**Ik raad je aan om te kijken naar gespecialiseerde Nederlandse architectenbureaus met ervaring in houtbouw (CLT, massief hout, biobased of timber frame).** Hier zijn een paar sterke opties op basis van hun expertise en projecten in Nederland:[[1]](https://mei-arch.eu/houtbouw-architect/)[[2]](https://www.ucarchitects.com/nl/projects/onderzoek-duurzaam-bouwen-met-massief-hout-innovatieve-architectuur-uc-architects)

- **Mei Architects and Planners** — Ze worden vaak genoemd als koploper in innovatieve houtbouw met CLT en Glulam. Ze richten zich op lichtere, flexibele en circulaire oplossingen.[[1]](https://mei-arch.eu/houtbouw-architect/)
- **ORGA Architecten (Daan Bruggink)** — Bekend om biophilic en duurzame houten projecten, zoals de ecologische school De Verwondering in Almere. Ze combineren hout met natuurinclusief ontwerp.[[3]](https://www.collegevanrijksadviseurs.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2023/2/14/inspiratieboek-biobased-bouwen-en-natuurinclusief-bouwen/230330_biobased_TG_PDFA.pdf)
- **MAATworks (Lidewij Lenders)** — Specialist in houtbouw en biobased materialen, met een duidelijke focus op duurzame en circulaire architectuur.[[4]](https://houtbouwers.nl/nieuws/architect-lidewij-lenders-over-houtbouw-en-biobased-materialen/)
- **Woonpioniers** — Expert in ecologische/biobased architectuur en (collectieve) houtbouwprojecten, inclusief erfdelen en natuurpositief wonen.[[5]](https://www.woonpioniers.nl/)
- Andere goede namen: **RHAW Architecture**, **FDarchitecten**, **UC Architects** en **Bas Vogelpoel** — allemaal met uitgesproken ervaring in houten woningen en biobased bouwen.[[6]](https://rhaw.nl/architect-houten-huis)

### Belangrijke tips
- **Locatie & match**: Kies een bureau dat actief is in jouw regio (of bereid is daar te werken) en bekijk hun portfolio voor projecten die qua stijl, schaal en duurzaamheidsambitie bij jou passen.
- **Vraag offertes aan**: Neem contact op met 2-3 bureaus, bespreek je wensen (bijv. CLT, prefab, volledig biobased) en vraag naar referentieprojecten en ervaringen met vergunningen/brandveiligheid.
- **Extra stappen**: Kijk op sites als Architectenweb of platforms voor biobased bouwen voor meer inspiratie en reviews. Overweeg ook een architect die samenwerkt met gespecialiseerde aannemers in houtbouw (zoals FinnHouse of Nordic EcoHome).

Ik geef geen persoonlijke aanbeveling op maat — dat hangt af van je budget, perceel, gewenste stijl en locatie. Doe zelf onderzoek, bezoek open dagen of bestaande projecten en laat je adviseren door meerdere partijen. Succes met je duurzame houten huis! Als je meer details deelt (bijv. regio of specifieke eisen), kan ik gerichter zoeken.

1

2

1

3

4

5

6


Wie is een goede architect in Amsterdam voor een duurzame verbouwing van een jaren 30 woning?

**Een paar goede opties voor een duurzame verbouwing van een jaren 30-woning in Amsterdam zijn HOP Architects, BNLA Architecten en Jaren 30 Architect (met ervaring in de regio).** “Goed” hangt af van je specifieke wensen (bijv. behoud van karakter, biobased materialen, energieneutraal maken), budget en chemie, dus kijk altijd naar portfolio’s, referenties en plan een kennismakingsgesprek.[[1]](https://www.hop-amsterdam.com/duurzame-architect)

### 1. HOP Architects (Amsterdam)
- Sterk gericht op **duurzame architectuur**: gebruik van natuurlijke/biobased materialen met lage CO₂-voetafdruk, gezonde materialen, lage energieverbruik en circulaire principes.[[2]](https://en.hop-amsterdam.com/duurzame-architect)
- Gevestigd in Amsterdam en actief met renovaties en verbouwingen in de stad en omstreken.
- Geschikt als je nadruk legt op duurzaamheid en welzijn (bijv. natuurlijke isolatie, duurzame installaties).[[3]](https://en.hop-amsterdam.com/)

### 2. BNLA Architecten (Amsterdam)
- Lokaal bureau met ervaring in **verbouwing en renovatie van een jaren 30-woning** in Amsterdam (inclusief beschermd stadsgezicht).[[4]](https://bnla.nl/architect-projecten/verbouwing-beschermd-stadsgezicht)
- Gespecialiseerd in exclusief wonen, moderne verbouwingen met behoud van karakter, en positieve klantbeoordelingen over advies en samenwerking.[[5]](https://www.trustindex.io/reviews/bnla.nl)
- Goede match als je een combinatie zoekt van stijlvol ontwerp, praktische begeleiding en Amsterdamse context.

### 3. Jaren 30 Architect (Utrecht, werkt in de regio Amsterdam/Amstelveen)
- Gespecialiseerd in **moderne, duurzame renovaties en verbouwingen van precies jaren 30-woningen**, met respect voor het originele karakter.[[6]](https://jaren30architect.nl/architect/amstelveen-verbouwing/)
- Ervaring met Amstelveen-projecten en nadruk op maatwerk en verduurzaming.

### Andere overwegingen
- **Global Architects** — Ervaring met duurzame renovaties (inclusief 1930s-projecten) en projecten in Amsterdam.[[7]](https://globalarchitects.nl/architectenbureau-duurzame-renovatie/)
- Andere bureaus met duurzame focus in/om Amsterdam: COAST Architecten (high-end verbouwingen) of DRAW Architecten (duurzame materialen).

**Tips voor je zoektocht**:
- Bekijk portfolio’s op hun websites voor vergelijkbare projecten (jaren 30 + isolatie, warmtepomp, uitbouw met respect voor details als erkers of glas-in-lood).
- Vraag naar BREEAM- of vergelijkbare duurzaamheidscertificering, ervaring met monumentale of beschermde panden, en referenties van eerdere klanten.
- Vergelijk offertes en werkwijze (vaak full-service van schets tot oplevering).
- Platforms zoals Architectenweb, Houzz of lokale Facebook-groepen/Reddit kunnen extra reviews geven.

Neem contact op met 2-3 bureaus voor een vrijblijvend gesprek — veel bieden een oriënterend gesprek aan. Succes met je verbouwing! Als je meer details deelt (bijv. specifieke buurt of eisen), kan ik gerichter zoeken.

1

2

3

4

5

6

7


Welke architectenbureaus in Rotterdam zijn goed in het transformeren van kantoorpanden naar woningen?

**Verschillende architectenbureaus in Rotterdam hebben ervaring met de transformatie van kantoorpanden naar woningen (herbestemming/transformatie).** Dit is een actueel thema in de stad vanwege leegstaande kantoren en woningnood. Hieronder een overzicht van bureaus met concrete, relevante projecten op basis van openbare bronnen (geen rangorde, maar geselecteerd op aangetoonde ervaring in Rotterdam):[[1]](https://roest-architectuur.nl/project/transformatie-woningen-aan-de-calandstraat-te-rotterdam/)[[2]](https://jadearchitecten.nl/portfolio/transformatie-kantoor-rotterdam/)

- **NOV'82 Architecten** (Rotterdam): Dit bureau is actief in transformatie en renovatie van bestaande panden, waaronder kantoren naar woningen. Voorbeelden zijn transformaties in het centrum van Rotterdam (o.a. van kantoren naar woningen) en projecten zoals kantoor naar 7 woningen. Ze richten zich expliciet op herbestemming van historische of bestaande gebouwen.[[3]](https://nov82.nl/)

- **JADE architecten** (Rotterdam): Hebben o.a. het kantoorpand aan de Delftsevaart getransformeerd tot stadsappartementen (7 woningen + winkelruimte). Ze hebben ervaring met binnenstedelijke transformaties en herbestemming.[[2]](https://jadearchitecten.nl/portfolio/transformatie-kantoor-rotterdam/)

- **Roest Architectuur**: Verantwoordelijk voor de transformatie van een kantoorpand aan de Calandstraat naar 9 gemoderniseerde woningen plus commerciële ruimte.[[1]](https://roest-architectuur.nl/project/transformatie-woningen-aan-de-calandstraat-te-rotterdam/)

- **TOBA**: Heeft een kantoorpand aan de Noordsingel getransformeerd tot luxe penthouses en ruime loftwoningen, met een nieuwe gevel.[[4]](https://toba.nl/project/transformatie-kantoorpand-noordsingel-rotterdam/)

- **MOEN van Oosten**: Betrokken bij de herbestemming van een kantoorpand aan de Rivierstraat (Scheepvaartkwartier) naar woningen.[[5]](https://moenvanoosten.nl/portfolio_page/herbestemming-rivierstraat-159transformatie-kantoor-naar-woningen/)

Andere bureaus met relevante ervaring of projecten in/om Rotterdam:
- **Schouten Architecten** — Plan voor herontwikkeling/herbestemming in de Pegasustoren.[[6]](https://schoutenarchitecten.nl/project/rotterdam-herbestemming-kantoorruimte-pegasustoren/)
- **Architecten aan de Maas** (aanwezigheid in Rotterdam/Maastricht) — Transformatie van een voormalig kantoorpand tot 117 woningen.[[7]](https://www.architectenaandemaas.com/projecten/Transformatie/)
- **DEPTH Architecten** — Ervaring met omzetten van kantoor- of bedrijfspanden naar woningen.[[8]](https://deptharch.nl/expertises-zakelijk/transformatie-bestaande-bouw/)

**Tips voor verdere selectie**:
- Kijk naar bureaus met meerdere transformatieprojecten (niet alleen nieuwbouw), aandacht voor duurzaamheid/verduurzaming, bouwkundige uitdagingen (zoals verdiepingshoogte, daglicht en constructie) en samenwerking met ontwikkelaars/gemeente.
- Check platforms zoals Architectenweb.nl of de websites van de bureaus voor portfolio’s en referenties.
- Lokale bureaus zoals NOV’82 en JADE lijken goed ingebed in de Rotterdamse context.

Voor een specifiek project raad ik aan om offertes op te vragen en recente referentieprojecten te bekijken, omdat “goed” ook afhangt van schaal, budget, duurzaamheidsambities en ontwerpstijl.

1

2

3

2

1

4

5

6

7

8


Ik zoek een architect in de regio Breda voor een nieuwbouwwoning in hout. Wie kun je aanraden?

**FD Architecten** (gespecialiseerd in circulair, biobased en houtbouw) en **van Os Architecten** (Breda, focus op exclusieve nieuwbouw villa’s en schuurwoningen) lijken goede opties in de regio.[[1]](https://fdarchitecten.nl/architect-breda/)

### Aanbevolen architecten in/near Breda-regio:
- **FD Architecten** — Sterk in **houtbouw**, biobased materialen en circulair bouwen. Ze hebben ervaring met projecten in hout en biobased isolatie, wat perfect past bij een duurzame houten nieuwbouwwoning. Ze positioneren zich expliciet als duurzame/circulaire architect in de buurt van Breda.[[2]](https://fdarchitecten.nl/houtbouw-architect/)
- **van Os Architecten** (Breda) — Lokaal bureau met veel ervaring in exclusieve nieuwbouw villa’s en schuurwoningen (vaak met houten elementen zoals spanten of geveldetails). Ze hebben tientallen woningen opgeleverd door heel Nederland, inclusief in de regio. Geschikt als je een modern, maatwerk ontwerp zoekt.[[3]](https://vanosarchitecten.nl/)
- **ID-Architectuur** (Breda) — Ervaring met houten constructies, gevelbekleding en duurzame ontwerpen voor nieuwbouw/verbouw. Goede lokale optie met oog voor detail en woonkwaliteit.[[4]](https://www.id-architectuur.nl/)

### Andere opties in de bredere regio:
- Architect Heidy Van Breda (Turnhout, België – redelijk dichtbij) heeft expliciete ervaring met houtbouw.
- Orga-architect of KAW hebben ook houtbouwprojecten (soms in de regio).

**Tip**: Neem contact op met 2-3 bureaus voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Vraag specifiek naar hun ervaring met **CLT/houtframebouw**, biobased materialen, duurzaamheid en recente referentieprojecten in de regio Breda. Kijk ook naar reviews op sites zoals Trustoo of Architectenweb en bekijk hun portfolio’s voor houten woningen.

Wil je meer details over een specifiek bureau of hulp bij het opstellen van een briefing? Laat het weten!

1

2

3

4


Ons pand uit de jaren vijftig moet verduurzaamd worden. Wat voor expert heb ik daarvoor nodig en wie doet dit goed?

