 woningen hebben doorbuigende houten vloeren. Soms is het beter deze te vervangen door een renovatievloer (zoals schuimbeton met vloerverwarming).
2.  **Erkend Installateur (Warmtepomp, ventilatie en zonnepanelen):**
    *   Zodra u het pand goed isoleert, is een mechanisch ventilatiesysteem (bij voorkeur met warmteterugwinning / WTW) noodzakelijk voor een gezond binnenklimaat.

**Wie doet dit goed? (Hoe herkent u kwaliteit?)**
Om in aanmerking te komen voor overheidssubsidies (ISDE) en om te zorgen dat de werkzaamheden veilig en goed worden uitgevoerd, moet u altijd kiezen voor **gecertificeerde bedrijven**. Kies uitsluitend bedrijven met de volgende keurmerken:

*   **Voor isolatiebedrijven:** Zoek naar bedrijven die zijn aangesloten bij **VENIN** (Vereniging van Erkende Isolatiebedrijven in Nederland) of die beschikken over een **SKG-IKOB** certificaat. Dit garandeert dat de isolatie volgens de strengste kwaliteitsrichtlijnen wordt aangebracht.
*   **Voor installateurs (warmtepomp/zonnepanelen):** Kies een installateur die is aangesloten bij **Techniek Nederland** (de brancheorganisatie) en beschikt over een **InstallQ**- of **QBISnl**-erkenning. Sinds 2023 moeten installateurs van warmtepompen bovendien wettelijk gecertificeerd zijn volgens de 'gasketelwet' en de f-gassenverordening.
*   **Centraal Register Techniek:** Via deze database (centraalregistertechniek.nl) kunt u controleren of een installatiebedrijf daadwerkelijk de juiste papieren en certificaten bezit.

### Samenvatting: Uw stappenplan
1.  **Stap 1:** Vraag een **Maatwerkadvies** aan via [Vereniging Eigen Huis](https://www.eigenhuis.nl) of uw lokale gemeentelijke energieloket.
2.  **Stap 2:** Laat een camera-inspectie van de spouwmuren en een inspectie van de vloeren uitvoeren door een gecertificeerd isolatiebedrijf (met SKG-IKOB keurmerk).
3.  **Stap 3:** Voer eerst de isolatie (schil) en de ventilatie uit.
4.  **Stap 4:** Laat een gecertificeerde installateur (Techniek Nederland/InstallQ) een warmtepomp en/of zonnepanelen installeren die passen bij de nieuwe, geïsoleerde staat van het pand.

richellubbersarchitecten.nl

gira.com

tweakers.net

eigenhuis.nl

gaslicht.com

duurzaambouwloket.nl

rehouse.nl

verbeterjehuis.nl

centraalregistertechniek.nl

woninglabel.nl

energie-labels.nl

duurzaambelang.nl

homeqgo.nl


Het herbestemmen van een oude Brabantse boerderij (vaak een karakteristieke langgevelboerderij) tot een woon- en werkplek is een prachtig, maar complex project. Je krijgt te maken met historische bouwconstructies, strenge isolatie-eisen, monumentenzorg en complexe regelgeving rondom het buitengebied.

Om dit project te laten slagen, heb je een aantal specifieke specialisten nodig. Hieronder lees je **welke specialisten** je moet inschakelen én **wie in (de buurt van) Brabant** hier heel goed in zijn.

---

### 1. Welke specialisten moet je inschakelen?

#### A. De Adviseur Ruimtelijke Ordening (buitengebied)
Veel oude boerderijen hebben nog een **agrarische bestemming**. Om er te mogen wonen en werken, moet het omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) worden gewijzigd. In Brabant gelden hiervoor specifieke regels, zoals de regelingen voor *Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB)* en *Ruimte voor Ruimte*. Een RO-adviseur helpt je bij:
* Het indienen van een **principeverzoek** bij de gemeente.
* Het opstellen van een ruimtelijke onderbouwing.
* Het onderhandelen over compensatie-eisen (zoals het slopen van oude stallen of landschappelijke inpassing).