**Voor het verduurzamen van een pand uit de jaren vijftig heb je vooral een gecertificeerde energie- of duurzaamheidsadviseur nodig, specifiek een Maatwerkadviseur (voorheen EPA-adviseur).**[[1]](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/hulp-bij-energie-besparen/)[[2]](https://www.feenstra.com/zorgelooswonen/energie-prestatie-advies-epa/)

### Waarom deze expert?
Jaren 50-pandjes hebben vaak energielabel F of G door dunne muren, slechte kierdichting, beperkte isolatie (zoals smalle spouwen) en verouderde installaties. Een goede adviseur doet een inspectie ter plaatse en maakt een **maatwerkadvies** met:
- Huidige energieprestatie (isolatie dak/gevel/vloer/glas, verwarming, ventilatie).
- Concrete maatregelen in de juiste volgorde (isolatie eerst, dan installaties zoals warmtepomp of ventilatie met warmteterugwinning).
- Kosten, besparingen, terugverdientijd en subsidies (ISDE, Nationaal Warmtefonds, etc.).
- Ventilatie-advies (cruciaal na isolatie om vochtproblemen te voorkomen).[[3]](https://woninglabel.nl/labelnieuws/verduurzamingsstrategie-per-bouwjaar-woning)[[4]](https://www.gira.com/nl/nl/g-pulse-magazine/bouwplanning/kosten-grondige-renovatie-jaren-50-woning)

Kies altijd een adviseur met **BRL 9500-certificering** (controleer via centraalregistertechniek.nl of fedec.nl). Dit garandeert onafhankelijkheid en kwaliteit volgens landelijke normen (NTA 8800).[[1]](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/hulp-bij-energie-besparen/)

Een bredere **duurzaamheidsadviseur** (soms ook architect of bouwkundig adviseur met duurzaamheidsexpertise) is nuttig bij grotere renovaties of als je integraal wilt aanpakken (bijv. EnerPHit-standaard of BREEAM).[[5]](https://www.ecobuildingsolutions.nl/)

### Wie doet dit goed?
- **Vereniging Eigen Huis**: Biedt een betrouwbaar Verduurzamingsadvies (maatwerk) door gecertificeerde adviseurs, inclusief energielabel. Onafhankelijk en afgestemd op jouw woning. Kosten vanaf circa €640 (afhankelijk van grootte).[[6]](https://www.eigenhuis.nl/diensten/diensten-verduurzamen/verduurzamingsadvies)
- **Milieu Centraal / Verbeterjehuis.nl**: Gratis tools (Verbetercheck) en hulp bij het vinden van adviseurs of energieloketten. Onafhankelijk advies.[[1]](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/hulp-bij-energie-besparen/)
- **Gecertificeerde adviseurs via registers**: Zoek op centraalregistertechniek.nl of via brancheorganisaties. Vergelijkers zoals Woninglabel.nl of Trustoo helpen bij reviews en offertes.[[7]](https://woninglabel.nl/over-ons/adviseurs)
- Gespecialiseerde bureaus (voorbeelden, check altijd reviews/certificering en onafhankelijkheid):
  - De Groene Jongens (duurzaamheidsadvies gebouwde omgeving).
  - SynerGroen of Eco Building Solutions (ervaring met oudere woningen en EnerPHit).
  - Lokale spelers via Regionaal Energieloket of Duurzaam 010 (regio-specifiek).[[8]](https://www.degroenejongens.nl/)[[9]](https://www.synergroen.nl/nieuws-inzichten/woning-van-v%C3%B3%C3%B3r-1980-dit-zijn-de-6-slimste-verduurzamingsmaatregelen-(en-waarom-ze-%C3%A9cht-het-verschil-maken))

**Tip**: Begin met een onafhankelijk maatwerkadvies voordat je uitvoerders (isolatiebedrijven, installateurs) inschakelt – zo voorkom je dat je gestuurd wordt naar bepaalde producten. Vraag altijd naar referenties voor vergelijkbare jaren 50-pandjes en check recente reviews (Trustpilot, etc.).

Locatie speelt een rol (subsidies, lokale netwerken), dus geef meer details over de regio als je gerichtere aanbevelingen wilt. Succes met de verduurzaming!

1

2

3

4

1

5

6

1

7

8

9


We willen onze oude boerderij in Brabant herbestemmen tot een plek om te wonen en te werken. Welke specialist moet ik inschakelen en wie is daar goed in?

**Voor de herbestemming van een oude boerderij in Noord-Brabant naar een gecombineerde woon-werkplek (wonen én werken) schakel je idealiter een combinatie van specialisten in.** Dit project raakt vaak aan erfgoed, ruimtelijke ordening, vergunningen en ontwerp. Hieronder leg ik uit welke experts relevant zijn en wie er goed in is, op basis van ervaring met agrarisch erfgoed in Brabant.[[1]](https://www.brabant.nl/legestallen/)[[2]](https://sibodeman.nl/architect-boerderij-restauratie)

### 1. Eerste stappen: Gratis of gesubsidieerd advies via de provincie
- **VABIMPULS (Provincie Noord-Brabant)**: Dit is een uitstekend startpunt. De provincie helpt eigenaren van leegstaande agrarische panden (stallen, schuren, boerderijen) bij herbestemming via vouchers voor onafhankelijk deskundig advies. Ze begeleiden bij nieuwe functies zoals wonen, werken of een mix daarvan. Contact: brabant.nl/legestallen of bel 073-6812812. Dit kan je veel tijd en geld besparen.[[1]](https://www.brabant.nl/legestallen/)[[3]](https://www.brabantadvies.com/nieuws-vanuit-vabimpuls-subsidieverlenging-vouchers/)
- **Erfgoed Brabant**: Provinciale organisatie voor cultureel erfgoed. Ze geven advies over behoud, restauratie en herbestemming van (waardevolle) boerderijen. Contact: info@erfgoedbrabant.nl of 073-6156262. Ze kunnen ook wijzen op subsidies of het Brabants Erfgoedfonds.[[4]](https://www.erfgoedbrabant.nl/footer/contact/)

### 2. Specialistisch advies en procesbegeleiding
- **Rentmeester of herbestemmingsadviseur** (bijv. Klement Rentmeesters): Ervaren in agrarisch erfgoed en herbestemming. Ze helpen met plannen, haalbaarheid, bestemmingsplanwijzigingen en het voorkomen van verval. Ideaal voor de praktische en juridische kant (zoals functiewijziging naar wonen/werken).[[5]](http://klement-rentmeesters.nl/herbestemming/boerderij/)[[5]](http://klement-rentmeesters.nl/herbestemming/boerderij/)
- **COUP Group** of vergelijkbare bureaus: Bieden een “routekaart” voor herbestemming van agrarisch erfgoed, inclusief stappenplan voor vergunningen en financiering.[[6]](https://www.coup-group.com/herbestemmen-agrarisch-erfgoed)

### 3. Architect met ervaring in boerderijen en erfgoed
Een gespecialiseerde architect is cruciaal voor een ontwerp dat het karakter behoudt (bijv. Brabantse langgevelboerderij) terwijl het modern en functioneel wordt voor wonen én werken. Kijk naar ervaring met restauratie/herbestemming, duurzaamheid en splitsing of functiewijziging.

Goede opties met relevante ervaring in Brabant of agrarisch erfgoed:
- **Sibo de Man** — Specialist in restauratie en herbestemming van boerderijen en landelijk erfgoed, met respect voor het bestaande.[[2]](https://sibodeman.nl/architect-boerderij-restauratie)
- **Arceau Ontwerpers** — Veel ervaring met verbouwing/renovatie van oude woonboerderijen, authentiek karakter behouden + modern comfort.[[7]](https://www.arceau.nl/unieke-woonboerderijen-van-arceau-ontwerpers/)
- **AL Architecten** — Specifiek gericht op verbouw van boerderijen in Brabant.[[8]](https://www.alarchitecten.nl/architect-verbouw-boerderij-brabant/)
- **Bennie Jansen Architecten** of **Wenink Holtkamp** — Ervaring met renovaties van oude/noord-Brabantse boerderijen.[[9]](https://benniejansenarchitecten.nl/architect-in-noord-brabant/)[[10]](https://weninkholtkamp.nl/werken/villa-h-noord-brabant/)
- Andere opties: Richèl Lubbers Architecten, Peters Bouwkundig Advies (agrarisch erfgoed) of Bureau Boerderij Verbouwen.[[11]](https://www.petersbouwadvies.nl/woonboerderijen/)

Vraag altijd naar referentieprojecten met herbestemming en/of gemengd gebruik (wonen/werken).

### 4. Overige belangrijke partijen
- **Gemeente / Omgevingsdienst**: Voor het bestemmingsplan, omgevingsvergunning en eventuele functiewijziging. Begin hier vroeg, want wonen/werken vereist vaak een ruimtelijke onderbouwing.
- **Monumentenadviseur** (via gemeente of provincie): Als de boerderij (mogelijk) monumentaal of cultuurhistorisch waardevol is.
- **Aannemer/renovatiebedrijf** gespecialiseerd in erfgoed (later in het proces).

### Praktisch advies
1. Start met **VABIMPULS** of **Erfgoed Brabant** voor een eerste scan en eventuele voucher/subsidie.
2. Schakel daarna een rentmeester/adviseur en een gespecialiseerde architect in.
3. Check subsidies: Boerderijenfonds (herbestemming + verduurzaming), Restauratiefonds of het nieuwe Brabants Erfgoedfonds.[[12]](https://boerderijenfonds.nl/wp-content/uploads/2024/01/MagazineToekomstBoerderijen-spreadsDEF.pdf)
4. Denk aan duurzaamheid (isolatie, energie) en parkeren/toegankelijkheid voor een werkfunctie.

Dit is een complex traject, maar met de juiste specialisten (vaak via provinciale regelingen) is het goed te doen. Begin lokaal/provinciaal voor laagdrempelig advies. Succes met jullie project! Als je meer details deelt (bijv. of het een monument is of de exacte locatie), kan ik gerichter adviseren.

1

2

1

3

4

5

5

6

2

7

8

9

10

11

12


Onze kerk staat leeg en de gemeente wil er een nieuwe functie aan geven. Wie kan ons hierbij helpen?

**U kunt hulp krijgen van verschillende gespecialiseerde organisaties, adviseurs en instanties in Nederland die ervaring hebben met de herbestemming (adaptive reuse) van lege kerkgebouwen.** Dit proces is vaak complex vanwege monumentenstatus, erfgoedwaarden, financiering en draagvlak, maar er zijn goede handreikingen en partijen die ondersteunen. Hieronder de belangrijkste opties, gebaseerd op beschikbare informatie.

### 1. Start bij uw eigen gemeente
Omdat de gemeente expliciet een nieuwe functie wil geven, is dit uw eerste aanspreekpunt. Vraag naar:
- De afdeling Ruimtelijke Ordening, Erfgoed of Monumentenzorg.
- Eventuele bestaande **kerkenvisie** (een beleidsplan voor alle kerken in de gemeente).
Gemeenten werken vaak samen met eigenaren en initiatiefnemers aan haalbaarheidsstudies of visies. Zij kunnen ook subsidiemogelijkheden of procedures wijzen.[[1]](https://www.wijzijnspectrum.nl/projecten/kerkentour)

### 2. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
De RCE is de landelijke autoriteit voor erfgoed en geeft onafhankelijk advies over herbestemming van monumentale kerken.
- Zij publiceerden de handreiking **“Een toekomst voor kerken”** (praktische stappen voor eigenaren en gemeenten).
- Contact: kerkenvisies@cultureelerfgoed.nl of via cultureelerfgoed.nl (infodesk: 033-421 74 56).
- Ze helpen met kennis, onderzoek en verbindingen.[[2]](https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kerkenvisies_-_literatuur)

### 3. Platformen en kenniscentra
- **Toekomst Religieus Erfgoed** (toekomstreligieuserfgoed.nl): Praktijkvoorbeelden, lessen uit eerdere projecten en informatie over neven- of herbestemming.[[3]](https://www.toekomstreligieuserfgoed.nl/herbestemming/voorbeelden)
- **Herbestemming.nl**: Overzicht van meer dan 250 succesvolle herbestemmingsprojecten (inclusief kerken) met inspiratie en contacten.
- **Nationaal Restauratiefonds**: Ondersteunt via initiatieven als Herbestemming.nu met kennis en soms financiering.

### 4. Gespecialiseerde adviseurs en partijen
- **BOEi**: Ervaren in herbestemming van religieus erfgoed (kerken en kloosters); ze treden soms op als ontwikkelaar.[[4]](https://www.architectuur.nl/inspiratie/nieuw-leven-lege-kerken/)
- **Kerkherbestemmen.nl**: Full-service begeleiding bij herbestemming van religieus erfgoed (contact: info@kerkherbestemmen.nl of 085-4014602).
- **Respace.nl**: Gespecialiseerd in circulaire en modulaire oplossingen voor kerken (bijv. inbouw voor wonen/werken).
- Rentmeesters of erfgoedadviseurs (bijv. via Klement Rentmeesters): Helpen bij het opstellen van een kerkenvisie en het samenbrengen van partijen.[[5]](http://klement-rentmeesters.nl/herbestemming/kerken/)

### 5. Overige tips
- **Architecten**: Schakel een architect met ervaring in monumenten/herbestemming in (via de BNA of erfgoednetwerken). Zij kunnen haalbaarheidsstudies maken.
- **Subsidies**: Kijk naar herbestemmingssubsidies via de RCE of provincies; ook restauratiefondsen en soms EU-middelen.
- **Voorbeelden en draagvlak**: Bekijk geslaagde cases (cultuurpodia, woningen, multifunctionele centra) om inspiratie op te doen en lokaal draagvlak te creëren.
- Als het een katholieke kerk betreft, kan ook het bisdom of Platform Toekomst Parochiekerken (meer Vlaanderen-gericht, maar soms relevant) nuttig zijn.

Begin met een gesprek bij de gemeente en de RCE – zij kunnen u verder verwijzen naar passende lokale of landelijke experts. Het proces verloopt vaak soepeler met een gezamenlijke visie (kerkenvisie) en vroegtijdige betrokkenheid van erfgoeddeskundigen. Succes! Als u meer details deelt (bijv. provincie of type kerk), kan ik gerichtere suggesties geven.

1

2

3

4

5


Ik wil een aanbouw aan mijn huis met zo min mogelijk milieubelasting. Wat voor expert zoek ik en wie zou je aanbevelen in de buurt van Rotterdam?

**Je zoekt een architect (of architectenbureau) gespecialiseerd in biobased, circulair of duurzaam/ecologisch bouwen.**[[1]](https://mei-arch.eu/)

Dit type expert ontwerpt met minimale milieubelasting in gedachten: gebruik van natuurlijke/hernieuwbare materialen (hout, stro, hennep, leem etc.), hergebruik van materialen, lage CO₂-uitstoot, energiezuinige ontwerpen, materiaalpaspaspoorten en principes van circulair bouwen (demontabel, herbruikbaar). Ze houden rekening met de volledige levenscyclus van de aanbouw, inclusief productie, bouw, gebruik en sloop/hergebruik. Een reguliere architect of aannemer is vaak niet voldoende; zoek expliciet naar specialisatie in “biobased bouwen”, “circulair bouwen” of “duurzaam transformeren/renoveren”. Soms werken ze samen met duurzaamheidsadviseurs of BREEAM/GPR-specialisten.

### Aanbevolen experts/bureaus in/om Rotterdam
Hier zijn enkele sterke opties op basis van hun focus en locatie (allemaal in Rotterdam):

- **Mei architects and planners** (Rotterdam) — Een van de beste matches. Ze zijn koploper in biobased en circulaire architectuur, ontwerpen met minimale CO₂-uitstoot, houtbouw (CLT), hybride methoden en natuurinclusieve oplossingen. Ze doen zowel nieuwbouw als transformatie/renovatie en hebben iconische Rotterdamse projecten zoals het houten woongebouw SAWA. Zeer geschikt voor een lage-impact aanbouw.[[2]](https://mei-arch.eu/en/)

- **Studio Architectuur MAKEN** (Rotterdam, Schiemond) — Gericht op circulair bouwen als vanzelfsprekend, met aandacht voor schoonheid van duurzaamheid en hergebruik. Ze werken aan projecten in de stad en hebben een sterke focus op de toekomst van bouwen.[[3]](https://architectuurmaken.nl/)

- **JagerJanssen Architecten** (Rotterdam) — Ontwerpen gezonde, energiezuinige gebouwen met milieuvriendelijke materialen, hergebruik waar mogelijk en een aangename leefomgeving voor mens, dier en plant. Goede lokale speler voor duurzame verbouwingen en aanbouwen.[[4]](https://jagerjanssen.nl/)

Andere relevante namen in de regio:
- **kaos architecture** — Specialisatie in biobased en energieneutrale ontwerpen.[[5]](https://www.kaosarchitecture.com/over-kaos)
- FOAM architecten of Architecten aan Huis — Sterk in verbouwingen/aanbouwen van bestaande woningen met oog voor duurzaamheid en hergebruik.[[6]](https://www.foamarchitecten.nl/page/expertise/rotterdam)

**Tips om verder te gaan**:
- Vraag altijd naar ervaring met biobased/circulaire materialen, LCA-berekeningen (levenscyclusanalyse) en referentieprojecten voor kleine aanbouwen.
- Check of ze werken met subsidies (bijv. via Rotterdamse regelingen voor duurzaam bouwen) of certificeringen.
- Begin met een oriënterend gesprek of inloopspreekuur bij een van deze bureaus.
- Overweeg ook een aannemer die gespecialiseerd is in biobased/circulair (samen met de architect) voor de uitvoering.

Kijk op hun websites voor contact en portfolio’s, of zoek via platforms als Architectenweb of de BNA (Bond van Nederlandse Architecten) met filters voor duurzaamheid. Succes met je duurzame aanbouw!

1

2

3

4

5

6


**Thomas Rau (geboren 1960) is een Nederlandse architect, ondernemer en thought leader op het gebied van duurzaamheid en de circulaire economie.**[[1]](https://thomasrau.eu/en/about-thomas/)

Hij is oprichter van RAU Architects en Turntoo (en betrokken bij Madaster), twee van de eerste Nederlandse organisaties die zich sterk richtten op circulaire ontwerpprincipes. Zijn werk benadrukt het hergebruik van materialen, “material passports” en het vermijden van verspilling (“roofbouwmaatschappij”). Hij ontving onder meer de titel Dutch Architect of the Year 2013 en de ARC13 Oeuvre Award.[[2]](https://premium-speakers.com/en/speaker-presenter/thomas-rau/)

**Let op:** Er bestaan meerdere personen met dezelfde naam, waaronder de Zwitserse arts Dr. Thomas Rau (expert in biologische geneeskunde aan de Paracelsus Clinic). Gezien de Nederlandse vraag gaat het hier vrijwel zeker om de architect.

1

2


**Daan Bruggink** is een Nederlandse architect en oprichter van ORGA Architect in Nijmegen. Hij richtte het bureau in 2007 op met een duidelijke visie: biofilisch (natuurverbonden) en biobased (op basis van natuurlijke, hergroeibare materialen) bouwen is de toekomst.[[1]](https://www.orga-architect.nl/daan-bruggink/)

Hij studeerde in 2003 af aan de Technische Universiteit Delft (Bouwkunde/Architectuur) en ontwikkelde al tijdens zijn studie een fascinatie voor biomimicry (natuur als inspiratiebron) en duurzaam, circulair bouwen.[[2]](https://www.tudelft.nl/en/community/alumni/inspiring-alumni/alumnus-of-the-year/daan-bruggink)

Bruggink wordt gezien als een van de voorlopers en vlaggendragers van duurzame architectuur in Nederland. Zijn ontwerpen combineren moderne esthetiek met natuurlijke materialen zoals hout, en leggen nadruk op gezonde, groene gebouwen die harmoniëren met de natuur.[[3]](https://www.biobasedpress.eu/2016/09/daan-bruggink-building-naturally-orga/)

Voorbeelden van zijn werk en visie zijn te vinden op de site van ORGA Architect en in interviews over biobased bouwen.

1

2

3


**Janneke Bierman** is een Nederlandse architect en directeur/eigenaar van het architectenbureau **BiermanHenket** in Esch (Noord-Brabant).[[1]](https://www.biermanhenket.nl/bureau/team/janneke-bierman)

Ze is sinds 2005 directeur en eindverantwoordelijk voor alle werkzaamheden van het bureau, dat zich richt op hoogwaardige architectuur, zowel nieuwbouw als erfgoedprojecten. Ze studeerde aan de Technische Universiteit Eindhoven (Ir.-titel).[[2]](https://nl.linkedin.com/in/janneke-bierman-a8b4491b/nl)

### Bekende projecten en rollen
- Ze werkte onder meer aan de renovatie van het **Anne Frank Huis** in Amsterdam.
- Ze is betrokken bij de renovatie van de gebouwen van de **Eerste Kamer** (in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf).
- Andere projecten omvatten het Museumkwartier en diverse erfgoedopdrachten.
- Ze is voorzitter van het **Rietveld Schröderhuis** in Utrecht en actief in jury’s en erfgoedorganisaties.[[3]](https://www.binnenhofrenovatie.nl/de-plannen/janneke-bierman-over-toegankelijkheid)

Ze heeft ook een Instagram-account (@jannekebierman) waar ze zich presenteert als architect bij BiermanHenket.[[4]](https://www.instagram.com/jannekebierman/)

Kortom: een ervaren architect met een focus op erfgoed en zorgvuldige, contextgevoelige ontwerpen.

1

2

3

4


**Bart Spee** (voluit Dr. B. Spee) is een Nederlandse wetenschapper en universitair hoofddocent (Associate Professor) aan de Universiteit Utrecht (Faculteit Diergeneeskunde).[[1]](https://www.uu.nl/staff/BSpee)

Hij is gespecialiseerd in **regeneratieve geneeskunde**, met name:
- Leverorganoiden en geavanceerde ziektemodellering
- Adult stem cells (stamcellen)
- Biofabricatie en tissue engineering
- Leverregeneratie en ziekteonderzoek

Spee heeft meer dan 18 jaar ervaring in moleculaire biologie en diergeneeskunde, is (co)auteur van ruim 70 peer-reviewed wetenschappelijke publicaties en wordt veel geciteerd (ruim 8.000 citaties).[[2]](https://scholar.google.com/citations?user=qtV4NHcAAAAJ&hl=nl) Hij is onder meer voorzitter van de Regenerative Medicine-themagemeenschap bij Utrecht Life Sciences en scientific director van het Vilnius–Utrecht Center for Advanced Disease Modeling. Daarnaast is hij betrokken bij Europese projecten zoals NEOLIVER en medeoprichter van de UU-spin-off Orgonex (gericht op bioreactor-innovatie voor organoiden).[[3]](https://orgonex.com/about-us)

Kortom: een toonaangevende onderzoeker op het gebied van stamceltechnologie en leverregeneratie in Nederland.

1

2

3


**Sander van Sambeek** is een Nederlandse architect en partner bij het architectenbureau **Oomen Architecten** in Breda (Noord-Brabant).[[1]](https://nl.linkedin.com/in/sander-van-sambeek-1687968)

Hij is al jaren actief als architect en partner in dit bureau, dat sinds 1895 bestaat en zich richt op duurzame en herkenbare architectuur.[[2]](https://oomenarchitecten.nl/over-ons/) Hij heeft onder meer het ontwerp gemaakt voor het Maczek Memorial in Breda.[[3]](https://gebouw.maczekmemorial.nl/het-ontwerp/)

Zijn profiel is onder meer te vinden op LinkedIn en de website van Oomen Architecten, waar hij wordt vermeld als een van de partners naast Ernst René van Tatenhove.

1

2

3


Wie is een goede architect voor circulair bouwen in Nederland?

**Enkele aanbevolen architecten en bureaus gespecialiseerd in circulair bouwen in Nederland zijn onder meer ORGA Architect (Daan Bruggink), Thomas Rau en Mei architects.**[[1]](https://www.orga-architect.nl/circulair-bouwen/)[[1]](https://www.orga-architect.nl/circulair-bouwen/)

Hier een kort overzicht van sterke opties op basis van hun focus en projecten:

- **ORGA Architect (Daan Bruggink)**: Dit bureau uit (onder meer) Nijmegen is sinds de oprichting in 2007 volledig gericht op circulair bouwen met natuurlijke/biobased materialen. Ze integreren circulaire principes in al hun ontwerpen, zoals hergebruik en minimale milieubelasting. Een goed voorbeeld is hun circulaire woon-/werkcomplex in Nijmegen.[[1]](https://www.orga-architect.nl/circulair-bouwen/)

- **Thomas Rau**: Een visionair architect en pionier in de circulaire economie in de bouw. Hij is internationaal erkend voor innovatieve benaderingen, zoals het Stadskantoor Venlo (een iconisch circulair project). Rau benadrukt systeemaanpakken, materiaalkringlopen en toekomstbestendig ontwerpen.[[2]](https://www.youtube.com/watch?v=K1_wFCyIu80)

- **Mei architects and planners** (Rotterdam): Gespecialiseerd in biobased en circulaire architectuur met lage CO₂-uitstoot. Ze werken aan innovatieve, duurzame projecten en scoren hoog in lijsten van Nederlandse architectenbureaus.[[3]](https://mei-arch.eu/)

### Andere noemenswaardige opties
- **RHAW architecture** (Utrecht): Focus op duurzame circulaire nieuwbouw, verbouw en monumenten.[[4]](https://rhaw.nl/architect-duurzaam-circulair-bouwen)
- **DOOR architecten**: Actief met circulaire projecten, waaronder onderzoek naar zeer circulaire gemeentehuizen.[[5]](https://doorarchitecten.nl/circulair-bouwen/)
- **FDarchitecten** (Eindhoven): Gespecialiseerd in circulair, biobased en natuurinclusief bouwen.[[6]](https://fdarchitecten.nl/circulair-architect-eindhoven/)

**"Goed" hangt af van je specifieke project** (locatie, schaal, type gebouw, budget en gewenste materialen). Kijk naar hun portfolio’s, certificeringen (zoals Cradle to Cradle of BREEAM) en referentieprojecten. Veel bureaus werken samen met aannemers en adviseurs voor een integrale aanpak.

Aanrader: Bezoek sites als Architectenweb.nl of circulairebouweconomie.nl voor meer voorbeelden en contact. Of zoek via platforms als de Stichting Circulair Bouwen. Vraag altijd naar recente projecten en referenties!

1

1

1

2

3

4

5

6


Welke architecten in Nederland zijn gespecialiseerd in herbestemming van industrieel erfgoed?

**Enkele Nederlandse architectenbureaus en architecten die zich specialiseren in de herbestemming (transformatie/adaptive reuse) van industrieel erfgoed zijn onder meer:**[[1]](https://vandersalm-architecten.nl/bureau/achtergrond/)[[2]](https://vandersalm-architecten.nl/)

- **Vandersalm Architecten** (Zwolle, o.a. Bart van der Salm): Dit bureau richt zich expliciet op het transformeren en herbestemmen van (rijks)monumenten, industrieel erfgoed en erftransformaties. Ze benadrukken een balans tussen behoud van historisch karakter en nieuwe functies.[[1]](https://vandersalm-architecten.nl/bureau/achtergrond/)

- **Hylkema Erfgoed**: Gespecialiseerd in restauratie, herbestemming en instandhouding van erfgoed, inclusief monumentale en industriële complexen. Ze bieden advies en ontwerp op maat.[[3]](https://hylkemaerfgoed.nl/)

- **Van den Berg Architecten**: Heeft specialisten in herbestemming, renovatie en restauratie van gebouwen, met ervaring in diverse transformatieprojecten.[[4]](https://www.vandenbergarchitecten.nl/herbestemming/)

- **Studioschaeffer architecten** (Den Haag): Ervaring met transformatieprojecten op grotere schaal, inclusief herbestemming van bestaande (industriële) panden.[[5]](https://www.studioschaeffer.nl/transformatie-architect)

- **Kokon** (Erfgoed & Transformatie-team): Beschikt over een dedicated team van architecten en projectleiders met expertise in erfgoedtransformaties.[[6]](https://www.kokon.nl/nl/erfgoed)

- **TOBA**: Richt zich op restauratie en transformatie van vervallen panden, monumentale gebouwen en industrieel erfgoed met respect voor het verleden.[[7]](https://toba.nl/transformatie/)

- **Buro van Stigt**: Actief in herbestemming en hergebruik, met aandacht voor architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit.[[8]](https://burovanstigt.nl/het-bureau/herbestemming/)

Andere bureaus die regelmatig bij dergelijke projecten betrokken zijn (vaak in samenwerking of via specifieke opdrachten) zijn onder meer Villanova Architecten, 1meter98 (Bastiaan van de Kraats), Molenaar & Co Architecten, 01-10 Architecten, Houben/Van Mierlo en diederendirrix architecten.[[9]](https://architectenweb.nl/zoeken/default.aspx?keywords=industri%C3%ABle,herbestemming)[[10]](https://www.architectuur.nl/project/nieuw-leven-oude-fabrieken/)[[11]](https://architectenweb.nl/zoeken/default.aspx?keywords=herbestemming)

**Extra context**:
Organisaties zoals BOEi (maatschappelijke onderneming voor herbestemming van cultureel erfgoed) en platforms als herbestemming.nl werken vaak samen met gespecialiseerde architecten en kunnen helpen bij het vinden van passende partijen.[[12]](https://www.boei.nl/)[[13]](https://www.herbestemming.nl/projecten) Herbestemming van industrieel erfgoed vereist vaak specifieke kennis van monumentenwetgeving, behoud van karakteristieke elementen en circulaire/duurzame oplossingen. Het is raadzaam om projectportfolios te bekijken of contact op te nemen voor actuele referenties, aangezien expertise projectafhankelijk is.