#### B. De Erfgoed- of Restauratiearchitect
Een 'gewone' architect mist vaak de specifieke kennis die nodig is voor historische boerderijen. Een gespecialiseerde architect weet hoe je:
* De historische indeling (het voorhuis en de 'deel' of stal) optimaal benut.
* Moderne elementen (zoals veel lichtinval en een kantoorruimte) inpast zonder het karakter aan te tasten.
* De monumentencommissie of welstand van de gemeente overtuigt.

#### C. De Bouwhistoricus
Is de boerderij een rijksmonument, gemeentelijk monument of aangewezen als 'karakteristiek pand'? Dan eist de gemeente vrijwel altijd een **bouwhistorisch onderzoek** voordat je mag verbouwen. Een bouwhistoricus brengt de geschiedenis en de waardevolle elementen (zoals de oude gebinten, muren en indeling) in kaart.

#### D. De Bouwkundig Adviseur (gespecialiseerd in historisch erfgoed)
Oude boerderijen hebben vaak specifieke gebreken: optrekkend vocht, slechte funderingen (vaak op staal of houten palen) en aangetaste kapconstructies (asbest of houtrot). Een gespecialiseerd bouwkundig adviseur inspecteert het pand grondig zodat je niet voor financiële verrassingen komt te staan.

---

### 2. Wie is daar goed in? (Gespecialiseerd in Brabant)

Brabant kent gelukkig uitstekende specialisten die de lokale regelgeving en de typische Brabantse bouwstijlen door en door kennen.

#### Voor Ruimtelijke Ordening, Vergunningen & Bestemmingsplannen:
* **Van Santvoort Advies (Helmond / Nuenen):** Een absolute specialist in het buitengebied van Brabant. Zij hebben enorm veel ervaring met het splitsen en herbestemmen van (langgevel)boerderijen en het regelen van alle benodigde milieu- en omgevingsvergunningen.
* **Van Dun Advies (Ulicoten):** Zeer bekende speler in Brabant en Limburg op het gebied van ruimtelijke ordening in het buitengebied. Zij loodsen je moeiteloos door complexe provinciale en gemeentelijke regels rondom functiewijzigingen.
* **Agron Advies (Gemert):** Sterk in het buitengebied, herbestemmingen (zoals wonen en zorg/werken) en het toepassen van de Brabantse *Ruimte voor Ruimte*-regeling.
* **Van den Berk & Kerkhof (Asten):** Deskundig op het gebied van buitengebiedvastgoed, bestemmingsplanwijzigingen en het creëren van meerwaarde bij herbestemming.

#### Architecten & Bouwhistorici (specialisten in woonboerderijen):
* **Wenink Holtkamp Architecten (Eindhoven):** Zij zijn meesters in het transformeren van traditionele Brabantse langgevelboerderijen. Ze combineren het historische karakter aan de straatzijde met zeer moderne, lichte ingrepen (zoals grote glaspartijen) aan de achterzijde.
* **John van Lierop (Mierlo):** Een unieke combinatie: John is zowel architect als bouwhistoricus. Hij heeft talloze Brabantse boerderijen gerestaureerd en verbouwd, met enorm veel respect voor historische details en constructies.
* **Arceau Ontwerpers (diverse locaties in Brabant):** Dé specialist in het ontwerpen en transformeren van woonboerderijen. Zij snappen de specifieke stijlen (zoals de Brabantse kortgevel- of langgevelboerderij) en vertalen deze naar modern woon- en werkcomfort.
* **M2M Architectuur (Middelbeers):** Een bureau met een sterke focus op het buitengebied en het behoud van het traditionele karakter van Brabantse woonboerderijen.