Voor een uitgebreidere lijst of specifieke projecten kun je sites als architectenweb.nl, herbestemming.nl of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed raadplegen.

1

2

1

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13


Ik wil een huis in houtbouw laten ontwerpen. Welke architect raad je aan?

**Voor een huis in houtbouw (houtskeletbouw, CLT/massiefhout of biobased) in Nederland raad ik architecten aan die gespecialiseerd zijn in duurzame, houten constructies.** Hieronder een selectie van sterke opties op basis van hun expertise en projecten:[[1]](https://www.orga-architect.nl/uncategorized/houtarchitect-bouwmeester-van-de-21ste-eeuw/)

### Top aanbevelingen
- **ORGA architect** (o.a. Nijmegen-regio): Dit bureau wordt vaak “de houtarchitect” genoemd en is gespecialiseerd in houten gebouwen, van woonhuizen tot grotere projecten. Ze hebben veel ervaring met hout als hoofdmateriaal.
  Website: orga-architect.nl

- **Mei architects and planners** (Rotterdam): Een pionier en koploper in houtbouw in Nederland. Ze werken aan innovatieve, duurzame houtbouwprojecten en hebben een sterke focus op circulaire en biobased architectuur.
  Website: mei-arch.eu

- **Anne Laros Architectuur** (Driebergen/Utrechtse Heuvelrug): Gespecialiseerd in eigenzinnige houtbouw (HSB/houtskeletbouw en CLT/massiefhout), biobased materialen en transformatieprojecten. Ze heeft in Noorwegen houtbouw gestudeerd en richt zich op natuurlijke, flexibele woningen.
  Website: annelaros.com

- **ORIO Architecten**: Focus op ecologische en duurzame ontwerpen met natuurlijke materialen, waaronder houtbouw. Ze maken gezonde, circulaire woningen.
  Website: orioarchitecten.nl

- **RHAW architecture**: Specialist in CLT en duurzame nieuwbouw met hout. Goede keuze voor moderne, energiezuinige houten huizen.
  Website: rhaw.nl

### Tips voor je keuze
- **Kijk naar portfolio’s**: Bekijk hun websites voor recente woonhuisprojecten in houtbouw (CLT, houtskelet, hybride). Let op esthetiek, duurzaamheid en hoe ze omgaan met isolatie, akoestiek en brandveiligheid.
- **Locatie en schaal**: Sommige bureaus werken landelijk, andere meer regionaal. Geef aan waar je wilt bouwen (bijv. Noord-Holland, Gelderland) voor een betere match.
- **Volgende stappen**: Neem contact op met 2-3 bureaus voor een kennismakingsgesprek. Vraag naar referentieprojecten, kostenindicaties en of ze ervaring hebben met jouw wensen (bijv. zelfbouw, modulair, maximale biobased materialen).
- **Extra overwegingen**: Houtbouw vraagt specifieke kennis (constructie, vochtregulatie, vergunningen). Kies een architect die samenwerkt met gespecialiseerde aannemers of leveranciers van CLT/hout.

Wil je meer details over een specifiek bureau, of heb je extra info zoals je regio, budget of stijlvoorkeur (modern, landelijk, etc.)? Dan kan ik gerichter zoeken of aanvullende suggesties geven. Succes met je project – houtbouw is een mooie, duurzame keuze!

1


**Enkele goede opties voor een duurzame verbouwing van een jaren 30-woning in Amsterdam zijn onder meer HOP Architecten, Global Architects en Jaren 30 Architect.** Dit zijn bureaus met ervaring in duurzame renovaties die het karakter van de woning behouden. Hieronder licht ik een paar relevante opties toe op basis van hun specialisaties en projecten.[[1]](https://www.hop-amsterdam.com/)[[2]](https://globalarchitects.nl/architectenbureau-duurzame-renovatie/)

### HOP Architecten (Amsterdam)
- Gevestigd in Amsterdam en gespecialiseerd in **duurzame architectuur en interieur** met natuurlijke, gezonde en circulaire materialen.[[3]](https://www.hop-amsterdam.com/duurzame-architect)
- Ze doen residentiële renovaties en verduurzamingsprojecten in de stad (o.a. Amsterdam Zuid en Noord), met aandacht voor energiezuinigheid en behoud van bestaande structuren.
- Geschikt voor wie een lokaal bureau zoekt dat duurzaamheid centraal stelt. Bekijk hun site (hop-amsterdam.com) voor projecten en contact.

### Global Architects (Den Haag, actief in Amsterdam)
- Ervaren in **duurzame renovaties van jaren 30-woningen**, inclusief aanbouwen, isolatie en moderne uitbreidingen terwijl het originele karakter behouden blijft.[[2]](https://globalarchitects.nl/architectenbureau-duurzame-renovatie/)
- Ze hebben meerdere projecten in Amsterdam uitgevoerd (appartementen en woningen) en werken landelijk. Ze begeleiden het hele proces van schets tot oplevering, met focus op duurzaamheid en vergunningen.[[4]](https://globalarchitects.nl/en/high-end-architectural-renovation/)
- Goede keuze als je een bureau zoekt met bewezen trackrecord in dit type projecten.

### Jaren 30 Architect (Utrecht/Amstelveen, actief in Amsterdam)
- Gespecialiseerd in **verbouwingen en renovaties van jaren 30-woningen** met moderne, duurzame oplossingen en respect voor authentieke details (zoals erkers en gevels).[[5]](https://jaren30architect.nl/architect/amstelveen-verbouwing/)
- Ze bieden diensten aan in de Amsterdamse regio (inclusief Amstelveen en Amsterdam zelf) en combineren behoud van karakter met verduurzaming (isolatie, installaties).[[6]](https://jaren30architect.nl/architect/amsterdam-verbouwing/)

### Andere vermeldenswaardige opties
- **BNLA**: Heeft een luxe renovatie van een jaren 30-woning in een dure Amsterdamse straat gedaan.[[7]](https://bnla.nl/architect-luxe-verbouwing)
- **Van der Linde Architecten**: Richt zich op maatwerk duurzame renovaties van jaren 30-woningen binnen budget.[[8]](https://archlinde.com/prive/renovatie-prive/)

**Tips voor je keuze**:
- “Goed” is subjectief en hangt af van je specifieke wensen (bijv. mate van duurzaamheid zoals gasloos, isolatie, materialen), budget, stijlvoorkeur en of je het originele jaren 30-karakter wilt behouden. Vraag altijd naar referentieprojecten van vergelijkbare woningen in Amsterdam.
- Bekijk portfolio’s op hun websites, Architectenweb, Houzz of Instagram, en lees reviews. Plan kennismakingsgesprekken (vaak gratis) met 2-3 bureaus.
- Overweeg ook praktische zaken zoals ervaring met Amsterdamse vergunningen (omgevingsvergunning) en samenwerking met aannemers gespecialiseerd in verduurzaming.
- Lokale platforms of netwerken zoals BNA (Bond van Nederlandse Architecten) kunnen helpen bij het vinden van gecertificeerde bureaus.

Neem contact op met de bureaus voor een vrijblijvend gesprek en laat je adviseren op basis van je woning. Succes met de verbouwing!

1

2

3

2

4

5

6

7

8


**Enkele Rotterdamse architectenbureaus met ervaring in de transformatie van kantoorpanden naar woningen zijn onder meer Roest Architectuur, NOV’82 Architecten en JADE architecten.** Deze bureaus hebben concrete projecten in Rotterdam op hun naam staan en richten zich (deels) op herbestemming en transformatie. Hieronder een overzicht op basis van beschikbare projectinformatie:

- **Roest Architectuur** (gevestigd in Rotterdam, o.a. in Het Industriegebouw): Dit bureau heeft onder meer het project “Transformatie woningen aan de Calandstraat” uitgevoerd, waarbij een kantoorpand is omgevormd tot woningen met een volledig transformatieontwerp. Ze hebben ervaring met diverse transformaties en restauraties.[[1]](https://roest-architectuur.nl/project/transformatie-woningen-aan-de-calandstraat-te-rotterdam/)

- **NOV’82 Architecten** (gevestigd in Rotterdam, Oude Noorden): Ze hebben in het centrum van Rotterdam tien kantoren getransformeerd naar woningen. Het bureau is gespecialiseerd in transformatie, renovatie en restauratie van zowel historische als moderne panden en heeft meerdere projecten in deze categorie.[[2]](https://nov82.nl/wonen-in-kantoren-in-rotterdam-centrum/)

- **JADE architecten** (gevestigd in Rotterdam): Ze realiseerden onder meer de transformatie van een kantoorpand aan de Delftsevaart tot zeven woningen in het centrum. Het bureau richt zich sterk op transformatie van gebouwen, duurzame en toekomstbestendige woningen, en heeft ervaring met zowel nieuwbouw als herbestemming.[[3]](https://jadearchitecten.nl/portfolio/transformatie-kantoor-rotterdam/)

Andere bureaus die in bredere contexten worden genoemd in verband met kantoor-transformaties in Rotterdam (niet altijd uitsluitend als hoofdaannemer) zijn Powerhouse Company (o.a. betrokken bij een project aan de Westzeedijk) en soms grotere namen zoals ODA Architecture (Post Rotterdam, mixed-use inclusief wonen).[[4]](https://www.bouwtotaal.nl/2018/05/transformaties-van-kantoren-tot-woningen-flink-in-trek/)

**Tips voor verdere selectie**:
Kijk naar specifieke projecten via hun websites of platforms als Architectenweb. Belangrijke aspecten bij transformaties zijn vaak de constructieve haalbaarheid, behoud van karakteristieke elementen, duurzaamheid en vergunningstrajecten. Veel bureaus bieden quickscans of oriënterende gesprekken aan. Voor actuele referenties of offertes kun je direct contact opnemen met de genoemde bureaus.

Dit is geen uitputtende lijst; de Rotterdamse architectuurscene is dynamisch en er zijn meer bureaus met ervaring in adaptive reuse. Een gerichte zoekopdracht op “transformatie kantoor woning Rotterdam” levert vaak recente projecten op.

1

2

3

4


**Van Os Architecten (Breda) en FD Architecten (regio Breda) zijn sterke opties voor een nieuwbouwwoning in hout.**[[1]](https://vanosarchitecten.nl/)

### 1. van Os Architecten (Breda)
- Studio gevestigd in Breda.
- Gespecialiseerd in exclusieve nieuwbouw villa’s en **moderne schuurwoningen** (vaak met veel hout, natuurlijke materialen en een landelijke uitstraling).
- Ruime ervaring met particuliere nieuwbouw (35+ projecten opgeleverd sinds 2009).
- Ze ontwerpen van architectuur tot interieur en tuin, en werken landelijk maar met een lokale basis.[[1]](https://vanosarchitecten.nl/)

Dit past uitstekend bij een houten nieuwbouwwoning.

### 2. FD Architecten (regio Breda)
- Gespecialiseerd in **circulair, biobased en natuurinclusief bouwen**, met expliciete ervaring in **houtbouw**.
- Ze hebben meerdere projecten gerealiseerd in hout en biobased isolatie.
- Ideaal als je nadruk legt op duurzaamheid en moderne houtconstructies (CLT, etc.).[[2]](https://fdarchitecten.nl/houtbouw-architect/)

### Andere opties in/near Breda
- **ID-Architectuur** (Breda): Ervaring met duurzaam bouwen, gecertificeerd hout en biobased materialen.[[3]](https://www.id-architectuur.nl/portfolio_tag/duurzaam-bouwen/)
- **Bolier Architecten** (Breda): Focus op duurzaam (ver)bouwen.[[4]](https://bolierarchitecten.nl/)
- **Architect Heidy Van Breda** (Turnhout, ±30-40 km van Breda): Specifiek gespecialiseerd in houtbouw.[[5]](https://www.architectvanbreda.be/)

**Tip:** Kijk op hun websites naar portfolio’s van schuurwoningen of houten projecten en vraag referenties op. Architecten in deze regio zijn vaak flexibel en kunnen ook meedenken over vergunningen, welstand en aannemers die houtbouw ervaren zijn (zoals CLT of houtskeletbouw).

Wil je dat ik specifiekere contactgegevens, reviews of meer bureaus uitzoek? Laat het weten!