#### Integrale begeleiding & Bouwkundig advies:
* **Klement Rentmeesters (actief in Brabant & Limburg):** Als je een rijks- of gemeentelijk monument hebt, is Klement een uitstekende partner. Zij kunnen het hele traject begeleiden: van bouwhistorisch onderzoek en subsidieaanvragen (via het Restauratiefonds of Boerderijenfonds) tot de herbestemming en herontwikkeling.
* **Peters Bouwkundig Adviesbureau (Milsbeek, grens Brabant):** Zeer deskundig in bouwkundige keuringen en advies voor monumentale boerderijen. Zij kijken specifiek naar funderingen en kapconstructies om risico's uit te sluiten.

---

### Handig stappenplan om te starten:
1. **Check het Omgevingsloket:** Bekijk wat de huidige bestemming is en welke regels de gemeente stelt aan de boerderij en het erf.
2. **Neem contact op met een RO-adviseur:** Laat hen een eerste inschatting maken of de gemeente welwillend tegenover een woon-werkbestemming staat.
3. **Doe een principeverzoek:** Dien dit (samen met de adviseur) in bij de gemeente voordat je een architect dure bouwtekeningen laat maken. Zo weet je eerst zeker óf het mag.
4. **Schakel de architect en bouwhistoricus in:** Zodra er groen licht is van de gemeente, kun je de droomindeling gaan ontwerpen.

arceau.nl

boerderijenfonds.nl

schalkmakelaardij.nl

dlvadvies.nl

cultureelerfgoed.nl

vandunadvies.nl

agronadvies.nl

arvalis.nl

mountadvies.nl

berkkerkhof.nl

boeijenjong.nl

bikker.nl

weninkholtkamp.nl

gemert-bakel.nl

petersbouwadvies.nl

vansantvoort.nl

agronadvies.nl

berkkerkhof.nl

architectenweb.nl

johnvanlierop.com

m2marchitectuur.nl

klement-rentmeesters.nl

klement-rentmeesters.nl

klement-rentmeesters.nl


De herbestemming van een kerkgebouw is een prachtig, maar vaak ook complex en emotioneel proces. Omdat de procedures en ondersteunende instanties verschillen tussen **Nederland** en **Vlaanderen**, vindt u hieronder per regio een overzicht van de partijen die u kunnen helpen, gevolgd door een aantal praktische eerste stappen.

---

### Optie 1: U bevindt zich in Nederland

In Nederland zijn er diverse gespecialiseerde instanties, adviseurs en subsidies beschikbaar om kerkbesturen en gemeenten te ondersteunen:

1. **De Burgerlijke Gemeente & de 'Kerkenvisie'**
   * **Wie:** Uw lokale gemeente.
   * **Wat:** Veel Nederlandse gemeenten hebben (met steun van het Rijk) een **Kerkenvisie** opgesteld of zijn hiermee bezig. Hierin staat de toekomst van alle kerkgebouwen in de gemeente centraal. Vraag bij uw gemeente na of er een kerkenvisie is en welke rol uw kerkgebouw hierin speelt.
2. **Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)**
   * **Wat:** De RCE biedt veel kennis, handleidingen en – heel belangrijk – de **Subsidieregeling herbestemming monumenten**. Hiermee kunt u tot 70% subsidie krijgen voor een haalbaarheidsonderzoek en een verduurzamingsonderzoek.
3. **Kerkelijke en Maatschappelijke Vastgoedadviseurs**
   * Er zijn bureaus die specifiek gespecialiseerd zijn in het begeleiden van kerkbesturen bij herbestemming, verkoop of nevenbestemming:
     * **KKG Adviseurs / SilasGroep:** Gespecialiseerd in advies aan protestantse en andere kerkelijke gemeenten.
     * **Kerkelijk Waardebeheer:** Onafhankelijke adviseurs die kerkeigenaren helpen bij visievorming en herbestemming.
     * **Kerk & Co & Reliplan:** Specialisten en makelaars in religieus en maatschappelijk vastgoed.
     * **COUP Group:** Begeleidt het gehele proces, van participatie met de buurt tot haalbaarheidsonderzoeken en subsidieaanvragen.
     * **Klement Rentmeesters:** Deskundig op het gebied van herbestemming, verduurzaming en herontwikkeling van monumentale kerken.
4. **BOEi**
   * **Wie:** Een maatschappelijke onderneming (non-profit) gespecialiseerd in het restaureren en herbestemmen van cultureel erfgoed. Zij kunnen optreden als adviseur, maar nemen soms ook zelf gebouwen over om ze te herontwikkelen.