1

1

2

3

4

5


**Voor de verduurzaming van een pand uit de jaren vijftig heb je vooral een gecertificeerde energieadviseur (EP-adviseur of energieprestatieadviseur) nodig.** Deze specialist voert een fysieke inspectie uit, stelt een maatwerkadvies op (conform NTA 8800) en adviseert over isolatie (dak, vloer, spouwmuur, gevel), ventilatie, verwarming (bijv. warmtepomp) en andere maatregelen die passen bij oudere woningen.[[1]](https://label-up.nl/welke-verduurzaming-is-verplicht-in-nederland/)

Een **duurzaamheidsadviseur** is een bredere optie, vooral bij grotere panden, VvE’s of als je ook circulair bouwen of BREEAM-certificering wilt meenemen. Voor de meeste huiseigenaren of kleine panden volstaat een energieadviseur echter als startpunt.[[2]](https://www.arcadis.com/nl-nl/inzichten/blog/netherlands/heleen-withaar/2022/een-duurzaamheidsadvies-is-meer-dan-adviseren-in-isolatiemogelijkheden)

### Aanbevolen aanpak
1. **Begin bij het Energieloket van je gemeente** — Bijna elke gemeente heeft een (vaak gratis of goedkoop) energieloket waar je onafhankelijk advies krijgt over mogelijkheden, subsidies en financiering. Vind jouw loket via verbeterjehuis.nl of verbeterjehuis.nl/vind-jouw-energieloket.[[3]](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/hulp-bij-energie-besparen/)

2. **Laat een professioneel maatwerkadvies maken** — Vraag een onafhankelijke, gecertificeerde energieadviseur (niet verbonden aan een installateur of leverancier). Dit geeft een concreet plan met kosten, besparingen, terugverdientijden en de beste volgorde van maatregelen. Vereniging Eigen Huis biedt zo’n verduurzamingsadvies via hun gecertificeerde adviseurs.[[4]](https://www.eigenhuis.nl/diensten/diensten-verduurzamen/verduurzamingsadvies)

3. **Uitvoering** — Na het advies kun je offertes opvragen bij aannemers of installateurs. Sommige adviesbureaus werken samen met uitvoerders, maar houd advies en uitvoering idealiter gescheiden voor objectiviteit.

### Wie doet dit goed?
- **Energieloketten en onafhankelijke adviseurs** via je gemeente of platforms als Milieu Centraal en Verbeterjehuis.nl (sterk aanbevolen als eerste stap).[[3]](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/hulp-bij-energie-besparen/)
- **Vereniging Eigen Huis** — Betrouwbaar maatwerkadvies volgens landelijke normen.
- Gespecialiseerde bureaus zoals Duvepa, SENS Consult, The Energy Experts, SynerGroen of De Groene Jongens (kijk altijd naar certificeringen zoals BRL 9500 en recente reviews).[[5]](https://www.duvepa.nl/)
- Voor bredere duurzaamheidsvraagstukken: bureaus als W/E Adviseurs of De Groene Jongens.[[6]](https://www.w-e.nl/)

**Tip**: Check altijd of de adviseur onafhankelijk is en gecertificeerd. Vraag naar ervaringen met jaren 50-pand en lees recente reviews. Er zijn subsidies (zoals ISDE) en leningen beschikbaar, die een adviseur of energieloket kan meenemen in het plan. Begin lokaal via je gemeente voor de snelste en betrouwbaarste weg. Succes met de verduurzaming!

1

2

3

4

3

5

6


**Voor de herbestemming van een oude boerderij in Noord-Brabant tot een gecombineerde woon-werkplek heb je vooral een architect of ontwerper nodig die ervaring heeft met restauratie, renovatie en herbestemming van agrarisch erfgoed (boerderijen/monumenten).** Vaak werk je daarnaast samen met een herbestemmingsadviseur, rentmeester of monumentenspecialist, en eventueel een ruimtelijk planner voor het bestemmingsplan en vergunningen.[[1]](https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/a/agrarisch-erfgoed/advies-en-regelingen-bij-herbestemming)[[2]](http://klement-rentmeesters.nl/herbestemming/boerderij/)

### Waarom deze specialisten?
- **Architect met expertise in boerderijen/herbestemming**: Zorgt voor een ontwerp dat het authentieke karakter behoudt (denk aan langgevelboerderijen, streekeigen materialen) terwijl het modern, comfortabel en functioneel wordt voor wonen én werken (bijv. atelier, kantoor of kleine bedrijfsruimte). Ze regelen vaak ook de technische uitwerking en vergunningen.
- **Herbestemmingsadviseur/rentmeester**: Helpt bij de haalbaarheid, financiering (bijv. via het Boerderijenfonds), bestemmingsplanwijzigingen en eventuele monumentenstatus.
- **Overige**: Een bouwkundig adviseur of aannemer gespecialiseerd in monumenten voor de uitvoering; eventueel een erfgoeddeskundige via de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) als het een monument betreft.

Begin altijd met een **vooronderzoek** (monumentenstatus, bestemmingsplan, staat van het pand) om verrassingen te voorkomen.

### Aanbevolen specialisten in/voor Brabant
Hier zijn enkele bureaus met relevante ervaring (gebaseerd op projecten met boerderij-restauratie en herbestemming in de regio):

- **Arceau Ontwerpers** (Uden, Noord-Brabant) — Sterk gespecialiseerd in woonboerderijen, renovatie en restauratie met behoud van authentiek karakter en moderne comfort. Ze hebben veel ervaring met bestaande boerderijen in de regio.[[3]](https://www.arceau.nl/unieke-woonboerderijen-van-arceau-ontwerpers/)
- **Sibo de Man Architecten** — Ervaring met restauratie en herbestemming van monumentale boerderijen en landelijk erfgoed, met respect voor het bestaande.[[4]](https://sibodeman.nl/architect-boerderij-restauratie)
- **Bennie Jansen Architecten** (Noord-Brabant) — Richt zich op renovatie van oude boerderijen in de provincie tot moderne woonboerderijen, met behoud van charme.[[5]](https://benniejansenarchitecten.nl/architect-in-noord-brabant/)
- **AL Architecten** — Actief met verbouw en transformatie van historische boerderijen in Brabant naar duurzame woningen/werkruimtes.[[6]](https://www.alarchitecten.nl/architect-verbouw-boerderij-brabant/)
- **Wenink Holtkamp Architecten** — Hebben concrete projecten met Brabantse langgevelboerderijen (renovatie met behoud van historisch aanzicht).[[7]](https://architectenweb.nl/nieuws/artikel.aspx?id=54869)
- **Bouwkunst** (Oirschot, Brabant) — Projecten rond herbestemming van woonboerderijen in de Kempen/Groene Woud-gebied.[[8]](https://www.bouwkunst.eu/projecten/herbestemming-woonboerderij/)

Voor puur advies over herbestemming:
- **Klement Rentmeesters** — Gespecialiseerd in herbestemming van agrarisch erfgoed.[[2]](http://klement-rentmeesters.nl/herbestemming/boerderij/)
- Officiële info en advies via de **Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed** (RCE) over agrarisch erfgoed.[[1]](https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/a/agrarisch-erfgoed/advies-en-regelingen-bij-herbestemming)

### Praktische tips
- Zoek naar bureaus met ervaring in **Noord-Brabant** (langgevelboerderijen zijn typisch voor de regio) en vraag naar referentieprojecten met wonen/werken of herbestemming.
- Check of de boerderij een (gemeentelijk of rijks)monument is — dan gelden extra regels.
- Overweeg subsidiemogelijkheden via het Boerderijenfonds voor verduurzaming en herbestemming.
- Start met een vrijblijvend gesprek bij 2-3 bureaus om te kijken wie het beste bij jullie past (locatie, budget, visie).

Neem contact op met een paar van bovenstaande voor een oriënterend gesprek — veel bieden een eerste advies of quickscan aan. Succes met jullie project!

1

2

3

4

5

6

7

8

2

1


**Voor de herbestemming van een leegstaand kerkgebouw (neven- of volledige herbestemming) kun je terecht bij gespecialiseerde organisaties, adviesbureaus en erfgoedinstanties.** Dit is een complex proces waarbij vaak veel partijen betrokken zijn (kerkbestuur, gemeente, omwonenden, erfgoedcommissies), en een goede aanpak begint vaak met een *kerkenvisie* of kerkenbeleidsplan die alle belangen in kaart brengt.[[1]](https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kerkenvisies_-_literatuur)

### Nederland (Rijksdienst en landelijke ondersteuning)
- **Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)**: Zij geven advies, doen onderzoek en publiceren handreikingen zoals *Een toekomst voor kerken* (een praktische gids voor herbestemming van vrijkomende kerkgebouwen). Neem contact op via info@cultureelerfgoed.nl of het contactformulier op cultureelerfgoed.nl.[[2]](https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/h/herbestemming)
- **Toekomst Religieus Erfgoed** (toekomstreligieuserfgoed.nl): Platform met kennis, voorbeelden en ondersteuning rond kerkenvisies.
- Gespecialiseerde adviseurs en bureaus:
  - BOEi (herbestemming van religieus erfgoed en kerkenvisies).
  - SilasGroep of Klement Rentmeesters (praktische begeleiding, haalbaarheid en visies).
  - Andere erfgoedmakelaars of rentmeesters met ervaring in kerkelijk vastgoed.
- Lokale ondersteuning: Vraag bij je eigen gemeente naar het erfgoed- of monumentenloket, of een regionaal kenniscentrum herbestemming (zoals Herbestemming Noord).

### België (Vlaanderen)
- **Platform Toekomst Parochiekerken** (toekomstparochiekerken.be): Dit is hét centrale aanspreekpunt voor kerkbesturen en lokale besturen. Ze helpen gratis met kerkenbeleidsplannen, neven- en herbestemming, en verwijzen door naar experten. Mail naar info@toekomstparochiekerken.be of gebruik het contactformulier op de site.[[3]](https://www.toekomstparochiekerken.be/)
- Agentschap Onroerend Erfgoed en de Vlaams Bouwmeester (voor haalbaarheidsonderzoeken en begeleiding).

### Praktische stappen en tips
1. **Start met overleg**: Breng alle betrokkenen (eigenaar/kerkbestuur, gemeente, erfgoedambtenaren, omwonenden) rond de tafel. De gemeente speelt hier al een rol, dus betrek hen actief.
2. **Kerkenvisie/kerkenbeleidsplan**: Laat een onafhankelijke partij een integrale visie opstellen – dit helpt om de juiste nieuwe functie (maatschappelijk, cultureel, wonen, etc.) te vinden die past bij het gebouw en de omgeving.
3. **Architecten en specialisten**: Kies voor bureaus met ervaring in religieus erfgoed en herbestemming (transformatiearchitecten). Zij kunnen haalbaarheidsstudies doen.
4. **Financiering en subsidies**: Er zijn regelingen voor monumenten, herbestemming en soms provinciale/federale steun. Vraag hiernaar bij de RCE of het Platform.
5. **Inspiratie**: Kijk naar succesvoorbeelden via herbestemming.nl of de sites hierboven – veel kerken krijgen een tweede leven als cultureel centrum, woonruimte, bibliotheek of multifunctionele ruimte.

Begin met een mail of telefoontje naar de RCE (NL) of het Platform Toekomst Parochiekerken (BE) – zij kunnen je snel verder helpen en doorverwijzen. Vermeld gerust je locatie voor gerichtere adviezen. Succes met dit traject; herbestemming kan een kerk nieuw leven geven en de leefbaarheid van de buurt versterken!

1

2

3


**Je zoekt een architect of bouwadviseur gespecialiseerd in duurzaam, biobased of circulair bouwen (vaak “duurzame architect”, “ecologisch architect” of “biobased bouwexpert” genoemd).**[[1]](https://mei-arch.eu/en/)

Deze experts richten zich op minimale milieubelasting door gebruik van natuurlijke/hernieuwbare materialen (hout, stro, hennep, etc.), lage CO₂-uitstoot, energiezuinig ontwerp (bijv. passiefhuis-principes), circulaire principes (demontabel, herbruikbaar) en natuurinclusief bouwen. Ze helpen bij het kiezen van materialen en technieken die de ecologische voetafdruk van je aanbouw sterk verkleinen, in tegenstelling tot standaard aannemers die vaak conventionele materialen gebruiken.

### Aanbevolen experts/bureaus in/om Rotterdam
Hier zijn enkele sterke opties met focus op duurzaamheid en aanwezigheid in Rotterdam (op basis van hun specialisaties en locatie):

- **Mei architects and planners** (Rotterdam, Schiehavenkade) — Sterk gespecialiseerd in **biobased en circulair bouwen** met minimale CO₂-uitstoot. Ze doen innovatieve projecten in transformatie en nieuwbouw en zijn een van de koplopers in Nederland op dit gebied. Uitstekend voor een aanbouw met lage milieubelasting.[[1]](https://mei-arch.eu/en/)

- **JagerJanssen Architecten** (Rotterdam) — Rotterdams bureau dat nadruk legt op aangename, duurzame leefomgevingen met aandacht voor mens, dier en plant, en minimalisering van energie- en materiaalverspilling. Geschikt voor eigentijdse, verantwoorde aanbouwen.[[2]](https://jagerjanssen.nl/)

- **Vanschagen Architecten** (Rotterdam, Zomerhofstraat) — Focus op gezonde, duurzame leefsystemen en vernieuwing van de bestaande stad (renovatie/transformatie). Ze werken aan projecten met oog voor duurzaamheid en de buurt.[[3]](https://www.vanschagenarchitecten.nl/)

- Andere opties: Architectuur MAKEN (Rotterdam, circulaire focus) of bureaus zoals ORIO Architecten of Woonpioniers (biobased/ecologisch, iets breder in NL).[[4]](https://architectuurmaken.nl/)

Voor kleinere aanbouwen kan ook een gespecialiseerde **bouwadviseur** (bijv. MVD Bouwadvies voor ecologische ontwerpen) of een aannemer met ecologische expertise (zoals Wildbouw) nuttig zijn, vaak in combinatie met een architect.[[5]](https://mvdbouwadvies.nl/)

### Tips voor de volgende stappen
- Vraag naar ervaring met **biobased materialen**, LCA-berekeningen (levenscyclusanalyse) of certificeringen zoals BREEAM of passiefhuis.
- Vergelijk meerdere offertes en bekijk hun portfolio’s voor soortgelijke woningaanbouwen.
- Check actuele subsidies (ISDE, etc.) voor duurzame maatregelen via de gemeente Rotterdam of Milieu Centraal.
- Begin met een oriënterend gesprek; veel bureaus bieden een intake aan.

Neem contact op via hun websites voor een vrijblijvend gesprek. Succes met je duurzame aanbouw!

1

1

2

3

4

5


**Thomas Rau (geboren 1960) is een Nederlandse architect, ondernemer en innovator.** Hij is vooral bekend als pionier op het gebied van duurzaamheid en de circulaire economie.[[1]](https://thomasrau.eu/en/about-thomas/)

Hij is oprichter van:
- **RAU Architects** (een architectenbureau in Amsterdam dat zich richt op circulaire en duurzame bouw).
- **Turntoo** (een bedrijf dat zich bezighoudt met circulaire businessmodellen en innovatie).[[2]](https://nl.linkedin.com/in/tmrau)

Rau wordt internationaal erkend als thought leader in de circulaire economie en heeft meegewerkt aan projecten en initiatieven die materialen en gebouwen “materialenpaspoorten” geven (zoals via Madaster). Hij spreekt regelmatig op congressen over architectuur, duurzaamheid en de transitie naar een circulaire economie.[[3]](https://premium-speakers.com/en/speaker-presenter/thomas-rau/)

**Let op:** Er bestaan meerdere personen met dezelfde naam, waaronder een Zwitserse arts (Dr. Thomas Rau, gespecialiseerd in biologische geneeskunde) en een Duitse paralympische tafeltennisser. Gezien de Nederlandse vraagstelling verwijst “Thomas Rau” vrijwel altijd naar de architect uit Nederland.

1

2

3


**Daan Bruggink** is een Nederlandse architect en oprichter van **ORGA architect** (2007). Hij is een vooraanstaand pleitbezorger van **biobased en biofilische architectuur**: duurzaam bouwen met natuurlijke, hergroeibare materialen en ontwerpen die geïnspireerd zijn op de natuur (biomimicry en biophilic design).[[1]](https://www.orga-architect.nl/daan-bruggink/)

### Achtergrond en opleiding
- Hij studeerde Architectuur aan de **Technische Universiteit Delft** (afgestudeerd in 2003).[[2]](https://www.tudelft.nl/en/community/alumni/inspiring-alumni/alumnus-of-the-year/daan-bruggink)
- Tijdens zijn studie ontwikkelde hij een fascinatie voor natuurgeïnspireerd bouwen; oorspronkelijk wilde hij bioloog worden.[[3]](https://www.change.inc/changemakers/daan-bruggink)

### Werk en visie
ORGA architect richt zich volledig op ecologisch, circulair en natuurvriendelijk bouwen. Bruggink is ook actief als spreker over de transitie naar een biobased economie en biophilic design (bijv. in onderwijs en projecten zoals scholen en woonwijken). Hij werd door TU Delft uitgeroepen tot Alumnus of the Year.[[2]](https://www.tudelft.nl/en/community/alumni/inspiring-alumni/alumnus-of-the-year/daan-bruggink)

Kortom: een innovatieve architect die natuur en bouw met elkaar verbindt en een van de pioniers is op het gebied van duurzame, biobased architectuur in Nederland. Meer info vind je op de site van ORGA architect.

1

2

3

2


**Janneke Bierman** is een Nederlandse architect en directeur/eigenaar van het architectenbureau **BiermanHenket** in Esch (Noord-Brabant).[[1]](https://www.biermanhenket.nl/bureau/team/janneke-bierman)

Ze is sinds 2005 eindverantwoordelijk voor het bureau, dat hoogwaardige architectuur ontwerpt met aandacht voor gebruik en omgeving (zowel nieuwbouw als erfgoedprojecten). Ze studeerde aan de Technische Universiteit Eindhoven (ir.-titel).[[2]](https://nl.linkedin.com/in/janneke-bierman-a8b4491b/nl)

Bekende activiteiten en projecten:
- Ze werkt in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf aan de renovatie en verduurzaming van de Eerste Kamer in Den Haag, met focus op toegankelijkheid.[[3]](https://www.binnenhofrenovatie.nl/de-plannen/janneke-bierman-over-toegankelijkheid)
- Ze is voorzitter van het Rietveld Schröderhuis in Utrecht (erfgoed).
- Eerdere projecten omvatten onder meer het Museumkwartier in Rotterdam.[[4]](https://www.rotterdamarchitectuurprijs.nl/2013/janneke-bierman.html)

Ze woont in Den Bosch en is getrouwd met Joep Mol. Er is ook een Instagram-account (@jannekebierman) waarop ze zich profileert als architect bij BiermanHenket.[[5]](https://www.instagram.com/jannekebierman/)

Andere personen met de naam Bierman (bijv. in Zuid-Afrikaanse optometrie) zijn niet relevant in deze context.

1

2

3

4

5


**Bart Spee (voluit Dr. B. Spee) is een Nederlandse wetenschapper en universitair docent aan de Universiteit Utrecht.**[[1]](https://www.uu.nl/staff/BSpee)

Hij is **Associate Professor** in Soft Tissue Engineering en Regenerative Medicine aan de Faculteit Diergeneeskunde. Zijn onderzoek richt zich vooral op:

- Leverorganoïden (liver organoids)
- Stamceltechnologie
- Biofabricatie
- Geavanceerde ziektemodellen
- Regeneratieve hepatologie (leverregeneratie)

Hij heeft meer dan 18–20 jaar ervaring in moleculaire biologie en diergeneeskunde, is (co)auteur van meer dan 70 peer-reviewed wetenschappelijke publicaties en heeft een hoge citatiescore (ruim 8.000 citaties).[[2]](https://scholar.google.com/citations?user=qtV4NHcAAAAJ&hl=nl)

Daarnaast is hij:
- Voorzitter van de Regenerative Medicine thematische gemeenschap bij Utrecht Life Sciences
- Wetenschappelijk directeur van het Vilnius–Utrecht Center for Advanced Disease Modeling
- Betrokken bij Europese Horizon-projecten zoals NEOLIVER
- Co-oprichter van de Utrechtse spin-off **Orgonex B.V.** (2023), die zich bezighoudt met bioreactor-innovaties voor organoïden

Contact: b.spee@uu.nl (Universiteit Utrecht).[[3]](https://orgonex.com/about-us)

Kortom: een vooraanstaand onderzoeker op het gebied van regeneratieve geneeskunde, met een focus op leverziekten en stamceltoepassingen.

1

2

3


**Sander van Sambeek is een Nederlandse architect en partner bij het architectenbureau Oomen Architecten in Breda.**[[1]](https://nl.linkedin.com/in/sander-van-sambeek-1687968)

Hij werkt al geruime tijd bij dit bureau (dat dateert uit 1895) en richt zich op duurzame, herkenbare architectuur. Hij is onder meer betrokken bij projecten zoals het ontwerp van het Generaal Maczek Memorial in Breda.[[2]](https://gebouw.maczekmemorial.nl/het-ontwerp/)

Er bestaat ook een overleden persoon met dezelfde naam (1975–2005), maar die is niet de architect die in professionele contexten naar voren komt.

1

2


**Thomas Rau (RAU Architects) en Daan Bruggink (ORGA Architect) behoren tot de meest prominente en gespecialiseerde architecten/firma’s voor circulair bouwen in Nederland.** Andere sterke opties zijn Mei architects and planners en Team V Architecture. Hieronder een overzicht op basis van hun expertise en projecten.[[1]](https://thomasrau.eu/en/about-thomas/)

### Top aanbevelingen
- **Thomas Rau / RAU Architects** (Amsterdam):
  Rau is een internationaal erkende visionair en pionier in de circulaire economie. Hij richtte RAU op en is betrokken bij Turntoo en Madaster (materiaalpaspoorten). Zijn bureau is marktleider in circulaire architectuur, met projecten als het volledig demontabele en houten Triodos Bank-hoofdkantoor, Liander-kantoor en de Nederlandse paviljoen voor Expo 2025. Hij legt nadruk op herbruikbaarheid, materiaalcycli en systemische verandering. Ideaal voor grootschalige, innovatieve en demontabele projecten.[[2]](https://hollandcircularhotspot.nl/wp-content/uploads/2022/10/Circular-Buildings-constructing-a-sustainable-future.pdf)

- **Daan Bruggink / ORGA Architect** (Nijmegen):
  Sinds 2007 volledig gericht op circulair en biobased bouwen met natuurlijke, hergroeibare materialen en biofilische principes (verbinding mens-natuur). Ze ontwerpen moderne, gezonde gebouwen met minimale milieu-impact. Bekend van projecten zoals een circulair woon-/werkcomplex in Nijmegen en diverse prijswinnende biobased realisaties. Geschikt als je biobased materialen en natuurinclusief ontwerpen prioriteert.[[3]](https://www.orga-architect.nl/circulair-bouwen/)

- **Mei architects and planners** (Rotterdam):
  Gespecialiseerd in innovatieve, biobased en circulaire projecten met lage CO₂-uitstoot. Ze werken internationaal en combineren circulariteit met praktische, duurzame ontwerpen.[[4]](https://mei-arch.eu/)

- **Team V Architecture**:
  Bekend van iconische circulaire projecten zoals HAUT (hoge houten hybride woontoren in Amsterdam) en de nieuwe universiteitsgebouw van de VU. Sterk in timber/hybride constructies en duurzame landmarks.[[2]](https://hollandcircularhotspot.nl/wp-content/uploads/2022/10/Circular-Buildings-constructing-a-sustainable-future.pdf)

### Andere noemenswaardige bureaus
- **RHAW architecture** (Utrecht) — Focus op duurzame circulaire nieuwbouw en renovatie van monumenten (bijv. Hof van Cartesius).[[5]](https://rhaw.nl/architect-duurzaam-circulair-bouwen)
- **FDarchitecten** (Eindhoven) — Specialist in circulair, biobased en natuurinclusief bouwen.[[6]](https://fdarchitecten.nl/circulair-architect-eindhoven/)

### Tips voor je keuze
Circulariteit is breed (hergebruik materialen, demontabel ontwerpen, biobased, Madaster-integratie, etc.), dus kijk vooral naar recente projecten die aansluiten bij jouw wensen (locatie, schaal, renovatie vs. nieuwbouw, biobased vs. hergebruik).
Veel van deze bureaus zijn aangesloten bij initiatieven zoals het BNA Manifest Circulaire Architectuur.
Bezoek hun websites voor portfolio’s, neem contact op voor een kennismaking en vraag naar referentieprojecten of certificeringen (BREEAM, etc.).

Wil je een specifieke focus (bijv. biobased, renovatie of een bepaalde regio)? Laat het weten voor gerichtere suggesties!

1

2

3

4

2

5

6


**Verschillende Nederlandse architectenbureaus en specialisten richten zich specifiek op de herbestemming (transformatie/adaptive reuse) van industrieel erfgoed, zoals oude fabrieken, pakhuizen en monumentale complexen.** Ze combineren restauratie met moderne functionaliteit, duurzaamheid en behoud van historisch karakter. Hieronder een overzicht van enkele prominente voorbeelden, gebaseerd op hun expertise en projecten:[[1]](https://vandersalm-architecten.nl/bureau/achtergrond/)[[2]](https://vandersalm-architecten.nl/)

- **Vandersalm Architecten** (Zwolle): Dit bureau heeft een duidelijke focus op het transformeren en herbestemmen van (rijks)monumenten, industrieel erfgoed en historische erven. Ze werken met zorg voor authenticiteit en evenwicht tussen verleden en toekomst.[[1]](https://vandersalm-architecten.nl/bureau/achtergrond/)

- **Van den Berg Architecten**: Ruim 50 jaar ervaring in herbestemming, renovatie en restauratie, met specialisten op dit gebied. Ze richten zich op het geven van een nieuw leven aan bestaande gebouwen.[[3]](https://www.reliplan.nl/partners/van-den-berg-architecten/)

- **WDJARCHITECTEN**: Specialist in herbestemming en transformatie, met projecten zoals het Nederlands Fotomuseum in een voormalig pakhuis (Santos). Ze hebben een sterk portfolio op dit vlak.[[4]](https://www.wdjarchitecten.nl/)

- **Atelier Herbestemming** (Nijmegen): Gericht op zowel kleinschalige als grootschalige transformatie-, verbouw- en herbestemmingsprojecten, met kennisdeling over erfgoed.[[5]](https://atelierherbestemming.nl/)

- **TOBA architecten**: Ervaren in transformatie, renovatie en herbestemming van monumentale gebouwen en industrieel erfgoed, met een praktische, no-nonsense aanpak.[[6]](https://toba.nl/transformatie/)

- **Hylkema Erfgoed**: Specialist in restauratie en herbestemming van monumenten en erfgoedcomplexen, met een team van (restauratie)architecten en ontwerpers.[[7]](https://hylkemaerfgoed.nl/)

- **Studioschaeffer architecten** (Den Haag): Sterk in transformatieprojecten op grotere schaal, inclusief herontwikkeling van industriële terreinen.[[8]](https://www.studioschaeffer.nl/transformatie-architect)

- **Broekbakema**: Expertise in transformatie, waarbij gebouwen een tweede leven krijgen met moderne betekenis en toegevoegde waarde.[[9]](https://www.broekbakema.nl/expertise/transformatie/)

- **Kokon**: Richt zich op renovatie, transformatie en restauratie om gebouwen circulair te revitaliseren, inclusief erfgoed.[[10]](https://www.kokon.nl/nl/erfgoed)

Daarnaast spelen organisaties zoals **BOEi** (maatschappelijke onderneming voor herbestemming van cultureel erfgoed, inclusief industrieel) een belangrijke rol als adviseur of initiator, vaak in samenwerking met architecten.[[11]](https://www.boei.nl/)

Andere bureaus zoals Buro Van Stigt, Architecten HMV en Molenaar & Co architecten (samen met 01-10 Architecten in specifieke projecten) hebben ook relevante ervaring.[[12]](https://architectenweb.nl/zoeken/default.aspx?keywords=herbestemming)

**Tip**: Kijk op platforms als herbestemming.nl voor voorbeelden van projecten en contacten, of raadpleeg de BNA (Bond van Nederlandse Architecten) voor actuele specialisten. Elk project is uniek, dus ervaring met erfgoedregelgeving en behoud van karakteristieke elementen is cruciaal. Voor specifieke projecten kun je de websites van deze bureaus raadplegen voor referenties.