---

### Optie 2: U bevindt zich in Vlaanderen (België)

In Vlaanderen wordt de herbestemming van parochiekerken sterk gestimuleerd en gecoördineerd door de overheid en specifieke expertisecentra:

1. **Platform Toekomst Parochiekerken**
   * **Wat:** Dit platform (een samenwerking van o.a. de Vlaamse overheid en PARCUM) helpt lokale besturen en kerkfabrieken bij het opstellen van **kerkenbeleidsplannen**, nevenbestemmingen en herbestemmingen.
2. **PARCUM**
   * **Wie:** Het door de Vlaamse overheid erkende expertisecentrum voor religieus erfgoed.
   * **Wat:** Zij bieden diepgaande expertise over het beheer, medegebruik en herbestemming van kerken, en kunnen helpen bij het opzetten van participatietrajecten met de lokale gemeenschap.
3. **Projectbureau Herbestemming Kerken**
   * **Wat:** Dit bureau, opgericht door de Vlaamse overheid, begeleidt haalbaarheidsonderzoeken voor de volledige herbestemming of nevenbestemming van parochiekerken. Zij helpen bij het concreet maken van plannen via ontwerpen en financiële simulaties.
4. **Provinciale Erfgoeddiensten**
   * **Wat:** Veel provincies bieden actieve ondersteuning. Oost-Vlaanderen heeft bijvoorbeeld het traject *'Kerk in het midden'* (samen met Avansa), waarbij lokale besturen en inwoners samen naar een gedragen nieuwe bestemming zoeken.
5. **Agentschap Onroerend Erfgoed & Agentschap Binnenlands Bestuur**
   * **Wat:** Belangrijk voor eventuele premies en subsidies voor onderzoeken of aanpassingswerken (vooral bij niet-beschermde kerken die nog niet volledig aan de eredienst zijn onttrokken).

---

### Wat zijn de aanbevolen eerste stappen?

* **Stap 1: Ga in gesprek met de burgerlijke gemeente.** Herbestemming slaagt alleen als de burgerlijke gemeente (politiek en stedenbouw) en het kerkbestuur op één lijn zitten. Vraag naar de lokale visie op kerkgebouwen (Kerkenvisie of Kerkenbeleidsplan).
* **Stap 2: Betrek de buurt (Participatie).** Een kerk is vaak het sociale hart van een wijk of dorp. Door omwonenden en verenigingen in een vroeg stadium te betrekken, creëert u draagvlak en ontstaan er vaak creatieve ideeën voor maatschappelijk of cultureel hergebruik.
* **Stap 3: Vraag subsidie aan voor een haalbaarheidsonderzoek.** Voordat u plannen gaat maken, is het verstandig om te laten onderzoeken wat er technisch, financieel en juridisch (bestemmingsplan/ruimtelijke ordening) mogelijk is. Maak hiervoor gebruik van de beschikbare herbestemmingssubsidies.

respace.nl

boei.nl

cultureelerfgoed.nl

cultureelerfgoed.nl

coup-group.com

silasgroep.nl

reliplan.nl

kerkenco.nl

coup-group.com

klement-rentmeesters.nl

klement-rentmeesters.nl

vlaanderen.be

herbestemmingkerken.be

toekomstparochiekerken.be

parcum.be

re-st.be

vlaamsbouwmeester.be

oost-vlaanderen.be

onroerenderfgoed.be

kerkherbestemmen.nl