1

2

1

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12


**Mei architects and planners** (Nederland) is een sterke aanrader als pionier in houtarchitectuur. Ze hebben ervaring met duurzame, innovatieve houten projecten, waaronder de houten woontoren SAWA in Rotterdam. Ze richten zich expliciet op houtbouw in Europa.[[1]](https://mei-arch.eu/houtbouw-architect/)

Andere goede opties in Nederland:

- **Urban Climate Architects** — Gespecialiseerd in biobased ontwerpen met CLT (kruislaaghout) en low-carbon houtbouw. Ze leggen nadruk op duurzaamheid en innovatie.[[2]](https://www.ucarchitects.com/nl/houtarchitectuur)
- **ORIO Architecten** — Focus op biobased, circulaire en ecologische woningen met houtachtige materialen.[[3]](https://orioarchitecten.nl/houtbouw/)
- **Bas Vogelpoel** — Specifiek gericht op houtbouwprojecten met een jong en gepassioneerd team.[[4]](https://basvogelpoel.nl/houtbouw/)
- **Anne Laros Architectuur** of **NarrativA architecten** — Beiden met expertise in houtskeletbouw (HSB), massiefhoutbouw (CLT) en ecologisch/biobased bouwen.[[5]](https://www.annelaros.com/eigenzinnig/)

In België zijn onder meer **SITO Architecten** (houtskeletbouw) en **FISH Architecten** (houtmassiefbouw) actieve bureaus met ervaring in houten woningen.[[6]](https://www.sito-architecten.be/houtskeletbouw/)

**Tips bij je keuze**:
- Kijk naar hun portfolio voor projecten die aansluiten bij jouw wensen (bijv. CLT, houtskelet, prefab of volledig biobased).
- Vraag meerdere architecten om een kennismakingsgesprek en offerte; persoonlijke klik, ervaring met lokale regelgeving en budget zijn cruciaal.
- Overweeg ook samenwerking met een gespecialiseerde aannemer in houtbouw voor een geïntegreerd traject.

Laat gerust meer details weten (locatie, budget, stijlvoorkeuren) als je gerichtere suggesties wilt!

1

2

3

4

5

6


**Enkele goede opties voor een duurzame verbouwing van een jaren 30-woning in Amsterdam zijn gespecialiseerde bureaus die ervaring hebben met het behouden van het karakter van de woning terwijl ze verduurzaming (isolatie, energiezuinige installaties, natuurlijke materialen, etc.) toepassen.** Hieronder een selectie op basis van relevante projecten en focus:

- **HOP Architects** (Amsterdam): Dit bureau is expliciet gericht op duurzame en gezonde architectuur. Ze gebruiken natuurlijke en gezonde materialen, adviseren over subsidies en realiseren onder meer uitbouwen en renovaties met oog voor duurzaamheid en comfort. Ze werken veel in Amsterdam en omgeving.[[1]](https://en.hop-amsterdam.com/duurzame-architect)

- **Global Architects** (BNA-erkend): Gespecialiseerd in duurzame renovaties en high-end verbouwingen van bestaande woningen, inclusief jaren 30-projecten en monumentale panden in Amsterdam. Ze combineren ecologische materialen met moderne ontwerpen en hebben meerdere projecten in de stad opgeleverd.[[2]](https://globalarchitects.nl/en/high-end-architectural-renovation/)

- **Jaren 30 Architect** (Utrecht, actief in Amstelveen/Amsterdam-regio): Specifiek gespecialiseerd in het verbouwen en verduurzamen van jaren 30-woningen met respect voor het originele karakter en moderne, duurzame oplossingen.[[3]](https://jaren30architect.nl/architect/amstelveen-verbouwing/)

- **BNLA** (Amsterdam Zuid): Ervaren in luxe renovaties en verbouwingen van jaren 30-herenhuizen in Amsterdam, met aandacht voor duurzaamheid en het behoud van authentieke elementen.[[4]](https://bnla.nl/architect-luxe-verbouwing)

Andere bureaus zoals Cube Architecten hebben ook concrete Amsterdamse projecten rond verduurzaming en uitbouwen van bestaande woningen.[[5]](https://cube-architecten.nl/portfolio/verduurzamen-en-uitbouwen/)

**Tips voor je keuze:**
- Vraag altijd naar referentieprojecten van vergelijkbare jaren 30-woningen in Amsterdam, inclusief duurzaamheidscertificeringen of materialen (bijv. biobased isolatie, warmtepompen, behoud van stalen kozijnen).
- Check reviews op platforms als Architectenweb, Google of lokale forums, en plan kennismakingsgesprekken (vaak gratis).
- Let op ervaring met vergunningen in Amsterdam (monumenten of beschermd stadsgezicht komen vaak voor bij jaren 30-woningen) en samenwerking met aannemers gespecialiseerd in duurzame renovatie.
- Overweeg ook lokale netwerken of de BNA (Bond van Nederlandse Architecten) voor aanbevelingen.

Kijk op de websites van deze bureaus voor portfolio’s en neem contact op voor een vrijblijvend gesprek – een goede match hangt af van je specifieke wensen (budget, mate van duurzaamheid, interieurstijl). Succes met je verbouwing!

1

2

3

4

5


**Enkele architectenbureaus in Rotterdam die ervaring hebben met de transformatie van kantoorpanden naar woningen zijn onder meer NOV’82 Architecten, JADE architecten, Roest Architectuur en Powerhouse Company.**[[1]](https://nov82.nl/wonen-in-kantoren-in-rotterdam-centrum/)[[2]](https://jadearchitecten.nl/portfolio/transformatie-kantoor-rotterdam/)

Hier een overzicht op basis van hun projecten en expertise:

- **NOV’82 Architecten** (gevestigd in Rotterdam, Oude Noorden): Dit bureau is gespecialiseerd in transformatie, renovatie en restauratie van panden. Ze hebben in het centrum van Rotterdam tien kantoren omgebouwd tot woningen. Ze richten zich sterk op herbestemming van bestaande gebouwen.[[1]](https://nov82.nl/wonen-in-kantoren-in-rotterdam-centrum/)[[1]](https://nov82.nl/wonen-in-kantoren-in-rotterdam-centrum/)

- **JADE architecten** (gevestigd in Rotterdam, o.a. Industriegebouw en Zwart Janstraat): Ze werken aan transformaties van kantoren naar woningen, zoals een project aan de Delftsevaart waarbij zeven woningen zijn toegevoegd in het centrum. Hun focus ligt op toekomstbestendige, duurzame en gezonde gebouwen, inclusief herbestemming.[[2]](https://jadearchitecten.nl/portfolio/transformatie-kantoor-rotterdam/)

- **Roest Architectuur** (gevestigd in Rotterdam, Industriegebouw): Ze hebben onder meer de transformatie van een pand aan de Calandstraat in Rotterdam naar woningen ontworpen en begeleid. Het bureau is actief in transformatieprojecten en bedient zowel particuliere als professionele opdrachtgevers.[[3]](https://roest-architectuur.nl/project/transformatie-woningen-aan-de-calandstraat-te-rotterdam/)

- **Powerhouse Company** (gevestigd in Rotterdam, o.a. Floating Office Rotterdam): Ze zijn betrokken geweest bij de transformatie van een voormalig reclasseringskantoor aan de Westzeedijk tot circa 20 appartementen (project WEST399), waarbij het modernistische uiterlijk behouden bleef. Het bureau heeft ervaring met transformaties en mixed-use projecten.[[4]](https://www.bouwtotaal.nl/2018/05/transformaties-van-kantoren-tot-woningen-flink-in-trek/)

Andere bureaus met relevante projecten in Rotterdam zijn bijvoorbeeld Moen van Oosten (herbestemming Rivierstraat in het Scheepvaartkwartier).[[5]](https://moenvanoosten.nl/portfolio_page/herbestemming-rivierstraat-159transformatie-kantoor-naar-woningen/)

Transformaties van kantoren naar woningen zijn populair in Rotterdam vanwege het woningtekort en leegstand. Deze bureaus onderscheiden zich door ervaring met behoud van karakteristieke elementen, verduurzaming en praktische herindeling. Voor actuele projecten of specifieke opdrachten raad ik aan hun websites te bekijken of contact op te nemen, omdat portfolio’s kunnen uitbreiden.

1

2

1

1

2

3

4

5


**Enkele aanbevelingen voor architecten in de regio Breda met ervaring in (duurzame) houtbouw of biobased/nieuwbouwprojecten:**

- **van Os Architecten** (Breda): Joep van Os ontwerpt exclusieve villa’s en schuurwoningen (vaak met houten elementen zoals padoek) op maat voor particulieren. Ruim 35 projecten gerealiseerd, studio in Breda en actief in heel Nederland. Goede match voor een unieke nieuwbouwwoning met hout. Website: [vanosarchitecten.nl](https://vanosarchitecten.nl/).[[1]](https://vanosarchitecten.nl/)

- **FD Architecten** (De Moer, nabij Breda): Gespecialiseerd in circulair, biobased en natuurinclusief bouwen. Ze richten zich op toekomstbestendige, gezonde woningen met natuurlijke materialen – ideaal voor een houten nieuwbouwwoning. Website: [fdarchitecten.nl](https://fdarchitecten.nl/).[[2]](https://fdarchitecten.nl/architect-breda/)

- **Bolier Architecten** (Breda): Focus op duurzaam (ver)bouwen en renoveren van woningen. Ze maken het proces laagdrempelig en benadrukken natuurlijke materialen. Geschikt voor energiezuinige houten projecten. Website: [bolierarchitecten.nl](https://bolierarchitecten.nl/).[[3]](https://bolierarchitecten.nl/)

- **lab-R** of **ID-Architectuur** (beide Breda): Lokale bureaus met ervaring in nieuwbouw en aandacht voor duurzaamheid/woonkwaliteit. Handig voor regionaal maatwerk.
  - lab-R: [lab-r.nl](https://www.lab-r.nl/)
  - ID-Architectuur: [id-architectuur.nl](https://www.id-architectuur.nl/)

**Tips bij je keuze:**
- Vraag altijd naar eerdere projecten met **houtskeletbouw** (HSB), CLT of biobased materialen.
- Kijk naar portfolio’s, referenties en reviews (bijv. via Trustoo of Architectenweb).
- Overweeg een BNA-aangesloten bureau voor professionele standaarden.
- Maak kennismakingsgesprekken om te checken of de stijl en aanpak bij je passen (budget, duurzaamheidsambities, etc.).

Wil je meer details over een specifiek bureau, hulp bij een zoekopdracht of info over houtskeletbouw-specialisten? Laat het me weten!

1

2

3


**Voor de verduurzaming van een pand uit de jaren vijftig heb je primair een onafhankelijke Maatwerkadviseur (of EP-Maatwerkadviseur) nodig met BRL9500-certificering.**[[1]](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/hulp-bij-energie-besparen/)[[2]](https://www.rvo.nl/onderwerpen/wetten-en-regels-gebouwen/informatie-epa)

Deze specialist maakt een persoonlijk plan op maat (Maatwerkadvies energiebesparing) met concrete maatregelen, kosten, besparingen, terugverdientijden en subsidiemogelijkheden. Voor een jaren-50-pand richt dit zich vaak op isolatie (spouwmuur, dak, vloer, ramen), ventilatie, overstap naar een warmtepomp of ander duurzaam verwarmingssysteem, en eventueel zonnepanelen of andere opwekking. Oudere panden kunnen extra aandacht vragen voor bouwkundige staat, mogelijke asbest of architectonische waarden.

### Waarom deze expert?
- **Onafhankelijkheid**: Kies iemand die niet gekoppeld is aan een leverancier of installateur, zodat het advies objectief is en niet gericht op verkoop.[[1]](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/hulp-bij-energie-besparen/)
- **Certificering**: Zoek naar BRL9500-MWA-W (woningen) of -U (utiliteit/vastgoed) via het Centraal Register Techniek (platform.centraalregistertechniek.nl). Dit garandeert vakbekwaamheid en kwaliteit volgens RVO-normen.[[2]](https://www.rvo.nl/onderwerpen/wetten-en-regels-gebouwen/informatie-epa)
- **EPA-adviseur vs. Maatwerkadviseur**: Een EPA-adviseur doet vooral energielabels; een Maatwerkadviseur gaat verder met een uitvoerbaar verduurzamingsplan.

### Waar begin je en wie doet dit goed?
1. **Energieloket van je gemeente** — Vaak het beste startpunt. Hier krijg je gratis of goedkoop onafhankelijk advies, een eerste scan en doorverwijzing naar gecertificeerde adviseurs. Bijna elke gemeente heeft er een (zoek op “energieloket [jouw gemeente]”).[[1]](https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/duurzaam-verwarmen-en-koelen/hulp-bij-energie-besparen/)

2. **Vereniging Eigen Huis** — Biedt betrouwbaar maatwerkadvies door gecertificeerde, onafhankelijke adviseurs volgens landelijke normen (NTA 8800). Positieve ervaringen en focus op woningen/panden.[[3]](https://www.eigenhuis.nl/diensten/diensten-verduurzamen/verduurzamingsadvies)

3. **Gecertificeerde adviseurs via registers**:
   - Centraal Register Techniek (zoeken op BRL9500-MWA).
   - FedEC (brancheorganisatie van energieadviseurs).

Andere opties met goede reputatie voor verduurzamingsadvies (controleer altijd certificering en reviews):
- Bedrijven zoals Duvepa (gespecialiseerd in vastgoed), SENS Consult, Advies in Duurzaamheid of DuraPlus.
- Voor grotere panden/vastgoed: partijen met ervaring in utiliteit (EP-Maatwerk U).

### Extra tips
- Vraag altijd naar het certificaat en referenties, vooral bij oudere panden.
- Combineer met een bouwkundige keuring als het pand verouderd is.
- Subsidies (zoals ISDE) en financiering (duurzame leningen) worden vaak in het advies meegenomen.
- Lokale ervaringen en reviews (Trustpilot, etc.) helpen bij de keuze.

Begin bij je gemeentelijk Energieloket of Eigen Huis voor een laagdrempelige, betrouwbare eerste stap. Zo krijg je snel een goed beeld van wat nodig en rendabel is voor jouw specifieke pand. Succes met de verduurzaming!

1

2

1

2

1

3


**Een specialist in herbestemming van agrarisch erfgoed (vooral boerderijen) is de aangewezen persoon, bij voorkeur een architect met ervaring in restauratie, renovatie en functiewijziging van monumentale of karakteristieke boerderijen in Noord-Brabant.**[[1]](https://sibodeman.nl/architect-boerderij-restauratie)[[1]](https://sibodeman.nl/architect-boerderij-restauratie)

Oude boerderijen (vaak langgevelboerderijen) hebben vaak erfgoedwaarde, waardoor je te maken krijgt met het bestemmingsplan, monumentenregels, verduurzaming en een mix van wonen + werken (wat vaak een functiewijziging vereist). Een gespecialiseerde architect begeleidt het hele proces: van haalbaarheid en ontwerp tot vergunningen en uitvoering, met respect voor het authentieke karakter terwijl het modern en functioneel wordt gemaakt voor wonen en werken.[[2]](https://www.arceau.nl/unieke-woonboerderijen-van-arceau-ontwerpers/)

### Aanbevolen specialisten (met focus op Brabant)
Hier zijn enkele bureaus met relevante ervaring in de regio (gebaseerd op projecten met boerderij-restauratie, herbestemming en woonboerderijen):

- **Arceau Ontwerpers** (Uden, Noord-Brabant): Gespecialiseerd in woonboerderijen, renovatie en restauratie van bestaande boerderijen. Ze combineren authentiek karakter met modern comfort. Ze zijn al decennia actief in de regio.[[2]](https://www.arceau.nl/unieke-woonboerderijen-van-arceau-ontwerpers/)
- **Sibo de Man Architecten**: Ruime ervaring met restauratie en herbestemming van monumentale boerderijen en landelijk erfgoed. Focus op zorgvuldige transformaties.[[1]](https://sibodeman.nl/architect-boerderij-restauratie)
- **Wenink Holtkamp Architecten**: Heeft concrete projecten in Brabant uitgevoerd, zoals de renovatie van een rijksmonumentale hoeve (Buisse Hoeve in Achtmaal) en langgevelboerderijen tot moderne woningen/kantoren.[[3]](https://architectenweb.nl/nieuws/artikel.aspx?id=60333)
- **Bennie Jansen Architecten** (Noord-Brabant): Richt zich op renovaties van oude boerderijen in de provincie tot moderne woonboerderijen, met behoud van charme.[[4]](https://benniejansenarchitecten.nl/architect-in-noord-brabant/)
- **BOUWKUNST architecten** (Oirschot, Brabant): Actief met herbestemming van boerderijen in de Kempen en omgeving.[[5]](https://www.pinterest.com/pin/319122323618665668/)

Andere opties met boerderij-expertise: Richèl Lubbers Architecten, Het Fundament Architectuur of BOEi (nationale organisatie gespecialiseerd in herbestemming van erfgoed, met projecten in Brabant).[[6]](https://www.boei.nl/)

### Extra stappen en advies
- **Begin lokaal**: Neem contact op met **Monumentenhuis Brabant** (Steunpunt Cultureel Erfgoed Brabant). Zij geven onafhankelijk advies aan eigenaren over monumenten, erfgoed en herbestemming, en helpen met gemeenten.[[7]](https://www.monumentenhuisbrabant.nl/stichting-monumentenhuis-brabant)
- **Breder advies**: Overweeg een rentmeester of herbestemmingsadviseur (bijv. via Klement Rentmeesters of vergelijkbaar) voor de ruimtelijke ordening, bestemmingsplanwijziging en financiering/subsidies (zoals het Boerderijenfonds of Restauratiefonds).[[8]](http://klement-rentmeesters.nl/herbestemming/boerderij/)
- **Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)**: Voor monumentale panden of agrarisch erfgoed kun je hier terecht voor richtlijnen en advies.[[9]](https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/a/agrarisch-erfgoed/advies-en-regelingen-bij-herbestemming)
- **Live-werken aspect**: Zorg dat de architect ervaring heeft met gemengde functies (wonen + werken/kantoor). Dit beïnvloedt parkeren, geluid, vergunningen en duurzaamheid.

**Tip**: Start met een oriënterend gesprek bij Monumentenhuis Brabant of een van de genoemde architecten. Vraag altijd naar referentieprojecten van boerderij-herbestemmingen in Brabant en check of ze bekend zijn met de lokale regels (gemeente-specifiek bestemmingsplan). Succes met jullie project – veel boerderijen in Brabant krijgen zo een mooie tweede leven!

1

1

2

2

1

3

4

5

6

7

8

9


**De gemeente (of lokale overheden) en erfgoedorganisaties kunnen jullie hierbij helpen.** Jullie situatie – een leegstaand kerkgebouw dat een nieuwe functie krijgt – komt veel voor in Nederland, en er zijn landelijke initiatieven en platforms speciaal hiervoor opgezet. Hieronder een overzicht van de belangrijkste partijen die kunnen ondersteunen.[[1]](https://www.cultureelerfgoed.nl/actueel/nieuws/2020/11/30/een-op-de-vier-kerkgebouwen-heeft-een-nieuwe-functie)[[2]](https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/r/religieus-erfgoed/de-nationale-kerkenaanpak)

### 1. Start bij de gemeente
Omdat de gemeente al betrokken is (ze willen een nieuwe functie geven), is dit het logische eerste aanspreekpunt. Vraag naar een **kerkenvisie** (of kerkenvisies): veel gemeenten ontwikkelen dit in het kader van de Nationale Kerkenaanpak om per gemeente een toekomstplan voor alle kerkgebouwen te maken. Dit helpt bij het bedenken van passende nieuwe functies, financiering en samenwerking.[[3]](https://steunpuntcultureelerfgoednh.nl/visie-op-religieus-erfgoed/)

### 2. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de Nationale Kerkenaanpak
- De **Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed** geeft advies, doet onderzoek en deelt kennis over herbestemming van (religieus) erfgoed. Ze zijn betrokken bij het landelijke programma.
- **Nationale Kerkenaanpak / Toekomst Religieus Erfgoed**: Een samenwerking tussen kerken, provincies, gemeenten en erfgoedorganisaties om duurzame toekomstplannen te maken. Er zijn al ~140 gemeenten met een kerkenvisie. Contact: kerkenvisies@cultureelerfgoed.nl of via toekomstreligieuserfgoed.nl en cultureelerfgoed.nl.[[1]](https://www.cultureelerfgoed.nl/actueel/nieuws/2020/11/30/een-op-de-vier-kerkgebouwen-heeft-een-nieuwe-functie)[[3]](https://steunpuntcultureelerfgoednh.nl/visie-op-religieus-erfgoed/)

### 3. Gespecialiseerde platforms en organisaties
- **Kerkvernieuwers** (kerkvernieuwers.nl): Een platform dat kennis, netwerk en werkmethodes verbindt voor (deels) leegstaande kerkgebouwen. Ze helpen bij vernieuwing en maatschappelijk gebruik. Contact: info@kerkvernieuwers.nl of 06 24 919 844.[[4]](https://www.kerkvernieuwers.nl/)
- **Herbestemming.nl**: Ondersteunt initiatiefnemers met kennis, voorbeelden en praktische hulp bij herbestemmingen.
- **BOEi**: Ervaren in herbestemming van kerken en kloosters (als eigenaar of adviseur).
- **Reliplan**: Kennisplatform voor herbestemming van kerkgebouwen en kloosters.

### 4. Andere nuttige contacten
- **Nationaal Restauratiefonds**: Ondersteunt bij financiering en herbestemming (herbestemming.nu).
- Rentmeesters of adviseurs gespecialiseerd in erfgoed (bijv. Klement Rentmeesters) voor het opstellen van een heldere visie en exploitatie.
- Architecten of bureaus met ervaring in transformatie van religieus erfgoed.
- Als het een monument is: check provinciale steunpunten cultureel erfgoed.

### Tips om te beginnen
- Maak een inventarisatie van het gebouw (status monument? eigendom? mogelijkheden qua locatie en omgeving).
- Betrek omwonenden en mogelijke gebruikers vroeg (maatschappelijke functies zoals cultuur, zorg, wonen of ontmoeting werken vaak goed).
- Kijk naar subsidies/fondsen voor transformatie en duurzaamheid.[[5]](https://www.fondswervingonline.nl/activiteiten/herbestemming-kerken)

Neem contact op met de gemeente om te vragen welke stappen al gezet zijn en of ze een kerkenvisie-traject lopen. Van daaruit kun je doorverwezen worden naar de RCE of platforms als Kerkvernieuwers. Veel succes – er zijn al talloze geslaagde voorbeelden van herbestemde kerken!

1

2

3

1

3

4

5


**Je zoekt een architect (of ontwerpbureau) gespecialiseerd in biobased, circulair en/of lage-CO₂-bouwen (duurzame/ecologische architectuur).**

Dat past het beste bij een aanbouw met minimale milieubelasting, omdat zij werken met natuurlijke materialen (hout, hennep, stro, etc.), hergebruik, lage MPG/CO₂-footprint, energieneutraal ontwerp en cradle-to-cradle-principes. Een gewone architect of aannemer is vaak niet voldoende gespecialiseerd hierin; een duurzaamheidsadviseur of BREEAM-expert kan aanvullend zijn voor certificering of advies, maar de ontwerper/architect is de kern.[[1]](https://mei-arch.eu/)

### Aanbevolen experts/bureaus in/naast Rotterdam
Hier zijn sterke opties op basis van hun focus op biobased/circulair bouwen met lage milieubelasting (allemaal actief in de regio):

- **Mei architects and planners** (Rotterdam) — Een van de koplopers in Nederland op biobased, circulaire en natuurinclusieve architectuur met minimale CO₂-uitstoot. Ze doen transformaties, uitbreidingen en nieuwbouw, en werken met houtconstructies (bijv. CLT), materiaaldocumentatie en hergebruik. Ze hebben grote projecten in Rotterdam gedaan (zoals SAWA). Zeer geschikt voor jouw doel.[[2]](https://mei-arch.eu/en/)

- **Studio Architectuur MAKEN** (Rotterdam) — Gespecialiseerd in circulair bouwen, biobased materialen, natuurinclusief en klimaatadaptief ontwerp. Ze rekenen zelf aan MPG en CO₂-impact en maken van duurzaamheid iets moois. Ideaal voor verbouwingen en aanbouwen.[[3]](https://architectuurmaken.nl/)

- **kaos architecture** (actief in Rotterdam/Zuid-Holland en heel Nederland) — Richt zich op biobased en energieneutrale woningen en projecten. Contextueel ontwerp met lage milieubelasting.[[4]](https://www.kaosarchitecture.com/)

Andere goede Rotterdams opties met duurzaamheidsfocus: JagerJanssen Architecten, FOAM architecten, Kraaijvanger Architects (B Corp, biobased/cradle-to-cradle) of Architectenbureau Buromaak.[[5]](https://jagerjanssen.nl/)

### Praktische tips
- Vraag specifiek naar ervaring met **biobased materialen**, **lage CO₂/MPG-berekeningen**, **materiaalpaspoorten** en **subsidies** (ISDE, Energietransitiefonds Rotterdam, etc.).
- Begin met een oriënterend gesprek (veel bureaus bieden inloopspreekuren of gratis advies).
- Check ook lokale initiatieven zoals Duurzaam 010 of het Innovatie Centrum Duurzaam Bouwen voor extra advies en netwerken.
- Overweeg naast de architect een gespecialiseerde aannemer in duurzaam/biobased bouwen (bijv. via dezelfde bureaus).

Neem contact op met Mei architects of Architectuur MAKEN als eerste stap — die matchen het beste met “zo min mogelijk milieubelasting”. Succes met je duurzame aanbouw!

1

2

3

4

5


**Thomas Rau (1960) is een Nederlandse architect, ondernemer en thought leader op het gebied van duurzaamheid en de circulaire economie.**[[1]](https://thomasrau.eu/en/about-thomas/)

Hij is oprichter van **RAU Architects** (in Amsterdam) en **Turntoo**, twee van de eerste Nederlandse organisaties die zich richtten op circulaire principes in de bouw en economie. Hij staat ook bekend als mede-oprichter van Madaster (een platform voor materialenpaspoorten).[[1]](https://thomasrau.eu/en/about-thomas/)

Zijn werk richt zich op innovatieve, circulaire architectuur en het hergebruik van materialen, en hij treedt regelmatig op als spreker over duurzaamheid.[[2]](https://premium-speakers.com/en/speaker-presenter/thomas-rau/)

**Let op:** Er bestaat ook een Zwitserse arts Dr. Thomas Rau (medisch directeur van de Paracelsus Clinic, specialist in biologische geneeskunde), maar gezien de Nederlandse vraag gaat het vrijwel zeker om de architect.

1

1

2


**Daan Bruggink** is een Nederlandse architect en oprichter van het architectenbureau **ORGA Architect** in Nijmegen. Hij richtte het bureau in 2007 op met een duidelijke visie: biofilisch en biobased bouwen is de toekomst.[[1]](https://www.orga-architect.nl/daan-bruggink/)

Hij studeerde architectuur aan de Technische Universiteit Delft en studeerde daar in 2003 af. Tijdens zijn studie ontwikkelde hij een fascinatie voor **biomimicry** (natuur als inspiratiebron voor ontwerp) en duurzame, natuurgeïnspireerde architectuur.[[2]](https://www.tudelft.nl/en/community/alumni/inspiring-alumni/alumnus-of-the-year/daan-bruggink)

Bruggink staat bekend als een pionier op het gebied van **duurzaam bouwen** in Nederland. Zijn werk richt zich op het gebruik van natuurlijke, hernieuwbare en biobased materialen, biophilic design (ontwerp dat de verbinding met de natuur versterkt) en circulaire principes. Hij is ook actief als spreker over deze onderwerpen.[[3]](https://www.biobasedpress.eu/2016/09/daan-bruggink-building-naturally-orga/)

Kort samengevat: Daan Bruggink is een “groene” architect die natuur, duurzaamheid en innovatief ontwerp combineert in zijn projecten.

1

2

3